ភ្នំគូលែន-របកគំហើញរាជធានីសម័យបុរាណ

ភ្នំគូលេន – សៀមរាប : ភ្នំគូលេនគឺជា​អតីតរាជធានីខ្មែរនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី​ ៩​ មានឈ្មោះថា “មហេន្ទ្របុរ:” ដែលកសាងឡើងនៅក្នុងរាជ្យព្រះបាទ ជ័យវរ្ម័នទី ២។ ព្រះអង្គបានយាងទៅកាន់ទីកន្លែងដ៏ពិសិដ្ឋនេះ ប្រហែលនៅចុងសតវត្សរ៍ទី ៨ ដើម្បីប្រារព្វពិធីទេវរាជ (កម្រតេង ជគត រាជ) ដើម្បីអោយកម្ពុជារួចចាកផុតពីការត្រួតត្រារបស់ជ្វានៅក្នុងឆ្នាំ ៨០២ គ.ស (ដើមស.វទី ៩)និង​ដើម្បីអោយព្រះអង្គអាចក្លាយទៅជា ស្តេចចក្រវាឡិ៍។  អស់រយះកាលជាងមួយពាន់ឆ្នាំហើយ ដែលជំនឿ ទំនៀមទម្លាប់ និងភាពស័ក្តិសិទ្ធនៃទី​កន្លែងមួយនេះ (ភ្នំគូលែន)នៅតែស្ថិតក្នុងភាពអាថ៌កំបាំងនៃជំនឿរបស់

ប្រជាជនខ្មែរគ្រប់រូប។ តើមានប្រាសាទបុរាណអ្វីខ្លះ ដែលបានកសាងនៅលើភ្នំគូលែន? តើរចនាសម្ព័ន្ធនៃអតីតរាជធានីមួយនេះ មានអ្វីខ្លះ? កាលពីពេលថ្មីៗនេះ មានក្រុមការងារស្រាវជ្រាវមួយ ដែលដឹកនាំដោយលោក Jean-Baptise CHEVANCE អ្នកបុរាណវិទូជាតិបារាំង បានធ្វើការស្រាវជ្រាវនៅតំបន់ភ្នំគូលែននេះ ដោយមានការចូលរួមពីអ្នកជំនាញពីអាជ្ញាធរអប្សរា សាលាបារាំងចុងបូព៌ា ព្រមទាំងនិស្សិតនៃមហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា។ តើការស្រាវជ្រាវផ្នែកបុរាណវិទ្យានៅលើភ្នំគូលែននេះ បានទទួលលទ្ធផលអ្វីខ្លះ? សម្រាប់ទស្សនាវដ្តីលេខ ២ របស់កេរដំណែលខ្មែរ លោក Jean-Baptise CHEVANCE បានសសេរអត្ថបទស្រាវជ្រាវស្តីអំពីលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវរបស់លោកនៅលើទឹកដីនៃ

អតីតរាជធានីបុរាណមួយនេះ។ (សូមអានអត្ថបទខាងក្រោម)

អត្ថបទដោយលោក Jean-Baptise CHEVANCE 

បកប្រែ និងកែសម្រួលដោយ ចិន្ត ច័ន្ទរតនា

(កេរដំណែលខ្មែរ)

Phnom Kulen_Archaeological Research Project

More infos: http://www.adfkulen.org/

រាជបណ្ឌិតសភា​កម្ពុជា​សិក្សា​អំពី​ប្រវត្តិ​និង​ដើមកំណើត​គោរមងារ​នៅក្នុង​ប្រទេស

អត្ថបទដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រ Cambodian Express News (CEN)

ដោយ : សម្បត្តិ (ថ្ងៃទី 19 កុម្ភៈ 2011)

http://www.culturalprofiles.net/Cambodia/Media/42_-2178_50.pngភ្នំពេញ: នៅក្នុង​សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ គោរមងារ​ជាច្រើន​ត្រូវបាន​គេ​ប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ដូចជា ឧកញ៉ា អ្នកឧកញ៉ា សម្តេច សម្តេចក្រុមព្រះ សម្តេច​ក្រុមហ្លួង​ព្រមទាំង​គោរមងារ​ជាច្រើន​ទៀត​ដែល​គេ​ប្រើ​ក្នុង​ជួរ​ ព្រះសង្ឃ ទាហាន ៘

តើ​គោរមងារ​ទាំងនោះ​មាន​កំណើត​ពី​ពេល​ណា​?​ និង​មាន​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ណា​? ប្រហែល​ជា​មានមនុ​ស្សតិ​ច​តួច​ណាស់​ដែល​បានដឹង​។  ដើម្បី​ស្រាយ​បំភ្លឺ​បញ្ហា​នេះ រាជបណ្ឌិត​សភា​កម្ពុជា​បាន​អះអាង​ថា ខ្លួន​កំពុងតែ​ធ្វើ​ការសិក្សា​ទៅលើ​គោរមងារ​ទាំងនេះហើយ​។

លោក ស៊ុំ ឈុំ​ប៊ុន អគ្គលេខាធិការ​នៃ​រាជបណ្ឌិតសភា​កម្ពុជា​បាន​មានប្រសាសន៍ថា “យើង​កំពុងតែ ធ្វើ​ការសិក្សា​ដើម្បី​ឱ្យ​ដឹង​អំពី​ប្រវត្តិ ប្រភព និង អត្ថន័យ​នៃ​គោរមងារ​នីមួយៗ”។ លោក​បាន​មានប្រសាសន៍ថា សព្វថ្ងៃ​នេះ​គោរមងារ​ថ្មីៗ​ហើយ​ប្លែកៗ​ជាច្រើន​កំពុងតែ​ត្រូវបាន​គេ ប្រើប្រាស់​យ៉ាង​ទូលំទូលាយ​នៅ​គ្រប់​ស្រទាប់​មនុស្ស​នៅក្នុង​សង្គម សូម្បី​តែ​ព្រះសង្ឃ​ក៏​មាន​ច្រើន​​ដែរ​។

លោក ស៊ុំ ឈុំ​ប៊ុន បាន​បន្តទៀតថា ដើម្បី​ឱ្យ​ដឹង​ច្បាស់​ថា គោរមងារ​ទាំងនេះ​វា​បានមក​ពី​ណា ហើយ​គេ​ប្រើ​នោះ​ត្រូវ​ឬ​ខុស វា​កើតចេញ​នៅ​សម័យ​ណា​យើង​កំពុងតែ​សិក្សា​។ មកដល់​សព្វថ្ងៃ​នេះ​គម្រោង​សិក្សា​ទៅ​លើ​គោរម​ងារ នៅក្នុង​សង្គម​កម្ពុជា​នេះ​បាន​ដំណើរការ​ប្រមាណ​ជា ៥០ ភាគរយ​ហើយ​។ ប៉ុន្តែ លោក​ក៏​នៅ​មិនទាន់ ដឹងថា តើ​ការ​សិក្សា​ទៅលើ​ប្រធានបទ​នេះ​នឹង​ត្រូវ​ចប់​នៅក្នុង​ពេល​ណា​នៅឡើយ​ទេ​ ដោយ​សារតែ កង្វះខាត​មូលនិធិ​។

តាម​គម្រោង​ដែល​បាន​គ្រោងទុក ការសិក្សា​នេះ​នឹង​ត្រូវ​ស្វែងរក​ឱ្យ​ឃើញ​នូវ​គោរមងារ​ចាស់ៗ ដែល​កម្ពុជា​បាន​ប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​សម័យ​បុរាណ​ហើយ​ចែក​វា​ទៅ​តាម​សម័យ​កាល ​នីមួយៗ ហើយ​នឹង​បកស្រាយ​នូវ​អត្ថន័យ​នូវ​គោរមងារ​នី​មួយៗ​។ ក្រៅពី​នោះ​ការ​សិក្សា​នេះ​ក៏​បាន​ផ្តោត ទៅលើ​គោរមងារ​ថ្មីៗ​ដែល​កំពុង​តែ​ប្រើប្រាស់​នៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​នា​ សម័យ​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ផង​ដែរ​៕

More infos: http://www.cen.com.kh/localnews/show_detail/132?token=NGEzMGU2MGE0ZmFlMmVmZmE4MmM2MzgxODBmOTNj

នាគក្នុងសង្គមខ្មែរ

អត្ថបទដកស្រង់ចេញពីទស្សនាវដ្តី “កេរដំណែលខ្មែរ” លេខ​ ០១ ឆ្នាំ ២០០៩

ដោយៈ ចិន្ត ច័ន្ទរតនា

នាគ គឺជារូបសត្វម្យ៉ាងមានទ្រង់ទ្រាយស្រដៀងនឹងសត្វពស់ តែមានរូបរាងប្លែកជាងសត្វពស់។ តាមគំនូរ និងចម្លាក់ខ្លះ នាគមានក្បាល១ ក្បាល៣ ក្បាល៥ ក្បាល៧ ក្បាល៩ក៏មាន ជួនកាលទៀតមានរូបរាងយ៉ាងចម្លែក ទាំងភ្នែក មុខមាត់ ស្រកា ជួនក៏មានជើងទៀតផង។ ខ្មែរជឿថា នាគជាសត្វមានអានុភាព និងឫទ្ធានុភាព ហើយអាចកាឡាខ្លួនជាមនុស្ស ឬពាក់កណ្តាលមនុស្សក៏បាន។អស់ រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកហើយ ដែលមានមនុស្សជាច្រើនស្វែងរក ក៏ដូចជាបង្ហាញពីរូបរាងពិតប្រាកដរបស់សត្វនាគ តែទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏មិនទាន់មានអំណះអំណាងណាមួយពីរូបរាងរបស់សត្វដែលប្រកបដោយ មហិទ្ធិឫទ្ធិនេះឱ្យបានជាក់ច្បាស់នៅឡើយទេ។ ប៉ុន្តែ នៅក្នុងគំនិតរបស់មនុស្សភាគច្រើននៅតែជឿជាក់ថាសត្វដ៏អស្ចារ្យ នេះ នៅមានជីវិតនៅលើផែនដីនៅឡើយ ដែលជួនកាលអាចទៅជ្រកនៅទីអាថ៌កំបាំងមួយពីភ្នែករបស់អ្នកដទៃ ហើយនឹងផុសចេញនៅថ្ងៃណាមួយមិនខាន។នាគ និងកំណើតខ្មែរតាម រយៈរឿងព្រេងដែលនិទានតៗគ្នា ដែលនិយាយអំពីដើមកំណើតខ្មែរនៅលើដីសុវណ្ណភូមិ ប្រជាជនខ្មែរភាគច្រើនយល់ថា ពួកគេមានខ្សែស្រឡាយពីព្រះនាងនាគជាបុត្រីស្តេចភុជង្គនាគ និងបុរសជាមនុស្សលោកម្នាក់ឈ្មោះថាព្រះថោង ដែលរស់នៅលើទឹកដីគោកធ្លក រហូតបង្កើតបានជាប្រទេសមួយហៅថា កម្ពុជទេស ឬប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃនេះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀតរឿងនិទាននេះក៏ត្រូវកត់បញ្ចូលទៅក្នុងកំណត់ត្រា របស់លោកកាងតៃ(Kang T’ai) ដែលជាបេសកជនជាតិចិនមកស្រុកខ្មែរតាំងពីសតវត្សរ៍ទី៣ផងដែរ។ 

និមិត្តរូបនៃនាគបើ និយាយចំពោះប្រជារាស្រ្តខ្មែរវិញ នាគមានអត្ថន័យខ្ពង់ខ្ពស់ណាស់ ព្រោះជានិច្ចកាលខ្មែរតែងគោរពបូជាដល់សត្វនេះ។ គេយល់ថា នាគគឺជានិមិត្តរូបនៃភាពត្រជាក់ត្រជុំ ជាស្ពានចម្លងពីឋានមនុស្សទៅឋានទេវតា និងជានិមិត្តរូបនៃការការពារ និងថែរក្សាសម្បតិ្តប្រកបដោយមហិទ្ធិឫទ្ធិ ហើយការការពារនោះកាន់តែស័ក្តិសិទ្ធិចំពោះសត្រូវដែលមើលមិនឃើញ ដែលព្យាយាមបៀតបៀនដោយអំពើធ្មប់ ឬចំពោះខ្មោច ព្រាយបិសាចដែលប៉ុនប៉ងយាយី។ នៅក្នុងស្ថានភាពដែលលំបាកទន់ខ្សោយ ឬក៏ត្រូវគេឈ្លានពាននោះ ប្រជារាស្រ្តខ្មែរជឿជាក់ថានឹងមានពេលណាមួយ នាគនឹងផុសឡើងនៅលើទឹកដីកម្ពុជា ហើយជួយឱ្យទឹកដីនេះប្រកបដោយភាពសម្បូរសប្បាយ និងកម្ចាត់អស់សត្រូវទាំងពួង ដ្បិតពួកគេមានខ្សែស្រឡាយនឹងសត្វនាគ ម្លោះហើយទើបសត្វនាគមិនចាកឆ្ងាយចោលទឹកដី និងកូនចៅរបស់ខ្លួនឡើយ។ បើពិនិត្យទៅលើសំណង់សាសនា សំណង់សាធារណៈផ្សេងៗទៀតដូចជា ប្រាសាទ ព្រះវិហារ ជាដើម នៅតាមដំបូល ជញ្ជាំង ឬសសរជាដើម គេតែងឆ្លាក់រូបនាគនៅក្នុងបំណងដើម្បីជួយការពារនូវមរតក ទ្រព្យសម្បតិ្ត ឬការពារទីឋានដ៏ពិសិដ្ឋទាំងនោះ ពីមនុស្សអាក្រក់ ឬសភាវៈអាក្រក់ដែលមកបៀតបៀន។ ចំណែកឯនាគដែលគេឆ្លាក់លម្អនៅតាមបង្កាន់ដៃ ក្បាលស្ពាន ឬនៅតាមផ្លូវដើរមួយចំនួនផ្សេងទៀតនោះ ក៏តំណាងឱ្យការការពារ និងការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងរវាងឋានមនុស្ស និងទេវលោកដែលជាឋានសុខដែលមនុស្សគ្រប់រូបតែងតែប៉ងប្រាថ្នា។ ចំណែកឯសម្ភារៈប្រើប្រាស់ និងគ្រឿងតុបតែងលម្អខ្លួនទាំងឡាយ ដែលមានឆ្លាក់រូបនាគ ដោយពួកគេមានជំនឿថាធ្វើឱ្យអ្នកប្រើប្រាស់កាន់តែមាន មហិទ្ធិឫទ្ធិ និងកិត្តិយស ហើយក៏ជានិមិត្តរូបនៃភាពត្រជាក់ត្រជុំដល់ពួកគេថែមទៀតផង។ ក្រៅពីនេះ នាគក៏មាននាទីជាក្បាច់លម្អផងដែរ ដែលខ្មែរតែងតែបង្ហាញរូបនាគផ្សេងៗគ្នា ខ្លះឆ្លាក់រំលេចជាក្បាច់ភ្ញី និងរូបរាងផ្សេងៗគ្នាទៅតាមការចង់បាន។ 

