អត្ថបទស្រាវជ្រាវស្តីអំពី “កោះកេរ​ និងព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤”

ជម្រាបសួរ​លោកសាស្ត្រាចារ្យ រៀមច្បង និងមិត្តទាំងអស់គ្នា

ដើម្បីចូលរួម​អបអរ​សាទរនូវការ​ប្រ​គល់ត្រឡប់មក​វិញ​ នូវ​រូបបដិមាមួយចំនួន​ដែលត្រូវ​បាន​លួចចេញពី​ប្រាសាទចិន នៅតំបន់កោះកេរ ខ្ញុំសូម​ជូន​នូវ​អត្ថបទស្រាវជ្រាវ​មួយខ្លី (ជាខេមរៈភាសា) ស្តីពី “រាជធានីកោះកេរ និង​ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤” ដែលខ្ញុំទើបតែបញ្ចប់ ដើម្បីជាជំនួយ និង​ទុកជាឯកសារសម្រាប់ការងារ​ស្រាវជ្រាវ​ទៅថ្ងៃក្រោយ។
សូមលោកសាស្ត្រាចារ្យ រៀមច្បង និងមិត្តទាំងអស់ មេត្តាទទួលនូវគោរព និង​រាប់អាន​អំពីខ្ញុំ។
ភ្នំពេញ, ថ្ងៃទី០៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៤
ចិន្ត ច័ន្ទរតនា
ប្រធានមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ
សូមទាញយកអត្ថបទ ស្រាវ​ជ្រាវខាងក្រោមនេះ
Koh Ker_new updated_29042014 (1)
Koh Ker_The Lost City of Khmer Empire during the reign of King Jayavarman IV
KOH KER

លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនា អគ្គរាជទូតបុរាណវិទ្យា

លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនា អគ្គរាជទូតបុរាណវិទ្យា

(អត្ថបទចុះផ្សាយនៅថ្ងៃ 24-03-2014, 11:03 am) | ដោយ លាង ដឺលុច (ថ្មីៗ)
Dr. CHEN Chanratana

លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានទទួលសញ្ញាបត្រថ្នាក់បណ្ឌិតពីប្រទេសបារាំងផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈអាស៊ីអាគ្នេយ៍ នៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ ។ និក្ខេបបទថ្នាក់បណ្ឌិតរបស់លោកមាន ចំណងជើងថា «រាជធានីកោះកេរ និងរាជព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤»ជាភាសាបារាំង និងទើបតែត្រូវបានបកប្រែជាភាសាខ្មែរចប់កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ ចាប់តាំងពីបានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅឆ្នាំ២០០៧ពីប្រទេសប្រទេសបារាំង លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានផ្តើមធ្វើការងារច្រើនទាក់ទងនឹងការចងក្រង និងផ្សព្វផ្សាយអំពីចំណេះដឹងផ្នែកបុរាណវិទ្យា។ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ក្នុងនាមជាប្រធានមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរដែលមានកំណើតតាំងពីឆ្នាំ២០១២ លោកបុរាណវិទូត្រូវបានអង្គភាពព័ត៌មានជាច្រើនសម្ភាសន៍អំពីកិច្ចការស្រាវជ្រាវ និងចំណេះដឹងអំពីបុរាណវិទ្យា និងប្រពៃណី ទំនៀមទម្លាប់ខ្មែរ។

នៅពេលដែលលោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាក្លាយជាបុរាណវិទូដ៏ល្បីមួយរូបនៅពេលនេះ វាមិនបានកើតឡើងដោយឯកឯងនោះឡើយ។ និស្ស័យស្រឡាញ់វិស័យបុរាណវិទ្យា ត្រូវបានបណ្តុះឡើងដោយទម្លាប់របស់លោកឪពុកចិន្ត នាគ ដែលតែងតែអានសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងអរិយធម៌ខ្មែរ នៅចំពោះមុខកូនប្រុសរបស់គាត់គឺរតនានេះឯង។ វាក៏អាចជាឥទ្ធិពលនៃឈាមជ័រជាអ្នកសិល្បៈផងដែរ ដោយសារតែលោកចិន្ត នាគដែលទើបតែទទួលមរណៈភាពនៅក្នុងឆ្នាំ២០១១ គឺជាអតីតអ្នកនិពន្ធ អ្នកដឹកនាំរឿង និងតួឯកល្ខោនជាតិក្នុងទស្សវត្សរ៍៦០ ។ «កាលពីនៅតូចខ្ញុំចូលចិត្តមើលសៀវភៅរបស់ឪពុកខ្ញុំណាស់។ ខ្ញុំអត់ដឹងថា សៀវភៅទាំងនោះនិយាយអំពីអ្វីទេ ប៉ុន្តែ ខ្ញុំចូលចិត្តមើលរូប។ ឪពុកខ្ញុំប្រាប់ខ្ញុំថា សៀវភៅទាំងនេះមានតម្លៃណាស់។ ខ្ញុំមិនយល់ថាមានតម្លៃយ៉ាងម៉េចទេ ពេលនោះ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំចូលចិត្តមើលរូប។ មានរូបចម្លាក់ រូបប្រាសាទអង្គរវត្ត ប្រសាទបាយ័ន។ ដល់ថ្នាក់ឌីប្លូម (ថ្នាក់ទី៩បច្ចុប្បន្ន) ខ្ញុំចាប់ផ្តើមអានសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រ»។ លោកបណ្ឌិតផ្នែកបុរាណវិទ្យា បច្ចុប្បន្នអាយុ៣៤ឆ្នាំ កំពុងរម្លឹកអំពីមូលហេតុដែលធ្វើអោយលោកចាប់អារម្មណ៍លើវិស័យបុរាណវិទ្យា។

នៅពេលដែលយល់ថា ខ្លួនស្រឡាញ់ចំណេះវិជ្ជាដែលទាក់ទងនឹងប្រាសាទបុរាណហើយនោះ បូករួមទាំងបានឃើញប្រាសាទអង្គរជាលើកដំបូងក្នុងឆ្នាំ១៩៩៦ដោយអារម្មណ៍រំភើបថែមទៀតនោះ លោករតនាក៏បានសួរសុំយោបល់ពីឪពុកថា «តើត្រូវរៀនមុខវិជ្ជាអ្វី ដើម្បីខ្លួនអាចស្គាល់វិស័យវប្បធម៌ អរិយធម៌ និងប្រាសាទបុរាណខ្មែរនេះ»? ចម្លើយរបស់ឪពុកលោកនៅពេលនោះ ដែលផ្តល់យោបល់អោយជ្រើសរើសយកផ្នែកបុរាណវិទ្យានោះហើយ ដែលបានធ្វើអោយចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានស្ថិតនៅលើផ្លូវនៃជំនាញបុរាណវិទ្យានៅពេលនេះ។ លោករតនាបានប្រើពេលវេលា៣ឆ្នាំ បន្ទាប់ពីបានបញ្ចប់មធ្យមសិក្សាទុតិយភូមិនៅឆ្នាំ១៩៩៦នៅវិទ្យាល័យបឹងត្របែក ដើម្បីព្យាយាមប្រឡងអោយបានជោគជ័យចូលក្នុងមហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យានៅក្នុង១៩៩៩ ។