នាគក្នុងជីវភាពប្រចាំថ្ងៃបើ យើងមើលពីជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ខ្មែរវិញ យើងឃើញមានពិធីជាច្រើនដែលទាក់ទងនឹងនាគ ដែលពិធីទាំងនោះសុទ្ធសឹងតែជាពិធីនាំមកនូវសិរីសួស្តីជ័យមង្គល ដល់ក្រុមគ្រួសារ ដូចជាពិធីបំបួសនាគ ដែលគេធ្វើឡើងនៅពេលក្មេងប្រុសសាងផ្នួសជាសាមណេរនៅក្នុង ព្រះពុទ្ធសាសនា។ ចំពោះរឿងយល់សប្តិ បើសិនជាឃើញនាគ មានន័យថាជាប្រផ្នូលល្អ ហើយអ្នកនោះនឹងមានជោគល្អក្នុងរឿងការងារ និងគ្រួសារ ហើយបើអ្នកនោះសុបិន្តឃើញសត្វពស់មករួបរឹតខ្លួនវិញមានន័យថាជិត ដល់គូហើយ។ ដូចនេះពស់ដែលនៅក្នុងយល់សប្តិនោះ គឺគ្មាននរណាដែលក្រៅពីគូររបស់អ្នកឡើយ។ គួររំលឹកផងដែរថា កាលពីសម័យអង្គរនៅសតវត្សរ៍ទី១៣ អ្នកកត់ត្រាជាតិចិនម្នាក់ឈ្មោះ ជីវ តាក្វាន់ ក៏បានសរសេរអំពីរឿងមួយ(អាចថាជារឿងចចាមអារ៉ាម?)ដែលថាជារៀងរាល់ យប់ព្រះមហាក្សត្រត្រូវយាងឡើងទៅលើប្រាសាទមួយ(ប្រាសាទភិមាន អាកាស?) នៅក្នុងព្រះមរមរាជវាំង ដើម្បីផ្ទុំជាមួយស្រ្តីដ៏ស្រស់ស្អាតម្នាក់ដែលកាឡាខ្លួនពីសត្វ នាគ ហើយបើយប់ណាដែលព្រះអង្គមិនបានយាងឡើងទៅលើនោះទេ គេមានជំនឿថាហេតុភេទអាក្រក់នឹងកើតឡើងនៅក្នុងព្រះរាជវាំង និងស្រុកទេសជាក់ជាមិនខាន។ រីឯពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍វិញ នៅពេលដែលកូនកំលោះតោងស្បៃនាងនាគដើម្បីចូលទៅគាល់មាតាបិតានៅ ឋានភុជង្គនាគ។ ចំពោះទំនៀមនៃការសាងសង់អ្វីមួយ គឺគេរើសពេលវេលា និងថ្ងៃជ័យ ចំណែកឯផ្ទះសំបែង និងសំណង់ទាំងនោះទៀតសោត នៅមុនពេលសាងសង់គេធ្វើពិធី«សែនក្រុងពាលី» ដើម្បីជម្រាប និងសុំការអនុញ្ញាតពីសត្វនាគមួយឈ្មោះថាពាលី ដែលជាម្ចាស់ទឹកដីទទួលដឹងពីការចាប់ផ្តើមសាងសង់ និងមុនពេលចូលមករស់នៅលើទីកន្លែងថ្មី គេធ្វើពិធីនេះម្តងទៀតដើម្បីជម្រាបជាដំណឹង និងសុំសេចក្តីសុខចម្រុងចម្រើនចំពោះក្រុមគ្រួសារថ្មីដែលរើមកនៅ លើផ្ទះនោះ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត នៅពេលសាងសង់ផ្ទះក្តី ឬសំណង់ផ្សេងៗក្តី គឺគេជ្រើសរើស និងសន្មត់ថាសាងសង់នៅលើទឹកដីរបស់នាគ ម្លោះហើយការរើសទីតាំងឱ្យស្របទៅតាមត្បូងនាគ(ក្បាលនាគ) ខ្លួននាគ ពោះនាគ និងកន្ទុយនាគ គឺជាទំនៀមមួយដែលគេធ្វើតៗគ្នា ហើយទីតាំងទាំងនោះអាចប្រែប្រួលទៅតាមខែដែលនាគប្រែខ្លួន ដែលទំនៀមនេះ មានចែងនៅក្នុងសៀវភៅក្បួនខ្នាតតាំងពីបុរាណ។ ធ្វើដូចនេះ គេយល់ថានឹងទទួលបានភាពត្រជាក់ត្រជុំពីនាគ ដែលជាម្ចាស់ទឹកម្ចាស់ដី។ 

នាគ និងសិល្បៈនិមិត្ត រូបនៃនាគ មិនត្រឹមតែមាននៅក្នុងជំនឿរបស់ខ្មែរប៉ុណ្ណោះទេ សូម្បីតែក្នុងសិល្បៈ និងសាសនាក៏សឹងតែមានគ្រប់ពេលវេលាផងដែរ។ ការបង្ហាញនាគដែលមានរូបរាង និងលក្ខណៈខុសៗគ្នានេះ មិនមែនជាការចៃដន្យទេ ពោលគឺខ្មែរធ្វើឡើងទៅតាមក្បួនខ្នាត និងទស្សនៈផ្សេងៗគ្នា។ ក្នុងសិល្បៈខ្មែរ យើងឃើញនាគលេចឡើងដំបូងបង្អស់នៅកំឡុងសតវត្សរ៍ទី៧(រចនាបថសម្បូរ ព្រៃគុក) នៅលើផ្តែរនៃប្រាង្គកណ្តាល(S1) ក្រុមខាងត្បូង(ឬក្រុមប្រាសាទយាយពាន់) នៃក្រុមប្រាសាទសម្បូរព្រៃគុកខេត្តកំពង់ធំ។ តាំងពីពេលនោះមក នាគមានបង្ហាញកាន់តែញឹកញាប់នៅក្នុងរចនាបថក្រោយៗរហូតមកដល់ចុង សម័យអង្គរ ពាក់កណ្តាលសតវត្សរ៍ទី១៤។ រូបរាងរបស់នាគដែលត្រូវគេឆ្លាក់លម្អ គឺមានការប្រែប្រួលពីរចនាបថមួយទៅរចនាបថមួយទៀត ទៅតាមសម័យកាលផ្សេងៗគ្នា និងទៅតាមឥទ្ធិពលសិល្បៈពីតំបន់ផ្សេងៗមកលើសិល្បៈខ្មែរ។ 

នាគនៅក្នុងសំណង់សាសនានាគ មានឈ្មោះជាច្រើន ហើយការហៅឈ្មោះនោះ គឺខ្មែរហៅទៅតាមចំនួនក្បាល ដែលចំនួនក្បាលនោះទៀតសោតសុទ្ធតែជាចំនួនសេស ដ្បិតគេជឿថាចំនួនសេសគឺតំណាងឱ្យភាពមិនចេះស្លាប់។ នាគទាំងនោះមានក្បាល៣(នាគកល្បៈ) ក្បាល៥(នាគអនន្ត) ក្បាល៧(នាគមុជ្ជលិន្ទ) និងក្បាល៩(នាគវ៉ាសុគី ឬពាសស្រកី ឬសេសៈ) ចំណែកនាគដែលមានក្បាល១វិញ គេច្រើនតែប្រទះនៅសម័យថ្មីៗនេះ ដែលភាគច្រើនគេឆ្លាក់លម្អនៅលើរបស់របរប្រើប្រាស់ផ្សេងៗ។ នាគទាំងប៉ុន្មានដែលលើកឡើងពីខាងដើមមកនេះ គឺជានាគដែលមានតួនាទីផ្សេងៗគ្នានៅក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា និងព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយនាគក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាមានដូចជា នាគកល្បៈ ក្នុងរឿងមហាភារតៈ ជានាគតំណាងឱ្យសភាវៈអាក្រក់ នាគអនន្តជាគ្រែផ្ទុំរបស់ព្រះនារាយណ៍នៅលើលំហអាកាស នាគវ៉ាសុគី ឬនាគពាសស្រកី ឬសេសៈ គឺជានាគដែលពពួកទេវតា និងអសុរៈយកមកធ្វើជាខ្សែពួរដើម្បីកូរសមុទ្រទឹកដោះ។ រីឯនាគនៅក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា មាននាគមុជ្ជលិនមានក្បាល៧ ដែលនៅចាំការពារព្រះសម្មាសម្ពុទ្ធ ពេលទ្រង់សមាធិចំនួន៧យប់ ៧ថ្ងៃ ដើម្បីការពារភ្លៀង ខ្យល់ និងកម្តៅ។ ជួនកាលនាគក៏ត្រូវបែងចែកជា៤ពួក ផ្សេងគ្នាផងដែរគឺៈ ទី១ ហៅថានាគសួគ៌មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សាវិមានទេវតា ទី២ គឺនាគអាកាស មានមុខងារជាអ្នកបណ្តាលឱ្យមានភ្លៀងធ្លាក់ ទី៣ គឺនាគលោកបាល មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សាសមុទ្រ ទន្លេ និងទី៤ គឺនាគរក្សាកំណប់ទ្រព្យ មានមុខងារជាអ្នកថែរក្សាទ្រព្យដែលកប់នៅក្នុងផែនដី។សេចក្តី ដូចបានបរយាយខាងដើមនេះ គ្រាន់តែជាឧទាហរណ៍នៃផ្នែកខ្លះៗស្តីអំពីនាគតែប៉ុណ្ណោះ មិនបានបញ្ជាក់ឱ្យបានគ្រប់ជ្រុងជ្រោយទាំងអស់ទេ ប៉ុន្តែឆ្លងតាមការបកស្រាយទាំងនេះអាចឱ្យយើងយល់បានថា ជំនឿទៅលើសត្វនាគបានចាក់ឫសយ៉ាងជ្រៅ និងមានភាពស្មុគ្រស្មាញនៅក្នុងផ្នត់គំនិតរបស់ខ្មែរគ្រប់រូប។ ការបង្ហាញនៅក្នុងសង្គមជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ សិល្បៈ ការតុបតែងលម្អ ឬស្ថាបត្យកម្មនោះ សុទ្ធតែមានវត្តមាននៃនាគជានិច្ច ព្រោះប្រជារាស្រ្តខ្មែរយល់ថាខ្លួនមានតំណពូជពង្ស និងមានទំនៀមភ្ជាប់ជាមួយនាគនេះតាំងពីយូរលង់ណាស់មកហើយ៕

រៀនមើលនឹងថ្ងាស កុំមើលនឹងភ្នែក

par Kimheng Sok, dimanche 10 octobre 2010, 05:13

កន្លែងនេះអោយឈ្មោះថា ដង្ហើមនាគ។ អ្នកទាំងអស់គ្នាប្រហែលជាធ្លាប់បានលឺថា នៅពេលនាគខ្មែរផុសឡើងវិញប្រទេសជាតិនឹងរុងរឿង។ អ្នកប្រាជ្ញ អ្នកហោរាសាស្រ្ដចិនដឹងពីរឿងនេះ ក៏សង់ព្រះមួយកំពស់១៨ម៉ែត្រ (៨ = អដ្ឋ) នៅពីលើភ្នំ (ភ្នំអដ្ឋរស្ស ភ្នំឧត្តុង្គ ភ្នំព្រះរាជ្យទ្រព្យ) ដូចនេះនាគមិនអាចផុសបានទេ គឺនៅសល់តែដង្ហើមនាគប្រឹងដកប៉ុណ្ណោះ។ ទីនេះជាកន្លែងសាកសិទ្ធិ ពេលយើងចាក់ទឹកចូលទឹកមិនរីង ហើយក៏មិនហៀរចេញមកខាងក្រៅដែរ ដូចនេះហើយបានគេអោយឈ្មោះថាដង្ហើមនាគ។

ពេលអ្នកអានហើយយល់ថានេះជារឿងអបិយជំនឿ ដោយសារតែការអានមិនបានត្រិះរិះពិចារណាដល់ខ្លឹមសារដែលបង្គប់នៅក្នុងសំណេរនោះ។ពាក្យចាស់លោកថា កុំមើលនឹងភ្នែកត្រូវមើលនឹងថ្ងាស (ត្រូវចេះពិចារណាអោយយល់នូវសច្ចៈភាព សច្ចៈធម៌)។

ឧទាហរណ៍

ក. ក្នុងគម្ពីរសាសនាគ្រឹះគេថា មនុស្សប្រុសស្រីដំបូង ញ៉ាំផ្លែប៉ោមមានបាប។ បើយើងអាឃ្លានេះដោយមិនបានពិចារណា ហើយយើងជឿដោយងងឹតងងុល យើងនឹងឈប់ញ៉ាំផ្លែប៉ោមជារៀងរហូត។* ចុះបើយើងធ្វើការពិចារណាវិញនោះ តើ(ផ្លែប៉ោម)ជាអ្វី? ហើយ(បាប)នោះជាអ្វី? មុនពេលញ៉ាំផ្លែប៉ោមមនុស្សមិនចេះបិទបាំងកន្លែងកេរខ្មាស់ក្រោយពេលញ៉ាំផ្លែប៉ោមហើយ មនុស្សចេះបិទបាំងកន្លែងកេរខ្មាស់របស់ខ្លួន។ ប្រសិនបើយើងធ្វើខុសអ្វីមួយតាមសភាវគតិយើងនឹងបិទបាំងកន្លែងនោះ តួយ៉ាងប្រសិនបើយើងលួចញ៉ាំនំ យើងនឹងខ្ទប់មាត់ ឬ យកនំដាក់ក្រោយខ្នង។ ដូចនេះ (ផ្លែប៉ោម) មានន័យថា ព្រហ្មចារា ព្រហ្មចារីរបស់មនុស្ស ចំនែក (បាប) គឺការរួមភិសម័យមុនពេលពេញវ័យ។

ខ. ចូរក្រលេកមើលមករឿងរបស់ផងខ្លួនវិញ បឋមក្សត្រខ្មែរដំបូងឈ្មោះថានាងនាគ ជាកូនស្ដេចភុជង្គនាគ សូម្បីតែគេតែងរឿងប្រវត្តិដែនដីខ្មែរជាលក្ខណៈ 3D នៅការតាំងពិពណ៌អង្គរ ឃ្យូងយូក៏តែងអំពី បឋមក្សត្រខ្មែរកើតចេញពីនាគដែរ។ នេះហើយគឺការមើលប្រវត្តិសាស្រ្ដនិងរឿងព្រេង វប្បធម៌ ចំលាក់ សុភាសិត អក្សរសិល្ប៍ ចំរៀង អ្វីៗទាំងអស់ដែលដូនតាខ្មែរទុកហើយ មើលនឹងភ្នែកមិនបានមើលនឹងថ្ងាស។ព្រះពុទ្ធទ្រង់ត្រាស់សម្ដែងថា មនុស្សកើតពីមនុស្ស តិរច្ឆានកើតពីតិរច្ឆាន ប្រសិនបើបឋមក្សត្ររបស់ខ្មែរជាមនុស្សធ្វើម្ដេចនឹងកើតពីនាគបានទៅ។ពាក្យថា(នាគ) គ្រាន់តែជានិមិត្តរូបដូចជា (ផ្លែប៉ោម) ក្នុងគម្ពីរសាសនាគ្រឹះនោះអញ្ជឹងឯង។ បើតាមវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ្យជួនណាតនាគមានន័យច្រើនណាស់ ខ្ញុំសូម្បីលើកយកតែពីរមកបង្ហាញ។ ទីមួយ នាគ(នាក) គុ. ឬ ន. (សំ. បា.) ប្រសើរ ចម្បង បរិសុទ្ធ។ទីពីរ នាគ : ព្រះសព្វញ្ញុពុទ្ធ ព្រះបច្ចេកពុទ្ធ ព្រះអរហន្ដទាំងអស់ ហៅថានាគ ព្រោះលោកលះលែងធ្វើបាបដោយដាច់ខាតហើយ។ដូចនេះយោងតាមការបកស្រាយខាងលើ បឋមក្សត្ររបស់ខ្មែរដែលយើងតែងហៅថា នាងនាគ បុត្រីស្ដេចភុជង្គនាគនោះ គឺមានន័យថានារីប្រសើរ នារីចម្បង នារីបរិសុទ្ធ ព្រោះបឋមក្សត្រ ក្សត្រដំបូងបំផុតរបស់ខ្មែរជានារី ភស្ដុតាងមានស្រាប់ក្នុងការប្រើប្រាស់ពាក្យពេជ្រដោយយក មេជាធំ មាតាធិបតេយ្យ មេដៃ មេទ័ព មេកាព្យ មេភូមិ មេលេខ មេរៀន មេទឹក ដូនតា ម៉ែឳ ស៊ូស្លាប់បាកុំអោយស្លាប់មេ ជាដើម។ល។

ជាចុងបញ្ចប់ ប្រសិនបើយើងដែលជាកូនខ្មែរ ឬ ជាមនុស្ស ឬ បុគ្គលមួយរូបដែលមើលតែនឹងភ្នែកមិនបានមើលនឹងថ្ងាសនោះយើងប្រៀបដូចជាមនុស្សបុរាណដែល សំពះមេឃ សំពះព្រះចន្ទ សំពះព្រះអាទិ្យ សំពះខ្យល់ សំពះដី សំពះថ្ម សំពះសត្វ(ពស់ គោ នាគ) ដែលមិនបានឈ្វេងយល់អំពីនិមិត្តរូបទាំងនោះថាមានបង្កប់អត្ថន័យ នឹង ប្រស្នាយ៉ាងណានោះឯង។

សំពះព្រះកុំសំពះស៊ីម៉ង់ សំពះព្រះសង្ឃកុំសំពះកូនអ្នកស្រុក។ ព្រះគេយកថ្ម ស៊ីម៉ង់មកធ្វើ យើងសំពះព្រះគឺយើងគោរពនូវបញ្ញាញាណ ការខិតខំរបស់ព្រះពុទ្ធក្នុងការស្វែងរកព្រះធម៌ដែលជាសច្ចៈភាព និង ផ្លូវរលត់នៃទុក្ខរបស់មនុស្ស។ ព្រះសង្ឃជាក្មេងកូនអ្នកស្រុកតូចតាច តែយើងសំពះព្រះសង្ឃគឺគោរពនូវស្បង់ជីពរដែលលោកស្លៀក គោរពនូវការបេ្ដជ្ញាចិត្តរបស់លោកក្នុងការប្រតិបត្តិនូវធម៌វិន័យដែលមនុស្សសាមញ្ញមិនអាចធ្វើបាន។

សូមរងចាំតាមដានទស្សនាភាគបន្ដ……

រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង

១០ តុលា ២០១០

(ម៉ោង ១០ និង ១០ នាទី និង ១០វិនាទី សូមបញ្ជាក់ថា នេះគ្រាន់តែជាលេខប៉ុណ្ណោះ ភាគក្រោយនឹងនិយាយពី លេខ ពណ៌ រូបសត្វប្រចាំឆ្នាំ……) 

ពូជនាគខ្មែរ ពូជអច្ឆរិយៈ (បកស្រាយតាមទស្សនខ្មែរ)

ដោយលោក សុខ គឹមហេង

par Kimheng Sok, dimanche 21 novembre 2010, 14:24

ដើម្បីជាការតបស្នងសងគុណទៅលើមាតុភូមិ ដែលបានផ្ដល់កំណើត ផ្ដល់អាហារ ផ្ដល់អ្វីៗគ្រប់យ៉ាងដែលជាកេរមរតកមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។ ក្នុងនាមជាកូនខ្មែរ កើតនៅលើដីខ្មែរ បរិភោគអាហារដែលដាំលើដីខ្មែរ សូមឆ្លៀតឪកាសបកស្រាយអំពីនាគខ្មែរ ដែលជាអត្តសញ្ញាណខ្មែរ ដែលពីមុនយើងមិនដែលបានស្គាល់អំពីនាគខ្មែរពិតប្រាកដ គឺជឿតែទៅលើការបកស្រាយរបស់បរទេស ដែលបង្វែងការពិតរបស់អត្តសញ្ញាណជាតិយើង។

ត្បិតអ្វីឯកសារ និង ធនធានអ្នកប្រាជ្ញខ្មែរត្រូវបានគេកំទេចស្ទើរគ្មានសល់។ ជាភ័ព្វសំណាង ដូនតាខ្មែរដែលជាកំពូលអ្នកប្រាជ្ញ ពូជនាគ ពូជអច្ឆរយៈបានដឹងហើយថា អនាគតប្រាកដជាមានប្រទេសនានាច្រនែន នឹងធ្វើការឈ្លានពានទឹកដី បំផ្លាញឯកសារ បំភ្លៃការពិត។ ហេតុដូចនេះទើបពួកគាត់បានរក្សា ឯកសារ ប្រវត្តិ អត្តសញ្ញាណជាតិនៅនឹងថ្ម (សិលាចារិក) ពីព្រោះមានតែថ្មទេ ដែលអាចរក្សាឯកសាររូបមិនចេះសាបសូន្យ ហើយស្ថិតថេរយូរអង្វែង ប្រសិនមិនត្រូវបានបំផ្លាញ។

ជាងនេះទៅទៀត ការរក្សានៅមួយកន្លែងគឺច្បាស់ជាមិនល្អទេ ដូចនេះដូនតាខ្មែរបានឆ្លាក់រឿងរ៉ាវនៃនគរនេះ នៅលើប្រាសាទរាប់ពាន់ លើដី លើភ្នំ ក្នុងទឹក ព្រមទាំងទុកជាប្រស្នា ក្នុងរឿងព្រេង ទំនៀមទំលាប់ ឈ្មោះភ្នំ ភូមិ ឃុំ ឈ្មោះប្រាសាទ និង និមិត្តរូបជាច្រើនទៀត ដែលលោកសង្ឃឹមថា ពូជនាគ ដែលជាពូជអ្នកប្រាជ្ញ នឹងមើលយល់នៅប្រស្នាទាំងនោះជាមិនខាន។

ជាអកុសល កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយបានតែ មើលនឹងភ្នែក មិនបានមើលនឹងថ្ងាសការទៅទស្សនាប្រាសាទនានា ឬ ទីកន្លែងនានា គ្រាន់តែដើរកាត់ហើយមើលថ្ម ពុំមានគំនិតពិចារណាថាតើ ដូនតាបានលាក់អាថ៌កំបាំង ប្រស្នាអ្វីដើម្បីអោយកូនខ្មែរ ស្វែងយល់ពីប្រវត្តិ និង អត្តសញ្ញាណខ្លួន។

http://www.facebook.com/notes.php?id=100001256539405&notes_tab=app_2347471856#!/note.php?note_id=134169039965557

នាគខ្មែរ

បងប្អូនជាច្រើនតែងយល់ខុសថា ពូជខ្មែរប្រហែលជាកូនចៅឥណ្ឌាទេដឹង? ប្រសិនបើយើងមើលតាមរឿងព្រេងខ្មែរប្រចាំប្រទេស រឿង ព្រះថោងនាងនាគយើងនឹងដឹងថា ព្រះនាងនាគ ដែលជាបឋមក្សត្ររបស់ខ្មែរ បាននៅនគរគោកធ្លកនេះតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ហើយ ព្រះថោងជាក្សត្រដែលមកពីទីផ្សេងមករៀបអភិសេកហើយបាននាំយក សាសនា ស្ថាបត្យកម្ម ចូលមកផ្សព្វផ្សាយតាមក្រោយប៉ុណ្ណោះ។

មូលហេតុអ្វីបានជាបឋមក្សត្ររបស់ខ្មែរយើងអោយឈ្មោះថានាងនាគនាងនាគគ្រាន់តែឈ្មោះជានិមិត្តរូបតែប៉ុណ្ណោះមិនមែនបុត្រីស្ដេចភុជុង្គនាគនោះទេ។ ព្រះពុទ្ធទ្រង់សំដែងថា មនុស្សកើតពីមនុស្ស តិរច្ឆានកើតពីតិរច្ឆាន ដូចនេះដូចតាខ្មែរ ដែលបានបង្កើតពូជពង្សខ្មែរដែលជាមនុស្សនោះ មិនមែនកើតចេញពីសត្វនាគ ឬស្ដេចភុជុង្គនាគនោះទេ។

ចុះពាក្យថានាគសំគាល់លើអ្វីទៅវិញ? ចូរពិនិត្យក្នុងវចនានុក្រមសម្ដេចព្រះសង្ឃរាជ្យជួនណាតយើងនឹងឃើញមានន័យជាច្រើន ចូរទៅស្វែងយល់អត្ថន័យទាំងនោះដោយខ្លួនឯងចុះ។ ចំនែកព្រះនាងនាគសំដៅទៅលើ នារី ចម្បង ប្រសើរ បរិសុទ្ធ ដែលមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រងនគរអោយបានរីកចម្រើន។

http://www.facebook.com/photo.php?fbid=132219170163300&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

ហេតុដូចនេះហើយទើបបានបន្សល់នៅ វប្បធម៌ ដែលយកនារីជាធំ មាតាធិបតេយ្យ៖

អំណះអំណាងក្នុងការប្រើពាក្យមេ

មេដៃ មេជើង មេគ្រួសារ មេស្រុក មេភូមិ មេកន្ទ្រាញ មេទ័ព មេពួក មេបុណ្យ មេចោរ មេពុករលួយ មេបន មេធ្មប់ មេស្រា មេត្រប៉ែ មេទឹកត្នោត មេបា មេអណ្ដើក មេខ្ញែរ មេការ មេជាង មេដំបូល មេសោរ មេលេខ មេគុណ មេសូត្រ មេកាព្យ មេពាក្យ មេវត្ត មេកុដិ ព្រះមេ មេទឹក មេគង្គ។

ដូនតា

សុភាសិត

ស៊ូស្លាប់បា កុំអោយស្លាប់មេ ស៊ូលិចទឹកកណ្កាលទន្លេ កុំអោយភ្លើងឆេះផ្ទះ

បួសនេនសងគុណម្ដាយ បួសភិក្ខុសងគុណឪពុក (នេន បួសពីអាយុ៧ឆ្នាំដល់២០ឆ្នាំ ចំនែកភិក្ខុចាប់ពីអាយុ២១) សងគុណម្ដាយមុនឳពុក។

ដូចនេះសរុបសេចក្ដីមក ប្រទេសយើងយកនារីជាធំ ហើយពាក្យថានាគនេះ ជានិមិត្តរូបនៃបឋបក្សត្រខ្មែរដែលមានឬទ្ធានុភាពខ្លាំងក្លា មានសម្រស់ល្អត្រកាល ដូចទេពអប្សរា ល្បីសាយភាយគ្រប់ទីកន្លែង ដូចរឿងព្រេង ព្រះនាងសក់ក្រអូបហេតុដូចនេះទើបមានបច្ចាមិត្តចង់បានព្រះនាង ចង់ដណ្ដើមដែនដីសុវណ្ណភូមិនេះជាកម្មសិទ្ធិ។ តើបរទេសត្រូវធ្វើដូចម្ដេចដើម្បីសំរេចបំណងរបស់គេ? ដូនតាខ្មែរបានប្រាប់បង្ហាញក្នុងអត្ថបទរឿងព្រេងអោយកូនខ្មែរយកទៅពិចារណា សំពៅចិនបានធ្វើពិធីជប់លៀង ច្រៀងរាំហើយព្រះនាងសក់ក្រអូបក៏នាំភិលាងទៅមើល ពេលនោះហើយដែលគេអាចចាប់ព្រះនាងទៅបាន។ ត្រង់នេះចង់បញ្ចាក់ប្រាប់កូនខ្មែរអោយដឹងថា ឆ្លងតាមតន្រ្ដីបរទេស (Concert) ខ្មែរនឹងភ្លេច ល្ខោន អាយ៉ៃវប្បធម៌ខ្លួនឯង ពេលនោះហើយដែលខ្មែរចាប់យកវប្បធម៌បរទេសមុខដាក់ក្នុងខ្លួននោះ។