Siv channa-001
បុរាណវិទ្យានាំអោយជាតិមួយស្គាល់អត្តសញ្ញាណខ្លួនឯង

ក្រោយពីបានបញ្ចប់ការសិក្សា៥ឆ្នាំនៅក្នុងមាតុភូមិក្នុងឆ្នាំ២០០៤ លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានស្នើសុំអាហារូបករណ៍ទៅប្រទេសបារាំងដើម្បីសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅឆ្នាំ២០០៥ ។ បន្ទាប់ពីទទួលបានសញ្ញាបត្រថ្នាក់អនុបណ្ឌិតនៅឆ្នាំ២០០៦នោះ លោករតនាក៏បានស្នើបេក្ខភាពខ្លួនរៀនថ្នាក់បណ្ឌិតតែម្តងចាប់ពីឆ្នាំ២០០៧ នៅក្នុងប្រទេសបារាំងដដែល។ បេក្ខជនបណ្ឌិតត្រូវប្រើរយៈពេល៥ឆ្នាំ ពោលគឺរហូតដល់ចុងឆ្នាំ២០១១ ទើបអាចបញ្ចប់ និងទទួលបានសញ្ញាបត្រថ្នាក់បណ្ឌិតផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ បន្ទាប់ពីបានចំណាយពេល១០ឆ្នាំ ក្នុងការសិក្សាបុរាណវិទ្យា តើលោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាពន្យល់យ៉ាងណាអំពីសារៈសំខាន់នៃការសិក្សាបុរាណវិទ្យា?
«សិក្សាបុរាណវិទ្យា គឺជាការសិក្សាអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ ពីជាតិពន្ធុវិទ្យា ពីស្ថាបត្យកម្ម ប្រវត្តិសិល្បៈជាដើម។ មិនត្រឹមតែសិក្សាអំពីអតីតកាលទេ ក៏មានការសិក្សាពីសង្គមបច្ចុប្បន្នដែរ ដើម្បីដឹងថា តើសង្គមបច្ចុប្បន្នបានយកលំនាំនៃការគ្រប់គ្រងនៃសម័យកាលណាមួយ ឬអត់? ប្រសិនយើងមិនរៀនបុរាណវិទ្យា យើងមិនដឹងពីឬសគល់នៃវប្បធម៌ជាតិ មិនដឹងពីអត្តសញ្ញាណ និងមិនដឹងថាពូជខ្មែរបានធ្វើអ្វីខ្លះដែលធ្លាប់ជាមហាអំណាចអាណាចក្រអង្គរនោះទេ»។ នេះជាការបកស្រាយរបស់លោក ចិន្ត ច័ន្ទរតនាដែលកំពុងមានតួនាទីជាមន្ត្រីរបស់រដ្ឋសភាផងដែរ ក្នុងការិយាល័យសំណង់នៃអគ្គនាយកដ្ឋានរដ្ឋបាល និងហិរញ្ញវត្ថុ។
ពាក់អាវយឺតបង្កង់ ពណ៌ប្រផេះលាយខ្មៅ អាវដាក់ក្នុងខោករណាត់ពណ៌ខ្មៅ និងមានកាន់សៀវភៅស្នាដៃថ្នាក់បណ្ឌិតផងនោះ លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាក៏បានបញ្ជាក់អោយដឹងបន្ថែមទៀតអំពីសារៈសំខាន់នៃមុខវិជ្ជាបុរាណវិទ្យា ដែលជំរុញអោយមានការចងក្រងលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យាជាច្រើនសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជានោះ។ លោករតនា វ័យ៣៤ឆ្នាំបានបន្តពន្យល់យ៉ាងដូច្នេះថា៖«ប្រសិនបើគេធ្វើកំណាយនៅកន្លែងមួយ ហើយគេរកឃើញផ្នូរ ឬវត្ថុបុរាណនានានោះ គេអាចចងក្រងជាឯកសារមួយដែលរៀបរាប់សង្គមអតីតកាលនៃទីកន្លែងដែលគេធ្វើកំណាយនោះ។ ដូច្នេះប្រសិនបើយើងគ្មានមុខវិជ្ជាបុរាណវិទ្យា យើងមិនអាចចងក្រងប្រវត្តិសាស្ត្រយើងបានទេ»។