សរុបសេចក្ដីមក នាគខ្មែរជានិមិត្តរូបនៃបឋមក្សត្រខ្មែរ ដែលយើងឃើញមានឆ្លាក់គ្រប់ទីកន្លែងនៅតាមប្រាសាទនានា ដែលនិយាយអំពីប្រវត្តិរបស់ខ្មែរយើង មិនមែនតាមការបកស្រាយរបស់បរទេសនោះទេ។ (ចូរមើលការបកស្រាយក្នុងអត្តបទមុនដែលខ្ញុំបានដាក់បង្ហាញhttp://www.facebook.com/notes/kimheng-sok/-p/144117445637383)

នារីខ្មែរសម័យដើមស្លៀកសំពត់ហូល មូលហេតុអ្វី? ពីព្រោះសំពត់ហូលធ្វើចេញពីសូត្ររបស់ដង្កូវនាង។ ចូរយើងពិនិត្យពីដំណាក់កាលនៃការផលិតហូលខ្មែរ ដំបូងគឺយើងចិញ្ចឹមដង្កូវនាង(តំណាងនាងនាគ) ដោយអោយស៊ីស្លឹកមន(ជនជាតិមនរួមសាសន៍ជាមួយខ្មែរ) ដើម្បីបង្កើតបានជាសសៃសូត្រ (អោយកូនខ្មែរសូត្រអោយចាំពីប្រវត្ដិ អត្តសញ្ញាណខ្លួន) ដង្កូវនាងទាំងនោះសុខចិត្តដេកក្នុងសំបុកសូត្រ សំបុកសីមា (ឧបទានក័ន្ធ) រួចគេក៏យកទៅស្ងោរនឹងខ្ទះខ្លាញ់ក្ដៅ (មាតាធ្វើពលិកម្មគ្រប់យ៉ាងដើម្បីបុត្រា បុត្រីខ្លួន) ទើបបានចេញជាសសៃសូត្រ យកមកត្បាញជារាងគោម(ស្រកានាគ) ដែលអាចផលិតជាហូលអោយនារីខ្មែរស្លៀកដណ្ដប់ទូទាំងប្រទេស។

http://sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash2/hs590.ash2/154284_142512225800661_100001256539405_260488_8049636_n.jpg

អនិច្ចាកូនខ្មែរបច្ចុប្បន្នយកវប្បធម៌ បរទេសជាធំ ឈប់ស្លៀកហូលខ្មែរជាអត្តសញ្ញាណរបស់ពូជនាងនាគទៅហើយ៖

+ វប្បធម៌បរទេស ១ ស្លៀកខោខ្លីរិបសឹងនឹងលេចកេរខ្មាស់ លេចលើ លេចក្រោម

+ វប្បធម៌បរទេស ២ លាបសក់ចំរុះពណ៌

+ វប្បធម៌បរទេស ៣ ជក់ម៉ា អាណាធិបតេយ្យ ម៉ូតូហោះ ដាវសាម៉ារៃ កាប់ចាក់

+ វប្បធម៌បរទេស ៤ រំលោភម្ដាយឯងដោយវាចា (ជេរម្ដាយ)

+ វប្បធម៌បរទេស ៥ បុណ្យសង្សារ (បុណ្យនៃសេចក្ដីស្រឡាញ់) នារីមិនតិចទេដែលបាត់ព្រហ្មចារី នៅថ្ងៃនេះដោយសារកូឡាប១ទង

+ …….

ក្នុងរឿងឬទ្ធិសែននាងកង្រី បានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា កែវភ្នែកនាងទំាង១២ គឺត្រូវបានខ្វេះអស់ ១១គូ កន្លះទៅហើយ គឺភ្លឺបានតែ កន្លះកែវភ្នែកប៉ុណ្ណោះគឺកែវភ្នែកនាងពៅ។ តើដូនតាខ្មែរចង់បង្ហាញពីអ្វី? កែវភ្នែក១២តំណាង១២ខែ ស្មើនឹង៣៦៥ថ្ងៃ ភ្លឺបានតែមួយចំហៀងបានន័យថា ភ្លឺបានតែ១៥ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ គឺថ្ងៃភ្ជុំបិណ្យ។ មានតែថ្ងៃនេះទេ ដែលកូនខ្មែរនឹកឃើញពីគុណដូនតា ហើយនាំគ្នាយកចង្ហាន់ទៅឧទ្ទិសមផលដល់ដូនតា ដែលបានទទួលមរណភាពទៅកាន់លោកខាងមុខ ជូនកាលអាចកើតជាប្រែត។ តាមជំនឿថាបើដូនតារកមិនឃើញ៧វត្តនោះនឹងដាក់បន្ដាស់សារ បើមិនដូច្នេះទេ កូនខ្មែរក៏មិននឹកគុណបំណាច់របស់បុព្វបុរស ដូនតាខ្មែរនោះដែរ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះថែមទាំងនាំគ្នាយកកេរម្ដាយទៅដាក់ក្នុងមាត់ ការជេរម្ដាយ ដែលជាទោសធ្ងន់ រមិលគុណ ហេតុដូចនេះហើយបានជា នៅស្រុកខ្មែរមានរឿងដដែលទាក់ទងនឹងសត្វក្រពើ រាប់មិនអស់។ ភ្នំក្រពើ ទង់ក្រពើ ពីព្រោះក្រពើជាសត្វរមិលគុណ សូម្បីតែយើងស្លាប់ទៅក៏ត្រូវបានគេដោតទង់ក្រពើសមួយអោយ ដែលបញ្ជាក់ថាស្លាប់ទៅដោយទទេស្អាតមិនបានដឹងរឿងដូនតា អត្តសញ្ញាណខ្លួន ហើយថែមទាំងរមិលគុណទៀត។

ដូចនេះក្នុងនាមជាកូនខ្មែរមួយរូបគួរគប្បីដឹងពីវប្បធម៌និងអត្តសញ្ញាណជាតិរបស់ខ្លួន ហើយត្រូវចេះអភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍ ដើម្បីកុំអោយក្លាយខ្លួនជាកូនអកត្តញ្ញូ រស់នៅលើដែនដីម៉ែហើយមិនស្គាល់ពីម៉ែ មិនឧទ្ទិសកុសលអោយម៉ែ ហើយថែមទាំងជេរប្រមាថម៉ែទៀត។ មូលហេតុអ្វីបានជាចាស់ៗគាត់ពិសាស្លាម្លូជាមួយកំបោរហើយស្លាម្លូនេះត្រូវបានគេយកធ្វើជាគ្រឿងក្នុងពិធីសំខាន់ៗរបស់ខ្មែរយើងផងដែរ ដូចជាពិធីមង្គលការជាដើម។ នេះក៏ជាប្រស្នាមួយដែរទុកអោយកូនខ្មែរធ្វើការពិចារណា ខ្ញុំសូមឆ្លៀតឪកាសនេះធ្វើការបកស្រាយ វត្ថុទាំងបីយ៉ាងនេះ (ស្លា ម្លូ កំបោរ) បូកបញ្ចូលគ្នានឹងក្លាយជាឈាម។ ការប្រមាថមាតាដោយវាចា នឹងកើតជាប្រែតរស់ដោយការស៊ីខ្ទុះឈាម ដូចពេលដែលដូនចាស់ៗ ស្តោះទឹកមាត់គាត់ចេញពេលដែលគាត់កំពុងពិសាស្លាម្លូនោះយ៉ាងដូច្នោះឯង។ ដូចនេះកូនខ្មែរចូរកុំប្រមាថម្ដាយដោយវាចា កុំយកកេរម្ដាយទៅដាក់ក្នុងមាត់ខ្លួនឯងឡើយ។

ដោយការមិនស្គាល់ពីខ្លួនឯងនេះហើយបានជាខ្លែងឯកខ្មែរដែលធ្លាប់បញ្ចេញសំលេងលើវេហា ផ្សព្វផ្សាយពីអរិយៈធម៌ដល់ពិភពលោកឥឡូវនេះ ពាក់ក្បាលក្រពើ ខ្លែងក្រពើលែងបញ្ចេញសម្លេងសូរសៀងទៀត។

http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142997345752149&set=a.132218933496657.38818.100001256539405%EF%BB%BF

ជាបន្តទៅទៀតនេះខ្ញុំនឹងធ្វើការបកស្រាយពាក្យ និង ពូជពង្សសាវតាខ្មែរ

ពីមុនខ្មែរ មិនមែនសរសេរជាអក្សរ ខ នោះទេ គឺសរសេរថា ក្មេរ បន្ទាប់មកក្លាយទៅជាក្មែរ ហើយមកដល់បច្ចុប្យន្ននេះបានក្លាយទៅជា ខ្មែរ។ តើពាក្យទាំងនេះខុសគ្នាដូចម្ដេច? ចុះពាក្យថាកម្ពុជាវិញមានន័យយ៉ាងណាដែរ?

ពាក្យក្មេរយើងបានរកឃើញតាមសិលាចារិកបក្សីចាំក្រុង ខ្ញុំសូមបកស្រាយអត្ថន័យនៃពាក្យនេះយោងតាមឯកសារស្រាវជ្រាវ ប្រវត្តិសាស្រ្ដ និង តាមការស្រាជ្រាវរបស់លោកអ៊ំ គៀត ចាន់ថុន។

ឯកសារប្រវត្តិសាស្រ្ដ

+ កម្ពុ (មាស) ជា (កំណើត)= កំណើតមាស= សុវណ្ណភូមិ+ តាមសិលាចារិកបក្សីចាំក្រុង៖ឥសី(កម្ពុ) អភិសេកអប្សរ(មេរា)

កម្ពុ + មេរា> ក័មមេរ> កមេរ> ក្មេរ> ក្មែរ> ខ្មែរ

ឯកសារស្រាវជ្រាវរបស់លោកអ៊ំ គៀត ចាន់ថុន

+ នគរខ្មែរពីមុនឈ្មោះ ក្មេរ ឬ ក្មែរ ទេបើយោងតាមសិលាចារិក ប៉ុន្ដែបច្ចុប្បន្ន បានក្លាយទៅជា ខ្មែរ < ខេមរៈ< ខេមរា = មនុស្សមានសេចក្ដីក្សេម គឺខុសន័យពីដើមទាំងស្រុង ដែលថាខ្មែរជាប្រទេស សុវណ្ណភូមិ។

+ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗបានលើកឡើងថា៖ក្មេរ <កេរ+ មេ : កេរមរតកដែលមេទុកអោយ ព្រោះប្រទេសខ្មែរជាប្រទេសមាតាធិបតេយ្យ ដែលមានបឋមក្សត្រជាស្រ្ដី។ ហេតុដូចនេះទើបមានពាក្យមេជាធំ។

+ ក្មែរ < កេរ +ម៉ែ : នៅពេលដែលបឋមក្សត្ររៀបការហើយមានបុត្រ នឹងក្លាយទៅជាម្ដាយគេ ដូចនេះ មេ ក៏ប្រែក្លាយជា ម៉ែ។

កេរមរតកដែលម៉ែទុកអោយមានច្រើនអនេក ចូរអានកំណាព្យរៀបរាប់របស់ខ្ញុំត្រួសៗ

http://www.facebook.com/note.php?note_id=127371063978688

តើយើងទាំងអស់គ្នាមានដែលឆ្ងល់ទេថា៖

+ មូលហេតុអ្វីបានជានាគខ្មែរត្រូវសត្វម្ដរលេបនៅសល់តែក្បាល?

+ ហេតុអ្វីបានជាព្រះព្រហ្មនៅស្រុកខ្មែរមានតែក្បាល?

+ មូលហេតុអ្វីបានជាបរទេសជួលខ្មែរអោយដាប់បំផ្លាញតែក្បាល ឬ ព្រះកេស្ដរូបចម្លាក់?

+ ហេតុអ្វីបានជាគ្មានការសង់ប្រាសាទនាសម័យក្រោយៗ?

+ ហេតុអ្វីបានជាប្រទេសខ្មែរធ្លាក់ចុះទន់ខ្សោយរហូតដល់សម្លាប់ជាតិសាសន៍ឯងស្ទើរដាច់ពូជខ្មែរ?

+ ហេតុអ្វីបានជាពូជធនញ្ជ័យពូជអ្នកប្រាជ្ញ ក្លាយជាពូជអាជ័យធ្លាក់ទឹក ហើយថាតាមតែគេ(បរទេស) ហៃអើហៃអើ?

+ ហេតុអ្វីនៅតាមប្រាសាទ មានតែរូប គ្រុឌជាន់នាគ យក្សលេបនាគ ពូជនាគអីក៏កំសត់ម្ល៉េះ?

+ ហេតុអ្វីអាណាខេត្តខ្មែរត្រូវបានបាត់បង់?

+ ហេតុអ្វីខ្មែរសិក្សាពីប្រវត្តិសាស្រ្ដខ្លួនឯង ដោយអាស្រ័យលើឯកសារ និងការស្រាវជ្រាវរបស់ជនបរទេស ដែលមិនស្គាល់ខ្មែរដូចខ្មែរស្គាល់ខ្លួនឯងនោះ?

ប្រសិនបើបងប្អូនចាប់អារម្មណ៍ ពីវប្បធម៌ខ្មែរ អត្តសញ្ញាណខ្មែរ សូមធ្វើការស្រាវជ្រាវនឹងឆ្លើយចម្លើយខាងលើអោយបានដោយខ្លួនឯងចុះ។ បើយើងស្ដាប់តាមការបកស្រាយរបស់បរទេស នោះបានន័យថា យើងទទួលយកមនោគមន៍វិជ្ជារបស់គេ។ គេថាឆ្វេង យើងថាឆ្វេង គេថាស្ដាំ យើងថាស្ដាំ គឺដូចជាកូនចៅអាជ័យធ្លាក់ទឹក ហៃអើ ហៃអើនោះឯង។ ដូចជាប្រស្នាដែរដូនតាខ្មែរបានបន្សល់នៅលើបទចម្រៀង សារិកាកែវដូច្នោះដែរ។

សារិកាកែវអើយ ស៊ីអីកងៗ ស៊ីផ្លែដំបងប្រចឹកគ្នាលេង (ស្ទួន)

ស្លាបវាចាក់ក្បាច់ មាត់វាធ្វើភ្លេង ប្រចឹកគ្នាលេង លើមែកព្រឹក្សា (ស្ទួន)

អើយកែវកែវអើយ (ស្ទួន)។

ការបកស្រាយរបស់កវីសួន

តែការពិត ផ្លែដំបងមានរសជាតិចត់ណាស់ ហើយសំបកក៏ក្រាស់ពិបាក ចឹកទំលាយទៀត ដូច្នេះ តាមសភាពធម្មជាតិពិត សារិកាមិនស៊ីផ្លែដំបងទេ។  សូមទាន អធ្យាស្រ័យ សម្រួលពាក្យពេចន៍ ក្នុងបទខាងលើ អោយត្រូវតាម ទំនុកបទ ពីដើមផងបាទ!

កម្រងកែវ ទំនុកចម្រៀងខ្មែរទាំងឡាយ ដែលបាននិពន្ធកន្លងមក ជួនកាលគ្មានន័យ បង្កប់ទេ គ្រាន់តែតែងអោយចួន សម្រាប់ច្រៀងលេង សប្បាយ ប៉ុណ្ណោះ។ ចម្រៀងខ្លះ គ្មានន័យទាល់តែសោះ។ ខ្លះតែង សម្រាប់ច្រៀង ចាក់ផាគ្នា ត្រង់ៗ តាមបែបអ្នកភូមិ ដើម្បីសប្បាយរីករាយ ពេលជួបជុំគ្នា ជាពិសេស នៅក្នុងចង្វាក់ រាំវង់ និងរាំឡាំលាវ។ ខ្លះទៀត ទើបមានន័យបង្កប់។ នៅក្នុងកំណាព្យ ក៏ដូចគ្នាដែរ។ កំណាព្យខ្លះ មានន័យច្រើនជាន់។ ខ្លះទៀត មិនមានន័យអ្វី ក្រៅពីអ្វីដែលគេ បានសរសេរ រួចមកហើយនោះទេ។

ការពិត សារិកាចូលចិត្តផ្លែជ្រៃ ដែលមានពណ៌ក្រម៉ៅ ដូចផ្លែល្ពាក់ ឬផ្លែព្រីង តែមិនចូលចិត្តផ្លែដំបង ដ៏ជូរចត់នោះទេ។ ខ្ញុំគិតថា ទាំងន័យត្រង់ និងន័យប្រៀបធៀប សារិកា បានស៊ីផ្លែដំបងហើយ ច្បាស់ជា ពុំអាចរាំប្រចឹកគ្នាលេង យ៉ាងសប្បាយបានឡើយ។ ប្រហែលអ្នកនិពន្ធ មិនបានគិតដល់ពីអត្ថន័យ របស់ទំនុកច្រៀង ក៏មិនដឹង។ ចម្រៀងលោកតា សាមុតខ្លះក៏អញ្ចឹងដែរ គ្មានន័យទេ ដូចជាបទ កង្កែបអូបៗ យំប្រណាំងហ៊ីង ពូមួលភ្លៅមីង ព្រោះដាំបាយខ្លោច នោមដាក់កន្ទេល បង្កើតសង្កើច ចុះដីខ្លាចខ្មោច ជាដើម គឺគ្រាន់តែច្រៀង អោយតែបាន ព្រោះមួយបទនោះ ឆាំឆាអត្ថន័យ ពាសពេញ គ្មានដួងព្រលឹងទេ។

បើខ្ញុំពិចារណ៍ខុស សូមអធ្យាស្រ័យ ហើយខ្ញុំសូមទទួលនូវយោបល់ល្អៗ អំពី ការវិភាគបទខាងលើ បាទ! សូមអរគុណ។

ខ្ញុំបាទ ចេះតែប៉ិនណេះឯងទាន!!

ការឆ្លើយរបស់បង Yon Sothea

តាមទស្សនទានរបស់ខ្ញុំគិតថាបទកវីពីមុនច្បាស់ជាមានអត្ថន័យបង្កប់ក្នុងការទូន្មានប្រៀនប្រដៅ គួរអោយសោកស្ដាយណាស់ដែលខ្ញុំពុំមានច្បាប់ដើម បើមិត្តមានសូមមេត្ដាជួរំលែកផង ខ្ញុំនឹងព្យាយាមរកអត្ថន័យ។

ការបកស្រាយរបស់ខ្ញុំ យោងតាមឯកសារដែលបានអាន

រីករាយដែលបានស្ដាប់នៅការបកស្រាយ។ ខ្ញុំនៅមិនទាន់ដឹងថាចម្រៀងនេះនិពន្ធនៅសម័យណាអោយច្បាស់ទេ ដែលប្រសិនបើសម័យដែលប្រទេសកម្ពុជានៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់បរទេសនោះអត្ថន័យដែលខ្ញុំនឹងបកស្រាយបន្ដិចទៀតនេះប្រហែលជាត្រូវ។

ដូចកវីសួនបាននិយាយអញ្ជឹងសារិកាពិតចូលចិត្តផ្លែជ្រៃ តែសារិកាក្នុងន័យធៀបសំដៅលើប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ ស៊ីផ្លែដំបង។ តាមន័យចំយើងអាចគិតថាវាជាផ្លែឈើម្យ៉ាងគឺផ្ឡែដំបង តែបើន័យធៀប គឺជាការធ្វើទារុណកម្មដោយវាយនឹងដំបង នៅពេលរបួសនោះធ្ងន់វានឹង ចេញជាស្លាកស្នាមផ្លែ អោយឈ្មោះថា ផ្លែដំបង។ សារិកាពិតប្រចឹកគ្នាលេងសប្បាយលើមែកព្រឹក្សា តែសារិកាធៀប គឺឈ្លោះគ្នា ប្រចឹកគ្នាក្នុងដែលដីកំនត់ដ៏តូចមួយនៅលើមែកព្រឹក្សា។

សត្វសារិកាជាសត្វដែលមិនចេះនិយាយ មនុស្សអាចបង្ហាត់វាអោយចេះនិយាយបានដោយកោសអណ្ដាតនឹងអោយវាញ៉ាំម្ទេស។ ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរដែលប្រដូចទៅនឹងសត្វសារិកា គឺគ្មានចំណេះដឹង ការយល់ដឹង និងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានផ្សេងៗបានមកពីការគ្រប់គ្រងរបស់បរទេសទាំងអស់។ បង្រៀនមួយម៉ាត់ ចេះមួយម៉ាត់ បង្រៀនពីរម៉ាត់ចេះពីរម៉ាត់។ បីដូចជាការយកឯកសារបរទេសមកសិក្សាអំពីអត្តសញ្ញាណខ្លួនឯងយ៉ាងដូច្នេះដែរ។ បើឯកសារបរទេសសរសេរថាម៉េច យើងគិតថាប្រហែលជាដូច្នោះហើយ។

ការបកស្រាយគួរពុំគួរសូមពិចារណាទាំងអស់គ្នាផង។

ពូជក្មេរ ពូជក្មែរ ជាពូជអ្នកប្រាជ្ញ ជាពូជអច្ឆរយៈ សមត្ថភាពនៃការសាងសងស្ថាបត្យកម្មប្រាសាទរាប់ពាន់ដ៏មហិមា ដែលក្នុងនោះបង្កប់អាថ៌កំបាំង ប្រស្នារាប់មិនអស់។ ដែលប្រស្នារបស់ខ្មែរមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងទាំងអស់ ភាសា តួអក្សរ ការគន្លាស់ពាក្យ រូបចម្លាក់ ល្បែង ឈ្មោះភូមិ ឃុំ ប្រាសាទ ចម្រៀង និមិត្តរូប ទាំងអស់នេះហើយដែលបញ្ជាក់ថា ក្មែរជាពូជនាគ ជាពូជអច្ឆរិយៈ ជាពូជអ្នកប្រាជ្ញពិតប្រាកដ។ ដូចជារឿងធនញ្ជ័យជាតឹកតាងស្រាប់។

ប្រយោគល្អគួរពិចារណា

មតិបង Sothea Yon

ការបំណកស្រាយរបស់លោកហេងពិតជាមានអត្ថន័យជ្រៅជ្រះ បញ្ជាក់អំពីវប្បធម៌ជាមូលដា្ននៃអត្ដសញ្ញាណជាតិខ្មែរ។

ខ្ញុំចំណាប់អារម្មណ៍ពាក្យបីយ៉ាងគឺ«នាគ,ញ៉ាំស្លាម្លូនិងកំបោរ ទង់ក្រពើរមិលគុណ»។ សូមអធិប្បាយបន្ថែម

១.«នាគ» ជានិមិត្តរូបនៃអ្នកដឹកនាំនិងវប្បធម៌ខ្មែរ តាមរឿងព្រេងនិទានខ្មែរ«ព្រះថោងនាងនាគ»មាននាងនាគស្រេចទៅហើយ ទើបមានព្រះថោងជាក្រោយ។គឺមានទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណីដើមស្រេចទៅហើយទើបវប្បធម៌បរទេសចូលមកជាខាងក្រោយ។វប្បធម៌បរទេសចូលមក អ្នកប្រាជ្ញបូរាណធ្វើវិសុទ្ធិកម្មជារបស់ខ្មែរបុរាណគឺវប្បធម៌ខ្មែរនាំមុខ វប្បធម៌បរទេស ទើបព្រះថោងតោងស្បៃនាងនាគ។ តែវប្បធម៌បរទេសមានឥទ្ធិជាងបានជា គ្របគ្រប់ស្រទាប់ក្នុងសង្គមខ្មែរ ដូចជាសាសនា ទំនៀមទំលាប់ប្រពៃណី ការគ្រប់គ្រង សិល្បះ ចំលាក់។ល។តែយ៉ាងនោះក៏ដោយ វប្បធម៌ខ្មែរនៅតែនាំមុខដដែល។

«នាគ» ក្នុងអត្ថន័យព្រះពុទ្ធសាសនាប្រែថា អ្នកមានបំណងប្រាថ្នាធ្វើអំពើល្អព្រោះហេតុនោះ បានជាក្នុងប្រពៃណីខ្មែរមានប្រារឰ «ពិធីបំបួសនាគ» គឺរំលឹកអំពើល្អរបស់សត្វនាគ ដែលមានសទ្ធានិងបំណងបួសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដើម្បីអោយសច្ចធម៌ តែដោយសត្វតិរច្ឆានមិនអាចនឹងបូសក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាបាន តែនាគសូមផ្ញើអំពើល្អក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនាដោយ ប្រើពាក្យថា«នាគ»ផង ព្រោះហេតុនោះបានជានាំមកប្រើក្នុងពិធីបំបួសនាគ។គឺតំណាងអំពើល្អ អ្នកប្រា្ថថ្នាអំពើល្អ(មិនត្រឹមប្រាថ្នាប៉ុណ្ណោះ តែធ្វើផង)។

២.ញ៉ាំស្លាម្លូនិងកំបោរ បើតាមគំនិតផ្ទាល់របស់ខ្ញុំគួរតែប្រើពាក្យថា«ហូប ឬ ពិសារម្លូសា្ល»គិតថាប្រសើរជាង ព្រោះបុគ្គលដែលមានម្លូវស្លាជាមិត្តនោះ សុទ្ធតែជាអ្នកចម្រើនអាយុ។

៣.«ទង់ក្រពើ» ក្រពើអាចជាសត្វរមិលគុណ ឬជាសត្វអ័ប្បប្រាជ្ញាក៏ថា តែក្រពៃមានប្រយោជន៍ក្រៃលែង។

ទង់ក្រពើទំណាងអោយអំពើល្អរបស់សត្វក្រពើដែលមានសទ្ធាជ្រះថ្លាក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា «បើដល់យើងខ្ញុំស្លាប់ទៅសូមអោយគេយកស្បែកយើងខ្ញុំព្រះអង្គទៅតជាទង់ថ្វាយចំពោះព្រះភក្ដ្រព្រះអង្គ(ពុទ្ធ)ជាសក្ការបូជាកុំបីអាក់ខានទើយ»។តែក៏មាននិទានខ្លះថាក្រពើលេបព្រះរាជបុត្រីនៃព្រះមហាក្សត្រសុគត។បានជាអ្នកស្រុកធ្វើទង់ក្រពើ។និទានខ្លះ ថា ក្រពើសទ្ធានឹងព្រះសទ្ធ្មម្មរបស់ព្រះពុទ្ធដែលទ្រង់សំដែងរឿង«អរិយសច្ច៤» ទើបបានជាដលចង្កូបរបស់ខ្លួនដើម្បីថ្វាយជាទីសក្ការដល់ព្រះពុទ្ធ។(ដកស្រង់ប្រជុំរឿងព្រេងខ្មែរ ភាគ៩ ទំពីរ៩៨-៩៩,១៣៨-១៤០)ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ។)

ការបកស្រាយរបស់ខ្ញុំ

សូមអរគុណនៅការបកស្រាយដ័ក្បោះក្បាយ ខ្ញុំនឹងកែពាក្យ ញ៉ាំ ដាក់ពិសា ស្លាម្លូវិញ។

ជាការបកស្រាយដ៏ល្អ ដែលអាចអោយខ្ញុំធ្វើការវិនិច្ឆ័យនឹង បកស្រាយបន្ថែមទៀតបានតាមអ្វីដែលខ្ញុំបានធ្លាប់រៀន ធ្លាប់ដឹង នឹងមានការបំភ្លឺពីសំណាក់ អ្នកចេះធម៌ អ្នកចេះប្រវត្តិសាស្រ្ដ និង អ្នកស្រាវជ្រាវពីខ្មែរ។

មតិជាច្រើនបានយល់ថា ព្រហ្មញ្ញសាសនា ព្រះពុទ្ធសាសនា ចម្លាក់ របស់ខ្មែរសព្វថ្ងៃគឺសុទ្ធតែជាការសាយភាយ ពីប្រទេសឥណ្ឌា ហើយវប្បធម៌ ឥណ្ឌាបានគ្របដណ្ដបមកលើប្រទេសខ្មែរទាំងមូល។ តែតាមការយល់ដឹងរបស់ខ្ញុំគឺផ្ទុយស្រលះពីគំនិតអ្នកនិពន្ធ អ្នកប្រវត្តិសាស្រ្ដ ជំនាន់មុនៗថា វប្បធម៌ខ្មែរ គំនិតច្ឆៃប្រឌិតរបស់ខ្មែរនៅតែថ្កុំថ្កើនជាងប្រទេសឥណ្ឌាឆ្ងាយណាស់។