Siv channa-004
ខ្វះខាតការផ្សព្វផ្សាយអំពីចំណេះដឹងបុរាណវិទ្យា

ក្នុងនាមជាគ្រូបង្រៀនផ្នែកបុរាណវិទ្យាផង និងជាអ្នកស្រាវជ្រាវផងនោះ លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានសម្តែងអារម្មណ៍សោកស្តាយដែលមិនទាន់បានឃើញការចាប់អារម្មណ៍ និងការអោយតម្លៃខ្លាំងពីសំណាក់សាធារណៈជន និងពិសេសពីយុវជនជំនាន់ក្រោយ ទៅលើវិស័យបុរាណវិទ្យា។ មូលហេតុចំបងមួយដែលជាប្រធានបទនៃការស្តីបន្ទោសរបស់លោកបុរាណវិទូ គឺកង្វះការផ្សព្វផ្សាយទូលំទូលាយ។ កម្រមានការតាំងពិពណ៌បុរាណវិទ្យា កម្រមានការជជែកពិភាក្សាអំពីបុរាណវិទ្យានៅលើវេទិកាសាធារណៈ និងនៅតាមបណ្តាញសារព័ត៌មាន ទាំងអស់នេះហើយ បើតាមលោកបុរាណវិទូរតនា ដែលធ្វើអោយវិស័យបុរាណវិទ្យាស្ទើរត្រូវបានបំភ្លេចនោះ។ ការខ្វះខាតថវិកាក្នុងការងារផ្សព្វផ្សាយអំពីបុរាណវិទ្យាគឺជារឿងមួយ ប៉ុន្តែនៅមានបញ្ហាមួយទៀត ដែលឧបសគ្គក្នុងការដាក់បង្ហាញវិស័យបុរាណវិទ្យាអោយកូនខ្មែរបានឃើញ និងបានយល់។
«នោះគឺបញ្ហាភាសា។ ខ្ញុំរៀនបុរាណវិទ្យា១០ឆ្នាំហើយ ខ្ញុំឃើញមានឯកសារជាភាសាខ្មែរត្រឹមតែ ១០ទៅ១៥ភាគរយប៉ុណ្ណោះ។ មានសុទ្ធតែភាសាបារាំង។ ដូច្នេះ បើយើងចង់រៀនបុរាណវិទ្យា ហើយដល់ថ្នាក់បណ្ឌិតទៀតនោះ លុះត្រាតែទៅរៀននៅស្រុកបារាំង»។ នេះការរអ៊ូរទាំរបស់លោកបណ្ឌិត។
បណ្ឌិតចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានលើកទឹកចិត្តអោយយុវជនខ្មែរចាប់អារម្មណ៍លើមុខវិជ្ជាបុរាណវិទ្យា ដើម្បីអាចយល់ដឹងអំពីចំណេះដឹងអប្បបរមាណាមួយដែលអាចអោយពួកគេដឹងអំពីអត្តសញ្ញាណជនជាតិខ្មែរ។ និយាយយ៉ាងដូច្នេះ លោករតនាក៏មិនមែនមានន័យថា យុវជនជំនាន់ក្រោយត្រូវសិក្សាជំនាញបុរាណវិទ្យាទាំងអស់គ្នានោះដែរ។ ប៉ុន្តែលោកបណ្ឌិតគ្រាន់តែចង់អោយយុវជនជំនាន់ក្រោយយកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់ការផ្សព្វផ្សាយអំពីអ្វីដែលជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ប្រវត្តិនៃវប្បធម៌ និងអរិយធម៌ខ្មែរជាដើម។