ប្រទេសឥណ្ឌាដែលជាប្រទេសកាន់ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ព្រះពុទ្ធសាសនា មុនប្រទេសខ្មែរជាយូរមកហើយនោះ ក៏គ្មានលទ្ធភាពនឹងសាងប្រាសាទដ៏មហិមា តួយ៉ាងដូចប្រាសាទអង្គរវត្ត ដែលជាគ្រឹះស្ថានសាសនាលំដាប់ពិភពលោក និង អរូបលោកបានឡើយ។

មនុស្សភាគច្រើន ទាំងបរទេស ទាំងខ្មែរ យល់ថាប្រាសាទទាំងអស់នៅខ្មែរសព្វថ្ងៃ សាងតាមបែបសាសនា ឧទ្ធិសអោយព្រះបីក្នុងសាសនាព្រហ្មញ្ញ ព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ ព្រះវិស្ណុ និង ខ្លះទៀតសំរាប់ព្រះពុទ្ធសាសនា។ តែពួកគេមិនដឹងទេថា អត្ថន័យពិតប្រាកដនៃចម្លាក់ខ្មែរខ្លួនឯងនោះ គឺនិយាយពីរឿងខ្មែរខ្លួនឯង មិនមែននិយាយពីរឿងសាសនានោះឡើយ។

ជាការបកស្រាយ ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៧ តាំងខ្លួនជាព្រះពោធិសាត់ លោកេស្វរៈ ព្រះបាទជ័យវរន្ម័ទី២ ក្រោយពីធ្វើពិធី កាត់កស្ដេចជ្វា ឡើងសោយរាជ្យលើភ្នំគូលេនតាំងខ្លួនជាព្រះឥសូរ ស្ដេចភ្នំ។ ដូចនេះរូបចម្លាក់ទាំងអស់ គឺនិយាយពីរឿងខ្មែរ មិនមែនរឿងក្នុងសាសនានោះទេ។ ការតាំងខ្លួននេះអាចរកមើលក្នុងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្រ្ដខ្មែរសម័យចេនឡា និង នគរភ្នំ ដែលចេញផ្សាយដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យបាន។

អំណះអំណាងបន្ថែម មានចម្លាក់ព្រះព្រហ្មខ្លះមានសត្វគ្រុឌនៅពីលើ ព្រះព្រហ្មជាព្រះដែលគេគោរពបំផុតក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ចុះហេតុម្ដេចអោយសត្វគ្រុឌដែលជាសត្វតិរច្ឆាននៅពីលើព្រះកេស្ដទៅវិញ។

រឿងរ៉ាវ ក្នុងចម្លាក់ជាច្រើនបើយើងចេះអានរឿងថ្ម សិលាចារិក នោះយើងនឹងឃើញថា រឿងទំាងអស់នោះគឺពុំមានក្នុងរឿងគម្ពីរព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ព្រះពុទ្ធសាសនាឡើយ។

ចំនែករឿងក្រពើ ដែលយកស្បែកមកធ្វើទង់នោះ ក៏ពុំមានចែងក្នុងគម្ពីរព្រះពុទ្ធសាសនានោះដែរ បើចង់ដឹងនោះលុះត្រាតែទៅអានគម្ពិរទាំងអស់ ហើយស្វែងរកដោយខ្លួនឯង ឬ សាកសួរអ្នកដែលមានវិជ្ជាជ្រាលជ្រៅ កាន់ព្រះពុទ្ធសាសនា ពិតប្រាកដ និងបានចាំស្ទាត់អំពី ធម៌ វិន័យ និង ការអប់រំទូន្មានប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះពុទ្ធបរមគ្រូនៃយើង។

គួរពុំគួរសូមមានយោបល់បន្ថែម។

គឹមហេង

មតិបង សុធាបន្ដទាក់ទងនឹងប្រាសាទ និង ចម្លាក់រឿងរ៉ាវលើប្រាសាទខ្មែរ

តាមទស្សនរបស់ខ្ញុំតាមរយះការសិក្សាស្ដូចស្ដើងអំពីប្រវត្តិសាស្ដ្រ ប្រពៃណីសាសនា ប្រាសាទនានាក្នុងស្រុកខ្មែរក៏ដូចជាប្រទេសជិតខាង(ធ្លាប់ជាដែនដីខ្មែរ) កសាងដើម្បីរលឹកគុណដល់បុព្វបុរស ដូចជាប្រាសាទបាយ័ន តាព្រហ្ម បន្ទាយស្រី ព្រះខ័ន តាកែវ ជាដើម និងវិរកម្មរ…បស់អតិតយុទ្ធជនអង់អាចក្លាហានដូចជាប្រាសាទបាយ័នជាដើម នឹងមួយអន្លើដោយសាសនា គីព្រាហ្មសាសនា និងព្រះពុទ្ធសាសនា ។ចំលាក់ នាគ គ្រុឌ ដំរី សេះ គោ យក្ខ ។ល។ មាននៅក្នុងព្រាហ្មណ៍សាសនាពិតប្រាកដ ដូចជា រាមាយណៈ រាមកេរ្ដិ៍ ជាដើម។ ចំពោះរឿងព្រេងនិទានដំណាលទៅតាមហេតុការកើតឡើងក្នុងសម័យនោះៗ ដោយយកអង្គប្រកបមកសំដែង មិនខុសពីអក្សរសិល្ប៍ និងពង្សាវតារខ្មែរ(តាមហេតុការណ៍ពិត)

សូមអានបន្ថែម1.ប្រវត្តិសាស្ដ្រខ្មែរ (ទាក់ទងនិងប្រាសាទ អង្គរ ប្រពៃណី)ជាភាសាខ្មែរ ,បារាំង,អង់គ្លេស (ហ្ស៊ក ហ្ស៊ឺដេស ,ល្វី ហ្វីនូត,កាពីឡែ,អៀន ហារិស, មាដឺលាក្លែរ៍,ត្រឹងងារ ។ល។)2.ព្រះពុទ្ធសាសនា2500 ដោយពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត3.វិឌ្ឍនភាពនៃការសិក្សាបូរាណ (ប៉ាងខាត់)ក្នុងទស្សនាវដីពុទ្ធិកសិក្សា លេខ1,19584.វប្បធម៌សំស្រ្កិតពីបូរាណ ប៉ាងខាង់ លេខ3-4-5,19585.មគ្គទេសន៍អង្គរ ប៉ាងខាង់។ល។

ការបកស្រាយបន្ដទៅនឹងទស្សនខាងលើរបស់ខ្ញុំ

ព្រះពុទ្ធសាសនា ព្រហ្មសាសនា ត្រូវបានបុព្វបុរសខ្មែរបំលែងអោយទៅជារបស់ខ្មែរទៅហើយ។ អ្វីៗដែលឆ្លាក់នោះគឺមិនទាក់ទងទៅនឹង សាសនាដើមប្រភពដើមនោះទេ។ឧទាហរណ៍យ៉ាងសាមញ្ញពេលទេសនាលោកបាច់ទឹកមន្ដ អុជធូបនៅក្នុងវត្តអារាម នោះជាការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងព្រហ្មញ្ញសាសនា ទៅក្…នុងព្រះពុទ្ធសាសនា ដោយសារកាលសម័យនោះមានជំលួសសាសនា បំផ្លាញប្រាសាទ បំផ្លាញពុទ្ធរូប។

ចំនែករឿងរ៉ាវដែលាឆ្លាក់នៅលើប្រាសាទនោះក៏មិនមែន ចំតួជារឿងក្នុងសាសនាទាំងពីរខាងលើដែរ។

ឧទាហរណ៍រឿងកូរសមុទ្រទឹកដោះដ៏ល្បីល្បាញក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនាដែលឆ្លាក់នៅផ្ទាំងប្រាសាទអង្គរវត្ត ហេតុម្ដេចបានជាឆ្លាក់មិនដូចជាទៅនឹងប្រាសាទដទៃទៀត គ្មានយក្ស គ្មានហនុមាននៅទាញនាគ។http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142996165752267&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

ប្រាសាទបន្ទាយស្រី ជាប្រាសាទមានក្បូរក្បាច់រចនាល្អឥតខ្ចោះ ប្រៀបបានទៅនឹងស្ដ្រីដ៏ល្អផូរផង់តាមចម្លាក់ដ៏វិចិត្រនៃស្នាដៃស្ថាបត្យករខ្មែរ។ តែផ្ទុយទៅវិញ ន័យចំដែលបង្កប់ក្នុងប្រាសាទនេះគឺនិយាយពីទុក្ខវេទនា របស់ស្ដ្រីខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ដែលធ្លាប់គេគោព មាតាធិបតេយ្យ បែរត្រូវទទួលការ ធ្វើទារុណកម្ម ប្រើអំពើហិង្សាទៅវិញ។ ទោះប្រាសាទមួយនេះឧទ្ទិសសំរាប់ព្រះ ឬ បុព្វការីជនណាក៏ដោយ តែចម្លាក់ដែលនៅក្នុងប្រាសាទបន្ទាយស្រីទាំងអស់ពុំបាន ឆ្លាក់អំពីព្រះណាមួយ ឬ បុព្វការីជនណាមួយសំរាប់ឧទ្ទិសនោះទេ។http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142996882418862&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142996995752184&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

ប្រាសាទតាព្រហ្ម មានរូបព្រហ្មជាច្រើន សងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសជូនមាតាបិតា ដែលមានព្រហ្មវិហារធម៌ មុខព្រហ្មទាំងអស់មិនមែនសំដៅលើ ព្រះព្រហ្មក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនានោះទេ។ ហើយសត្វគ្រុឌដែលនៅពីលើព្រះកេស្ដព្រហ្ម ជាសត្វតិរច្ឆានក៏គ្មានសិទ្ធីនឹងយកទៅឆ្លាក់នៅលើព្រះកេស្ដព្រហ្មដូចនោះដែរ។ ដូចនេះចម្លាក់សត្វគ្រុឌដែលនៅតាមប្រាសាទនានា មិនប្រាកដថាជាសត្វក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា ជាយានជំនិះរបស់ព្រះអង្គមួយណាក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនានោះដូចគ្នា។http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142995675752316&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

ក្នុងព្រហ្មញ្ញសាសនា មានតែរាហូលេបព្រះចន្ទ ចុះរាហ៊ូនៅស្រុកខ្មែរហេតុអ្វី លេបទាំងព្រះចន្ទ លេបទាំងនាគ លេបទាំងគោ លាបទាំងមនុស្សទៅវិញ?http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142996499085567&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

http://www.facebook.com/album.php?aid=38818&id=100001256539405&page=2#!/photo.php?fbid=142995635752320&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142995795752304&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

រឿងក្នុងព្រហ្មញ្ញមួយណាដែលនិយាយអំពីមនុស្សរហែកhttp://www.facebook.com/photo.php?fbid=142995562418994&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

http://www.facebook.com/photo.php?fbid=142995609085656&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

ហើយត្រូវដេរអោយជាប់ដូចដើមវិញhttp://www.facebook.com/photo.php?fbid=142997062418844&set=a.132218933496657.38818.100001256539405

ដែលរូបនៃអ្នកទៅដែរមនុស្សនោះ ត្រូវបរទេសជួលគេអោយមកដាប់បំផ្លាញមុខស្ទើគ្រប់ប្រាសាទទាំងអស់ដែលមានរូប អ្នកមកដេរនេះ។

នេះជាការបកស្រាយដោយយកចម្លាក់តាមប្រាសាទនានា មកបញ្ជាក់ថា រឿងរ៉ាវដែលឆ្លាក់លើប្រាសាទខ្មែរ ព្រះព្រហ្ម ព្រះឥសូរ ព្រះវិស្ណុ ដែលនៅក្នុងប្រទេសខ្មែរមិនមែន រឿងក្នុង ព្រហ្មញ្ញសាសនា និង ព្រះពុទ្ធសាសនារបស់ឥណ្ឌានោះទេ។

ជាការពីតណាស់សម័យក្រោយៗមកទៀត ដោយសារប្រជាជនខ្មែរ ក្សត់អ្នកប្រាជ្ញ ធនធានមនុស្ស ទើបសង់វត្ត សង់ប្រាសាទសប្បនិមិត្តដោយយកគំរូ និង រឿងតាមសាសនាទាំងស្រុង ដោយមិនមានច្ឆៃអោយទៅជារឿងខ្មែរយ៉ាងដូចនេះ។

————————————————–

រៀបរៀងដោយ សុខ គឹមហេង

២១ វិច្ឆិកា ២០១០

ចង់ស្រាយចម្ងល់ខាងលើសូមអានអត្ថបទស្រាវជ្រាវរបស់លោកអ៊ំ គៀត ចាន់ថុន ដែលគាត់បានធ្វើការស្រាវជ្រាវប្រស្នាថ្មអស់១២ឆ្នាំ ទើបអាចស្រាយចម្ងល់ទាំងអស់ខាងលើបាន។ ហើយបើមិនយល់ត្រង់ចំនុចណាសូមធ្វើការទំនាក់ទំនងមកខ្ញុំ ដើម្បីទទួលការបំភ្លឺបន្ថែម។

នាគក្នុងសង្គមចាម – Naga in Cham Society

ដោយៈ Emiko STOCK

នៅ ​ក្នុង​វប្បធម៌​ខ្មែរ ក៏​ដូច​ជា​វប្បធម៌​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ នាគ​មាន​សារៈ​សំខាន់​ព្រោះ​តែ​នាគ​មាន​ធាតុ និង​ភព​នៅ​ក្នុង​ខ្លួន​របស់​គេ។ នាគ គឺ​ជា​អ្នក​បើក​ច្រក​ឱ្យ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ពី​ភព​មួយ​ទៅ​ភព​មួយ​ទៀត ពី​ធាតុ​មួយ​ទៅ​ធាតុ​មួយ​ទៀត។ នាគ ​អាច​ធ្វើ​ដំណើរ​ពី​លើ​ទៅ​ក្រោម នៅ​លើ​មេឃ លើ​ដី ក្នុង​ទឹក ឋាន​សួគ៌ ឋាន​បាតាល ឋា​នកណ្តាល ឬ​ឋាន​មនុស្ស​បាន ហើ​យមាន​ធាតុ​ទឹក និ​ងមេឃ នៅ​ក្នុង​ខ្លួន​របស់​គេ។ ដោយ​សារ​នាគ​មាន​ធាតុ​សំខាន់ៗ​ទាំង​នោះ​ហើ​យ ទើប​ត្រូវ​លើក​ជា​និមិត្ត​រូប​ដ៏​ខ្ពស់​នៃ​ការ​បង្ក​បង្កើន​ផល ដែល​មាន​ទឹក និ​ងដីជា​​ធាតុ​សំខាន់​ក្នុង​ការ​បង្កើត។ នា​គមាន​រូប​រាង​ស្រដៀង​នឹង​សត្វ​ពស់ សត្វ​ក្រពើ និង​សត្វ​មករ​ដូច​នោះ​ដែរ។ ដោ​យ​ឡែក​នាគ​នៅ​ក្នុង​វប្បធម៌​ចាម​វិញ ហាក់​មិន​សូវ​មាន​ភាព​ខុស​គ្នា​ពី​វប្បធម៌​ផ្សេង​ទៀត​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ ប៉ុន្មាន​ទេ តែ​មាន​ទស្សនៈ​ខ្លះ​យល់​ឃើញ​ថា វប្បធម៌​គឺ​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា ហាក់​មាន​រនាំង​បាំង​មិន​អាច​ឆ្លង​ទៅ​វិញ​ទៅ​មក​​បាន។ ប៉ុន្តែ ជនជាតិ​ចាម​ដែល​រស់​នៅ​ស្រុក​ខ្មែរ​វិញ​បែរ​ជា​យល់​ថា ​ជំនឿ​នាគរបស់​ពួក​គេ​​ហាក់​បង្ហាញ​ពី​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​វប្បធម៌​ខ្មែរ និង​វប្បធម៌​ចាម​ទាំង​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្រ្ត និ​ង​សង្គម។ ទោះយ៉ាង​ណា​កា​រ​ស្វែង​យល់​ពី​ទស្សនៈ និង​ជំនឿ​ទាំង​នោះ​ពិត​ពិបាក​នឹង​អាច​យល់​បាន​តាម​ការ​ប្រតិបត្តិ​របស់​ពួក​ គេ​។ តា​ម​ការ​ចង​ចាំ​របស់​បង​ប្អូន​ជន​ជាតិ​ចាម​ចំណាស់ៗ​ដែល​កាន់​ប្រពៃណី​ ខ្ជាប់​ខ្ជួន​នោះ​បាន​ឱ្យ​ដឹង​ថា កា​ល​ពី​មុន​នៅ​ក្នុង​ពិធី​អាពាហ៍​ពិពាហ៍ កូន​កំលោះ​តោង​ស្បៃ​កូន​ក្រមុំ​ចូល​បន្ទប់​គេង។ ​ពិធី​នេះ​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​នឹក​ឃើញ​ដល់​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​ខ្មែរ កូន​កំលោះ​ក៏​តោង​ស្បៃ​កូ​ន​ក្រមុំ​ចូល​បន្ទប់​គេង​ដូច​គ្នា​ដែរ។ តែ​សព្វ​ថ្ងៃ​ពិធី​តោង​ស្បៃ​មិន​មាន​ក្នុង​ពិធី​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​របស់​ជនជាតិ​ ចាម​ទៀត​ទេ។ ប៉ុន្តែ​ជា​រឿយៗ​សម្រាប់​គ្រួសារ​ដែល​ប្រកាន់​ប្រពៃណី​តែង​តែ​តាំង​វាំងនន​ រូប​នាគ​នៅ​លើ​មាត់​ទ្វារ​បន្ទប់​កូន​ក្រមុំ​នៅ​ថ្ងៃ​រៀប​ការ។ ពេល​នោះ​កូន​កំលោះ​ក៏​ចូល​ទៅ​ក្នុង​បន្ទប់​ជាមួយ​កូន​ក្រមុំ​រយៈ​ពេល​បី​យប់ ​ បី​ថ្ងៃ។ ធ្វើ​ដូច​នេះ​ពួក​គេ​មាន​ជំនឿ​ថា​នឹង​បាន​ទទួល​ការ​ការ​ពារ​នឹង​កម្លាំង​ដែល ​កើត​ពី​រូប​នាគ​នោះ។ ទោះ​យ៉ាង​ណា នា​គត្រូវ​បាន​ជន​ជាតិ​ចាម​ដែល​មិន​សូវ​ប្រកាន់​តឹង​រ៉ឹង​តាម​បែប​ប្រពៃណី ចាត់​ទុក​ថា​នាគ​គឺ​ជា​រឿង​អបិយ​ជំនឿ ម្ល៉ោះ​ហើយ​វា​ត្រូវ​បាន​សាប​បន្តិ​ច​ម្តងៗ។ នាគ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​អាពាហ៍​ពិពាហ៍​នេះ​ហាក់​មាន​ន័យ​ថា ធាតុ​ញី​ដែល​អាច​បង្ក​បង្កើន​ផល​បាន។ ជា​ធម្មជាតិ កាល​ណា​មាន​ញី​ត្រូវ​តែ​មាន​ឈ្មោល​ជា​ប្រាកដ​ នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ម៉ាលីដ​(Mawlid)​នៃ ប្រពៃណី​អ៊ីស្លាម​ដែល​ជា​ពិធី​បុណ្យ​កំណើត​របស់​ព្រះមហាម៉ាត​(Mohammand) និង​សាវ័ក​ដ៏​បរិសុទ្ធ និង​មាន​បារមី​របស់​ទ្រង់។ ក្នុង​ពិធី​នោះ ​ក្មេង​ដែល​ទើប​​នឹង​កើត​ត្រូវ​កាត់​សក់ ហើយ​គ្រួសារ​នីមួយៗ​ត្រូវ​ថ្វាយ​ដើម​ផ្កា​ដែល​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ផ្កា​បិណ្ឌ​ ខ្មែរ តែ​ផ្កា​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ជា​នំ​ជំនួស​វិញ នំ​ទាំង​នោះ​ទំនង​ជា​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​អាយុ និង​ភេទ​របស់​ក្មេង ទើប​គេ​ធ្វើ​រូប​ខុសៗ​គ្នា។ តែ​សព្វ​ថ្ងៃ​អត្ថន័យ​នៃ​រូប​នោះ​ហាក់​ដូច​ជា​ស្រាល​ជាង​មុន។ នៅ​លើ​​ដើម​ផ្កា​នោះ​មាន​ចង​រូប​នាគ​ធ្វើ​ពី​នំ​នៅ​ផ្នែក​ខាង​ក្រោម។ តាម​ប្រពៃណី​ពួក​គេ​ចង​រូប​នាគ​នេះ​សម្រាប់​ក្មេង​កំលោះ ដែល​តំណាង​ឱ្យ​អភិនីហា និង​ថាម​ពល​ដែល​មិន​អាច​បង្រ្កាប​បាន និង​អាច​បំផ្លាញ​បាន។ លក្ខណៈ​បែប​នេះ​ហាក់​ចង់​បញ្ជាក់​ថា​នាគ​នៅ​ក្នុង​ពិធី​បុណ្យ​ម៉ាលីដ​ (Mawlid) គឺ​ជា​ធាតុ​ឈ្មោល​ដែល​មាន​ថាមពល និង​អភិនីហា។ ដោយ​​ធាតុ​ញី និង​ឈ្មោល ទឹក និង​ដី​នេះ​ហើយ​ដែល​គេ​ចាត់​ទុក​ថា​នាគ​គឺ​ជា​ម្ចាស់​ទឹក​ម្ចាស់​ដី។ ម្ល៉ោះ​ហើយ​បើ​សិន​ជា​ចង់​លើក​ផ្ទះ​ថ្មី​ ឬ​ភ្ជួរ​ស្រែ​ពួក​គេ​តែង​តែ​មើល​ក្បួន​រូប​នាគ​គន់​គូរ​ទៅ​តាម​ឥរិយាបថ និង​ស្រកា​នាគ។ ធ្វើ​ដូច​នេះ​ពួក​គេ​មាន​ជំនឿ​ថា​ជៀស​វាង​ការ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​នាគ ដែល​បណ្តាល​ឱ្យ​នាគ​ខឹង ធ្វើ​​ឱ្យ​ការ​បង្ក​បង្កើន​ផល​របស់​ពួក​គេ​នឹង​វិនាស​បង់ ឬ​កើត​ក្តី​ក្តៅ​ក្រហាយ។ ក្បួន​បែប​នេះ ​ក៏​ស្រដៀង​នឹង​ក្បួន​របស់​ខ្មែរ និ​ងជន​ជា​តិ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ដទៃ​ទៀត​ដែរ។ ជន​ជាតិ​ចាម​ចាស់ៗ​ខ្លះ តែង​និទាន​ពី​រឿង​ព្រះថោង​នាង​នាគ ដែ​លស្រដៀង​គ្នា​នឹង​ព្រះថោង​នាង​នាគ​ខ្មែរ​ដែរ តែ​ព្រះថោង​ក្នុង​រឿង​និទាន​របស់​ជន​ជាតិ​ចាម​គឺ​ជា​ជនបរទេស​ តែ​អ្នក​ខ្លះ​ថា​ជា​ជនជាតិ​ចិន​មក​រួម​រស់​ជា​មួយ​នាង​នាគ​ដែល​ជា​កូន​ចាម ហើ​យ​ប​ង្កើត​បាន​ជា​ជាតិ​សាសន៍​មួយ។ តែ​លុះ​ដល់​ពេ​ល​មួយ បង​ប្អូន​ដែល​មាន​កំណើត​ពី​ព្រះថោង និង​នាង​នាគ​នោះ​បាន​បែក​គ្នា​ជា​ពីរ ម្ខាង​ជា​ចាម្ប៉ា និង​ម្ខាង​ទៀត​ជា​ខ្មែរ។ ប៉ុន្តែ អ្វី​ដែល​គួរ​ឱ្យ​ឆ្ងល់​នោះ គឺ​ពង្សាវតា​ដែល​មាន​អ្នក​ប្រាជ្ញ​មួយ​ចំនួន​ថា​មិន​អាច​ជឿ​បាន​ទាំង​ស្រុង​ នោះ បាន​លើក​ឡើង​ថា​នៅ​លើ​ទឹក​ដី​មាន​ស្តេច​ចាម​៥​ព្រះអង្គ ​បាន​គ្រង​រាជ្យ​បន្ត​បន្ទាប់​គ្នា តែ​ព្រះថោង​បាន​មក​គ្រង​រាជ្យ​ជំនួស​ជា​ស្តេច​ខ្មែរ​ទី​១។ ទោះ​យ៉ាង​ណា នៅ​ទី​នេះ​ចង់​បង្ហាញ​ថា​ទាំង​ខ្មែរ ទាំង​ចាម និង​ជន​ជាតិ​ដទៃ​ទៀត​នៅ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​យល់​ថា​ការ​រួម​ផ្សំ​គ្នា​រវាង​ មនុស្ស និង​នាគ​គឺ​ជា​អំណាច​នៃ​ព្រះមហាក្សត្រ ​ដែល​ជា​អ្នក​គ្រប់​គ្រង​ជា​ម្ចាស់​ទឹក​ដី។ សរុ​បជារួម ការ​លូន​បត់​បែន​របស់​នាគ បាន​នាំ​ឱ្យ​ធាតុ​មេឃ ទឹក និង​ដី ​ភព​ទេវតា ​និង​មនុស្ស​លោក ការ​កកើត និង​ការវិនា​ស កា​របង្ក​បង្កើត និ​ងថាមពល ធាតុ​ញី និង​ធាតុ​ឈ្មោល អា​ច​ប្រមូល​គ្នា​រួម​នៅ​លើ​ខ្លួន​នាគ​តែ​មួយ​ដែល​មិន​អាច​បែកគ្នា​​បាន៕

ព្រះពុទ្ធបដិមាខ្មែរសម័យបាយ័ន

ដោយ​ ទន់ ពុធពិសិដ្ឋ

ក្រោម ​ព្រះ​រាជ​កិច្ច​ដឹកនាំ​ដ៏​ឈ្លាសវៃ​ប្រកប​ដោយ​​គតិ​បណ្ឌិតរបស់ព្រះបាទ​ ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​(១១៨១​-​១២១៨) ព្រះ​​​​ពុទ្ធ​​​​សាស​នា​សម័យ​បាយ័នមាន​ការរីក​ចម្រើនជាងសម័យមុនៗគួរឱ្យកត់​ សម្គាល់។ បន្ទាប់ពីព្រះ​អង្គ​​ឡើង​​​​សោយ​​​រាជ្យ​​​សម្បត្តិ​​ ​ទ្រង់​​បាន​​បញ្ញា​​ឱ្យ​គេ​​សាង​​សង់​​ប្រាសាទ​​ជា​​ច្រើន​ មិន​ត្រឹម​​តែ​ក្នុង​​រាជ​​ធានី​​ទេ​សូម្បី​​តែ​​​នៅ​​​​តាម​​បណ្តា​ខេត្ត​​ នា​នា​ក្នុង​​ដែន​​ដីនៃ​​អា​ណា​ចក្រ​ខ្មែរ​ក៏​ដូច​គ្នា​ ក្នុង​គោល​បំណង​​ឧទ្ទិស​ដល់​​ព្រះ​ពុទ្ធ​​​សាស​នា​ម​ហា​យាន​។ ​ទន្ទឹម​នឹង​នោះ ព្រះ​អង្គ​​បាន​​ប្រែ​ក្លាយ​លទ្ធិទេវ​រាជ​ដែល​ព្រះ​មហាក្សត្រ​មុន​ៗ​ធ្លាប់​ តែ​គោរព​ មក​ជា​លទ្ធិ​ពុទ្ធ​រាជ​វិញ​។​​ ប៉ុន្តែ​ទ្រង់​ក៏​ព្រះ​រា​ជា​នុញ្ញាត​​ឱ្យ​មាន​​ការ​គោ​រព​ព្រហ្ម​ញ្ញ​សាស​ នា​ផង​ដែរ​ បើ​ទោះ​បី​ជា​នៅ​ពេល​នោះ​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាស​នាម​ហា​យាន​ជា​សាសនា​របស់​រដ្ឋ​ ក្តី​។