Siv channa-003
កេរដំណែលខ្មែរជាជំហាននៃការចងក្រង និងការផ្សព្វផ្សាយបុរាណវិទ្យា


ដោយបានបញ្ចប់ការសិក្សានៅប្រទេសបារាំង ហើយបានឃើញអំពីសកម្មភាពផ្សព្វផ្សាយបុរាណវិទ្យាដ៏មានប្រសិទ្ធភាពតាមរយៈប្រព័ន្ធបណ្តាញព័ត៌មាននៅស្រុកបារាំងនោះ លោកបណ្ឌិតចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានផ្តួចផ្តើមបង្កើតទស្សនាវដ្តីមួយនៅចុងឆ្នាំ២០០៨ ដែលមានឈ្មោះថា កេរដំណែលខ្មែរ ដោយមានរួមទាំងគេហទំព័រមួយផង ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយស្នាដៃ និងលទ្ធផលនៃការស្រាវជ្រាវបុរាណនានានៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែទីផ្សារបោះពុម្ពទស្សនាវដ្តីបុរាណវិទ្យាហាក់មិនទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍ពីអ្នកអានសោះ។ ក្រុមការងារស្រាវជ្រាវក៏បានផ្តោតការងារលើគេហទំព័រដែលទទួលបានការគាំទ្រប្រសើរជាង ហើយមិនចំណាយថវិកាច្រើនដូចការងារទស្សនាវដ្តីផង។
ក្នុងគោលដៅសម្រេចអោយបានការងារផ្សព្វផ្សាយស្នាដៃស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យាដែលត្រូវការប្រភពថវិកានោះ លោកបណ្ឌិតចិន្ត ច័ន្ទរតនាមិនបានទម្លាក់ដៃក្នុងការព្យាយាមបង្កើតអោយបានក្រុមការងារស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យា និងស្ថាប័នផ្សព្វផ្សាយនោះឡើយ។ នៅឆ្នាំ២០០៨ លោកបុរាណវិទូបានទូលដំណឹងអំពីបំណងចង់បង្កើតក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យាម្តងរួចហើយ ថ្វាយព្រះករុណា ព្រះបាទ ព្រះបរមនាថនរោត្តម សីហមុនីនៅក្នុងព្រះរាជសវនាការមួយជាមួយក្រុមការងាររបស់លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនា។ ក្រោយពីបានបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិតពីស្រុកបារាំង លោករតនាបានមកជួបពិភាក្សា សុំការគាំទ្រពីលោកខៀវ កាញារិទ្ធ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងព័ត៌មានដើម្បីបង្កើតមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ ដោយបានអញ្ជើញលោករដ្ឋមន្ត្រីធ្វើជាប្រធានកិត្តិយសនៃមូលនិធិនេះ។ កាលណោះគឺនៅឆ្នាំ២០១២។ ចាប់ពីពេលនោះមក សកម្មភាពការងារនៃក្រុមអ្នកស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យាដែលមានសមាជិកសរុបទាំងពេញសិទ្ធ និងស្ម័គ្រចិត្តចំនួន១៥នាក់នោះ ហាក់បានមានដំណើរការទៅមុខដោយសន្សឹម។ លោកចិន្ត ច័ន្ទរតនាបានរៀបរាប់ដោយទឹកមុខសប្បាយចិត្តយ៉ាងដូច្នេះ៖«ដូច្នេះចាប់ពីឆ្នាំ២០១២មកដល់ពេលបច្ចុប្បន្ននេះ យើងទទួលបានការសហការក្នុងក្របខណ្ឌនៃការស្រាវជ្រាវ និងផ្សព្វផ្សាយនេះ ជាមួយក្រសួងព័ត៌មាន ក្រសួងវប្បធម៌ អាជ្ញាធរអប្សរា និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធមួយចំនួនទៀត»។

Siv channa-002
ខ្ញុំមានគោលបំណងបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ជាតិ

បើទោះជាមានឧបសគ្គខ្លះៗក្នុងគម្រោងជាច្រើនក្នុងពេលបច្ចុប្បន្នក៏ដោយ បណ្ឌិតចិន្ត ច័ន្ទរតនាក៏មិនភ្លេចរម្លឹកខ្លួនឯងអំពីគម្រោងធំៗថ្នាក់ជាតិដែលខ្លួនចង់ធ្វើអោយបានសម្រេចសម្រាប់ផលប្រយោជន៍របស់មាតុភូមិរបស់ខ្លួនដែរ។ បន្តសរសេរសៀវភៅ បកប្រែឯកសារស្តីពីបុរាណវិទ្យាពីភាសាបារាំងមកជាភាសាខ្មែរអោយបានច្រើន និងបង្កើតមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវវប្បធម៌ជាតិមួយ ទាំងនេះគឺជាមហិច្ឆតារបស់លោកបុរាណវិទូ។ លោករតនាពន្យល់ថា៖ «ការខ្វះខាតឯកសារជាភាសាខ្មែរនេះហើយ ដែលធ្វើអោយកូនខ្មែរស្ថិតនៅឆ្ងាយពីវិស័យបុរាណវិទ្យា។ នេះជាឧបសគ្គមួយ។ ដូច្នេះយើងត្រូវបកប្រែសៀវភៅសំខាន់ៗដែលមានជាភាសាបរទេសមកជាភាសាខ្មែរ ដើម្បីអោយខ្មែរជំនាន់ក្រោយដឹងថា តើបរទេសបានសរសេរអ្វីខ្លះអំពីខ្មែរ»?

បុរាណវិទូចិន្ត ច័ន្ទរតនានឹងលះបង់ជីវិតខ្លួនជាមួយនឹងការកិច្ចការផ្នែកបុរាណវិទ្យាដើម្បីកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែវាក៏មិនមែនជាការលះបង់តែមួយនោះឡើយ។ ការងារដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ប្រចាំថៃទាំងនៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ និងនៅប្រាសាទបុរាណនៅតាមខេត្តបានយកពេលវេលារបស់ស្វាមី និងឪពុកនៃកូន៤នាក់ស្ទើរតែអស់រលីងពីក្នុងគ្រួសារ។ លោកបុរាណវិទូបានបញ្ជាក់ថា ប្រសិនបើគ្មានភរិយារបស់លោកដែលជាអតីតនិស្សិតផ្នែកបុរាណវិទ្យាយល់អំពីការលះបង់របស់លោក និងតម្លៃនៃការងារបុរាណវិទ្យានោះទេ លោកក៏មិនមានទឹកចិត្តខិតខំប្រឹងប្រែងក្នុងការងារ ដូចសព្វថ្ងៃនេះដែរ។ ភរិយាឯណា មិនចង់បានស្វាមីនៅជិតខ្លួន?

1012911_10152050977043634_1948868878_n

1489209_10152043590973634_1606887988_n

534400_10152042288288634_1355742246_n 971155_10152050990708634_269228637_n   1966804_10152052701063634_1451416976_n

សន្និសីទលើកទី២០នៃសមាគមបុរេប្រវត្តិឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក ចាប់ពីថ្ងៃទី១២ ដល់១៨ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៤ នៅខេត្តសៀមរាប ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា

IPPA Siem Reap 2014

The 20th Congress of the Indo-Pacific Prehistory Association (IPPA) 12 to 18 January 2014, Siem Reap, Kingdom of Cambodia.

siem_reap_temple_banteay_kdei2 

The Indo-Pacific Prehistory Association (IPPA) holds international congresses every 3-4 years. We welcome you to Siem Reap, Kingdom of Cambodia, for the 2014 meeting.

Please find here information about the upcoming meeting, and to register for the conference, to select hotel accommodation, and to learn more about the beautiful Siem Reap area and Angkor, the jewel of Khmer heritage.

Past congresses have been held in the Philippines (1985), Japan and Guam (1987), Indonesia (1990), Thailand (1994), Malaysia (1998), Taiwan (2002), Manila (2006) and Hanoi (2009).

 

IPPA also produces the peer-reviewed journal :

The Bulletin of the Indo-Pacific Prehistory Association
 

មូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ – Kerdomnel Khmer Foundation

រួមគ្នាទាំងអស់គ្នាជាមួយក្រុមការងារកេរដំណែលខ្មែរ ក្នុងការលើកស្ទួយ ថែរក្សា និងការពារសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌជាតិខ្មែរ។(នេះគឺជាប្រសាសន៍របស់លោកបណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា ប្រធានមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ នៅក្នុងបទសម្ភាសន៍នៅទូរទស្សន៍ ស៊ីធីអ៊ិន និងស៊ីអ៊ិនស៊ី កាលពីថ្ងៃទី ២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣)

Together We Can Protect…! Interviews of Dr. CHEN Chanratana, founder/president of ក្រុមកេរដំណែលខ្មែរ – Kerdomnel Khmer Group (KDNK) Foundation on CTN and CNC, broadcasted on 23 July 2013. Please joins us to protect our Cambodian heritage.

Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

By Kent Davis (Devata.org)

Xishuangbanna, “Twelve Thousand Rice Fields,” is the poetic name of this semi-tropical paradise, hidden in the mountains of Southern China. On a recent visit, Cambodian scholars discovered a living connection to their Khmer homeland: families descended from ancient elephant drivers who never returned to Angkor.

1 xishuangbanna jinhong airport Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Xishuangbanna, China – Xishuangbanna — known in the Thai-Lao dialects as “Sipsongpanna” (สิบสองพันนา) — is an autonomous prefecture at the southern tip of China’s Yunnan province filled with an exotic diversity of people, plants and animals. There, the colorful culture points to strong connections between these Chinese people and their southern neighbors in Burma, Laos, Thailand, Cambodia and beyond.

Radio Free America (RFA) now reports that a group of researchers from the Royal Academy of Cambodia have found a group of more than 1,000 ethnic Khmers living in the area, evidently descended from 13th century exchanges between the Khmer Empire and the Chinese Emperors of that era. The team, led by H.E. Sum Chhum Bun, Secretary General of the academy, next plans to investigate the southern migrations of ethnic Tais into what is now Thailand.

Xishuanbanna (known as Sipsong Panna in the Thai-Lao dialects) is a melting pot for the ancient cultures of China and Southeast Asia. Note the Mekong River, the key artery that connects the entire region.

According to the RFA report, “The Khmer king sent two families of mohouts (elephant drivers) to help care for the (Chinese emperor’s) elephants. Later, the Khmer king learned that the emperor enjoyed Khmer food so he sent two more families to cook for the emperor. Today, local ethnic Khmers here still say that the four families of their ancestors came to China from Cambodia. They also speak some of the ancient Khmer language that they remember”

7 Xishuanbanna 3 elephants Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Wild elephants like those that the ancient Khmer “mohouts” came to tame for the Chinese emperor on behalf of their king in Angkor.

The assimilation is not surprising and has been occurring in the region for thousands of years. Reports as early as the 6th century B.C. indicate that the Tai cultivated rice in lowland areas. During the first millennium A.D., Tai speaking tribes from the mountainous plateau near the Yangtze River had already begun moving southward. Meanwhile, to the south, the Khmer civilization grew in what is now Cambodia. Khmer influence then  spread northward, sharing their religion, technology, architecture and system of government.

2 Xishuanbanna 5 pavilion Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

This pavilion in Xishuanbanna evokes Khmer architectural style.

Tai and Khmer groups blended until 1,238 A.D. when the Tai (Thai) people organized a distinct nation based in Sukhothai, previously the northwestern capital of the Angkorean government. This divisive development weakened the Khmer empire north of the Dangrek Mountains however strong ties, often through intermarriage, continued to exist throughout the region.

zhou daguan a record of cambodia 195x300 Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

“A Record of Cambodia: Its Land and its People” by Zhou Daguan.

The Lao kingdom of Lan Xang (A Million Elephants) that formed adjacent to Xishuangbanna also has strong connections to the Khmer empire based in Angkor.

Chinese diplomat Zhou Daguan penned his Record of Cambodia in this era, which still remains the only eyewitness account of the Khmer capital at Angkor.

Simultaneously, Marco Polo was making his unforgettable journeys through China. While Marco ventured into the mountainous regions of Southern China he never visited Cambodia like Zhou Daguan.

With the discovery of Khmer people in China, Cambodian researchers are now interested in exploring the connection with modern descendents of both Tai and Khmer people in Xishuangbanna. H.E. Sum Chhum Bun says that the initial research would take between six months and a year to complete and would be compiled into a book and a documentary film.

Similarities to Khmer Culture in China

In researching this story, we found these interesting photos to share.

4 Xishuanbanna 2 Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Xishuanbanna natives display a greeting instantly familiar to Cambodian and Thai visitors.

6 Xishuanbanna forest Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Nearby forests reminiscent to those of Angkor.

8 Pi nong Dai from Sipsongpanna Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Colorfully dressed Pi-Nong Dai women at a festival.

9 Xishuanbanna 1 Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Umbrellas, a sign of royalty throughout Southeast Asia and India, are featured in Xishuanbanna dances and festivals.

10 Xishuanbanna water fest April15a Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Of special significance is the Xishuanbanna water festival, coinciding with Khmer, Thai and Lao new year celebrations on April 13-15 each year.

11 Xishuanbanna water fest April15c Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Around a central square featuring an elephant fountain the Xishuanbanna water festival is as wet as in Cambodia, Thailand and Laos.

12 chinese naga Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Far from the Khmer empire, naga dragons still protect sacred places.

Xishuangbanna Map

15 Xishuangbanna MAP 2 LG Ancient Khmer Families Discovered Living in Southern China

Xishuangbanna Map – Click for larger size.

បដិមាសាស្ត្រនៅក្នុង​រចនាបថកោះកេរ

ការ​ឆ្លាក់​ព្រះ​បដិមា​ដាក់​ក្នុង​ប្រសាទ​នានា​នៅ​រាជ​ធានី​កោះ​កេរ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី៤​ ​

ដាក់បញ្ចូលថ្ងៃ 4 October 2012, 10:22 AEST

កោះកេរ (វិទ្យុអូស្រ្តាលី)៖

លោក​អ្នក​នាង​ជាទី​មេត្រី ​នៅ​​សប្តាហ៍​កន្ល​ទៅ​នេះ ​ក្នុង​បទ​សន្ទនា​មតិ​សម្រាប់​នាទី​​វិទ្យា​សាស្រ្ត​លោក​អ្នក​​បាន​​ស្តាប់​ ការ​​ពន្យល់​របស់​លោក​ចិន្ត ​ច័ន្ទរតនា​ បណ្ឌិត​ផ្នែក​បុរាណ​​វិទ្យា ​និង​សិល្បៈ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​អំពីអក្សរ​សិល្ប៍​​​ខ្មែរ​ដោយ​បាន​បរិយាយ​​រឿង​រ៉ាវ​​ជា​ច្រើន​ពាក់​ព័ន្ធ​ នឹង​ធានី​កោះ​កេរ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤​។​

សំឡេង៖ KHM-science-20121004

នៅ​​ថ្ងៃនេះ ​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត ច័ន្ទ​រតនា​ នឹង​អ​ធិប្បាយ​អំពី​ព្រះ​បដិមា​នា​សម័យ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ព្រះ​បាទ ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤។​

លោក​បណ្ឌិត​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤​ គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះបដិមា​ ជា​​ច្រើន​​ដែល​គេ​បាន​ឆ្លាក់​ដាក់​នៅ​​តាម​ប្រា​សាទ​នានា​ ក្នុង​សម័យ​នោះ ​​ហើយ​​រហូត​​មក​ដល់​​សម័យ​ក្រោយៗ​មក​