និកាយមហាយាន
ទស្សនៈ ​ចំពោះ​ការ​គោរព​បុព្វ​ការី​ជន​ គឺ​មាន​សារៈ​សំខាន់​ខ្លាំង​ណាស់​សម្រាប់​ព្រះ​មហាក្សត្រ​ខ្មែរ​គ្រប់​អង្គ​ តាំង​ពី​សម័យ​មុន​អង្គរ​មក​ម្ល៉េះ​។ យ៉ាង​ណា​មិញ​ ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧ បាន​បន្ត​គោរព​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​មហា​យាន​ពី​ព្រះ​បិតា​របស់​ព្រះអង្គ​ ព្រះ​នាម​ធរណិន្រ្ទ​វរ្ម័ន​ទី​២ ដែល​ជា​ពុទ្ធ​សាសនិក​យ៉ាង​មុត​មាំ​។ បើ​តាម​សិ​លា​ចា​រឹក​ព្រះ​ខ័ន​(K.908)​ ព្រះ​អង្គ​បាន​បញ្ជា​ឱ្យ​គេ​កសាង​ប្រាសាទ​ព្រះខ័ន​ដើម្បី​តម្កល់​បដិមា​ព្រះ ​បិតា​ ដែល​គេ​ឆ្លាក់​ក្នុង​រូប​ភាព​ជា​ព្រះ​ពោធិ​សត្វ​លោកេសូរ​ រី​ឯ​ប្រាសាទ​តា​ព្រហ្ម​(អង្គរ)​ គឺ​ដើម្បី​តម្កល់​បដិមា​ព្រះ​មាតា​របស់​ព្រះអង្គ​ ព្រះ​នាម​ជ័យ​រាជ​ចូដាមណី​ ​ដែល​គេ​ឆ្លាក់​ក្នុង​រូប​ភាព​ជា​ប្រាជ្ញា​បារមីតា(មាតា​របស់​ព្រះពុទ្ធ​ អង្គ​) បើ​តាម​សិលា​ចារឹក​ប្រាសាទ​តាព្រហ្ម​(K.273)។ ​ក្រោយ​មក​ទៀត​ នៅ​ចុង​សតវត្ស​ទី​១២​ នៃ​គ្រឹស្ត​សករាជ​ ​គេ​​ចាប់​​ផ្តើម​បង្ហាញ​​បដិមា​​នៃ​ទេព​ទាំង​ពីរ​អង្គ​នេះ​ រួម​​ជា​​មួយ​នឹង​ព្រះ​ពុទ្ធ​​​ប្រក់​​នាគ(​តំណាង​ឱ្យ​​ព្រះ​បាទ​​ជ័យវរ្ម័ន ​ទី​​​៧) ​​ជា​​ចម្លាក់​​​ក្រ​ឡោត​​​ទាប​​ និង​​ជា​​ចម្លាក់​​ទោល​​។

និកាយតន្រ្តៈ
នៅ ​​សម័យ​អង្គរ ខ្មែរ​មិន​មែន​ទើប​តែ​គោរព​ព្រះ​ពុទ្ធ​សាសនា​និកាយ​នេះ​​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៧​​នោះ​​ទេ គឺ​តាំង​ពី​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​រាជេន្រ្ទ​ទី​២(៩៤៤-៩៦៨)​មក​ម្ល៉េះ។ ​យោង​តាម​សិលា​ចារឹក​ប្រាសាទ​បាត​ជុំ​ (K.226) ​ដែល​រៀប​រាប់​ពី​ការ​តម្កល់ ​ទេព​ បី​​អង្គ​ រួម​មាន​ព្រះ​ពុទ្ធវជ្របាណី​(ពោធិ​សត្វ​នៅ​ក្នុង​និកាយ​តន្រ្តៈ) និង​ប្រាជ្ញា​​បាមីតា​​នៅ​​ក្នុង​​ប្រាង្គ​​ទាំង​​បី​​នៃ​ប្រាសាទ​​បាតជុំ​​ (តំបន់​​អង្គរ)។ ប៉ុន្តែ​​ ការ​​​​គោរព​​​និកាយ​​​តន្រ្តៈ​​​នៅ​​​សម័យ​​​បាយ័ន​​​មាន​​ភាព​​រីក​ចម្រើន ​​ជាង​​មុន​ ពី​​ព្រោះ​​យើង​​ឃើញ​​គេ​​ឆ្លាក់​​រូប​ពោធិ​សត្វ​​វជ្រ​​សត្វ​​ដែល​​ជា​​ទេព ​​ក្នុង​​និកាយ​តន្រ្តៈ នៅ​​តាម​​ចម្លាក់​​នៃ​​ប្រាសាទ​​បន្ទាយ​​ឆ្មារ​ និង​​ប្រាសាទ​​បាយ័ន​។

រូបសំណាកសិលាចារឹកទួលអ្នកតាបាក់ក K.940

ដោយលោក សៀង សុខា

 

រូបសំណាកនេះធ្វើឡើងសំរាប់ដាក់តាំងបង្ហាញ នៅបណ្ណាល័យជាតិអូស្ត្រាលី ផ្នែកអាស៊ី​អាគ្នេយ៍​ ឆ្លាក់​ដោយ​នាយ ទួន វណ្ណកី ជំនាញ​ចម្លាក់​នៅ​ខេត្តសៀមរាប។ (រូបខាង​លើ​ថត​ដោយ​នាយ ទួន វណ្ណកី និង​កញ្ញា​ទួន សោភា)


ក្រដាសផ្ដាមដោយសាលាបារាំងចុងបូព៌ា

យោងទៅតាមលោក ​ George Cœdès​​ (C V:73) សិលាចារឹក​នេះរកឃើញនៅខែមករាឆ្នាំ១៩៤៨ ក្នុងវាល​ស្រែ​ទួល​អ្នក​តាបាក់ក ក្នុង​ឃុំ​ដង្កោរ​(ខ័ណ្ឌ​ដង្កោរ) ក្រុង​ភ្នំពេញ។ សិលា​ចារឹក​នេះ​មាន​កំពស់ ០.៩០​ម៉ែត្រ និង​ទទឹង ០.៤០​ម៉ែត្រ ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​សម័យ​មុនអង្គរ​មាន​ចំនួន​១១​បន្ទាត់។

អក្សរលំនាំឡាតាំង
{1} ’ājñā vraḥ kamratāṅ ’añ ni gui dok vraḥ
{2} kamratāṅ ’añ śrī piṅgaleśvara moyy ’aṃ
{3} pel ple gui knañ 3 dok kpoñ kamratāṅ
{4} ’añ kamratāṅ slot moyy ’aṃpel ple gui
{5} knañ 3 dok śarvvāśrama 2 ’aṃpel ple gui knañ
{6} 4 dok vraḥ kamratāṅ ’añ śrī bhadreśvara moyy
{7} ’aṃpel ple gui knañ 2 dok vraḥ kamratāṅ ’añ śrī
{8} puṣkareśvara moyy ’aṃpel gui knañ 2 gui tel
{9} ’ājñā vraḥ kamratāṅ ’añ pre pek ’āy tīrtha
{10} grāma gui cuḥ lah tleṅ lah ge ta ckop gui ge
{11} ta dap gui ge cmer ’ājñā ge daṇḍa ||

អក្សរលំនាំខ្មែរទំនើប
{1} អាជ្ញា វ្រះ កម្រតាង​ អញ និ គឺ ទោក វ្រះ
{2} កម្រតាង អញ គ្រី បិង្គលេស្វរ​ មោយ្យ អំ
{3} បេល ប្លេ គឺ ក្នញ ៣​ ទោក ក្បោញ កម្រតាង
{4} អញ កម្រតាង ស្លោត មោយ្យ អំបេល ប្លេ គឺ
{5} ក្នញ ៣​ ទោក គវ៌្វគ្រម ២ អំបេល ប្លេ គឺ ក្នញ
{6} ៤ ទោក វ្រះ កម្រតាង អញ​ គ្រី ភទ្រេគ្វរ មោយ្យ
{7} អំបេល ប្លេ គឺ ក្នញ ២​ ទោក វ្រះ​ កម្រតាង​ អញ​ គ្រី
{8} បុម្ករេគ្វរ​ មោយ្យ អំបេល គឺ ក្នញ ២ គឺ តេល
{9} អាជ្ញា វ្រះ កម្រតាង អញ ប្រេ បេក អាយ តីថ៌
{10} គ្រាម គឺ ចុះ លហ ត្លេង លហ គេ ត ច្កោប គឺ គេ
{11} ត ទប គឺ គេ ច្មេរ អាជ្ញា គេ ទណ្ឌ ||

កំណត់សំគាល់: សញ្ញាវិរាមវាយអត់កើត, ព្យញ្ជនៈ ṣ​ (ប្រើ ម), ព្យញ្ជនៈ​ ś (ប្រើ គ) និង gui (ប្រើ គឺ)

នាគក្នុងសង្គមខ្មែរ….Naga in khmer society!

ដោយលោក ចិន្ត ច័ន្ទរតនា

នាគ​​គឺ​​ជា​​សត្វ​​ម៉្យាង​ដែល​​មាន​រូបរាង​​ស្រដៀង​​នឹង​​សត្វ​​ពស់ ប៉ុន្តែ​ការ​បង្ហាញ​រូប​នាគ ច្រើន​មាន​ក្បាល​មួយ ឬ ច្រើន ជួន​មាន​ស្រកា​ ឬ​មាន​ជើង​ក៏​មាន ។​ សម្រាប់​​ប្រជាជន​​ខ្មែរ​ ​នាគ​មាន​អត្ថន័យ​យ៉ាង​ខ្ពង់ខ្ពស់ ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ភាព​ត្រជាក់​ត្រជុំ ជា​ស្ពាន​ចម្លង​ពី​ឋាន​មនុស្ស​​ទៅ​ឋាន​ទេវតា​ មិន​តែប៉ុណ្ណោះ​ក៏​ជា​និមិត្តរូប​នៃ​ការ​ការពារ និង​ថែរក្សា​សម្បត្តិ​ទ្រព្យ​ប្រកបដោយ​រិទ្ធានុភាព​ផង​ដែរ ។​ ម្លោះហើយ​យើង​ឃើញ​មាន​វត្តមាន​នាគ​ ស្ទើរ​គ្រប់​ទីកន្លែង​ចាប់តាំង​ពី​នៅ​លើ​ឧបករណ៌​ប្រើប្រាស់ គ្រឿង​តុបតែង​ខ្លួន គ្រឿង​លម្អ​ស្ថាបត្យកម្ម ក្នុង​ពិធី​សាសនា​ និង​ក្នុង​ជំនឿ​អរូបិយ ។ នាគ​បង្ហាញ​ក្នុង​រូបភាព​ខុសៗ​គ្នា តាម​បែប​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា​ និង ពុទ្ធសាសនា​​ហើយ​គេ​អាច​ស្គាល់​​ឈ្មោះ​របស់​នាគ​ទាំងនោះ​បាន​តាម​ចំនួន​ ក្បាល​របស់​នាគ ។​ នាគ​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា មាន​នាគ​ក្បាល៣​​(នាគកល្យៈ) ជា​នាគ​តំណាង​ឲ្យ​សភាវៈ​អាក្រក់​ ក្នុង​រឿង​មហាភារតៈ  នាគ​ក្បាល៥​(នាគអនន្ត) ជា​គ្រែ​ផ្ទុំ​របស់​ព្រះនារាយ៍ និង​នាគ​ក្បាល៩​(នាគ​វ៉ាសុគី​​ឬ​ពាសស្រកី ឬ​សេសៈ) ជា​នាគ​ដែល​ពួក​ទេវតា​ និង​អសូរៈ​យក​ធ្វើ​ជា​ខ្សែពួរ​ដើម្បី​កូរ​សមុទ្រ​ទឹកដោះ ។ ​នៅ​ក្នុង​ពុទ្ធសាសនា មាន​នាគ​ក្បាល៧​(នាគមុជ្ជលិន្ទ) ដែល​ប្រក់​ការពារ​ព្រះ​សាមាសម្ពុទ្ធ ពេល​ទ្រង់​សមាធិ ពី​ភ្លៀង ខ្យល់ និង​ថ្ងៃ  ចំណែក​ឯ​នាគ​ក្បាល១​វិញ​ ច្រើន​ប្រើ​លម្អ​លើ​គ្រឿង​អលង្កា ។

នាគ ​ត្រូវ​បាន​គេ​បែង​ចែក​ជា​បួន​ពួក​ផ្សេងៗ​គ្នា ពួក​ទី១ ហៅ​ថា​នាគ​សួគ៌ មាន​មុខងារ​ថែ​រក្សា​វិមាន​ទេវតា ពួក​ទី២ ជា​នាគ​អាកាស មាន​នាទី​ជា​អ្នក​បណ្តាល​ឲ្យ​មាន​ភ្លៀ​ង​ធ្លាក់  ពួកទី៣ ជា​នាគ​លោក​បាល មាន​នាទី ថែ​រក្សា​សមុទ្រ និង​ទន្លេ  ពួក​ទី៤ ជា​នាគ​ការពារ​កំណប់​ទ្រព្យ មាន​នាទី​ការពារ ថែ​រក្សា​ទ្រព្យ​ដែល​កប់​​នៅ​ក្នុង ផែន​ដី ។

យ៉ាងណាក៏ដោយសម្រាប់ប្រជាជនខ្មែរ ពួកគេមានជំនឿថាពួកគេមានដើមកំណើតពីនាគ ដែលព្រះនាងនាគ​ បុត្រីស្តេចភុជង្គនាគ បានរៀបអាពាហ៌ពិពាហ៌ជាមួយមនុស្សប្រុសម្នាក់មានឈ្មោះថា ព្រះថោង ក៏បានបង្កើតជាប្រជាជនខ្មែរ។ ដូចនេះហើយទើបបានជា មាន​​ការបកស្រាយជាច្រើនពីបញ្ហានេះ ហើយក៏មានរឿងនិទានផ្សេងៗជាច្រើនផងដែរ។​ ជាងនេះទៅទៀតនាគ មានវត្តមានយ៉ាងជិត ដិតជាមួយប្រជាជនខ្មែរ​ មិនថាក្នុងជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ សាសនា ជំនឿ​ សិល្បៈ និងស្ថាបត្យកម្មនោះទេ ម្លោះហើយនាគតែងនៅដក់ ជាប់នឹងផ្នត់គំនិតខ្មែរយ៉ាងជ្រៅ និងមានភាពស្មុគស្មាញដែលមិនអាចនឹងយល់បានដោយងាយ៕៚

Newer entries »

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 30 other followers

%d bloggers like this: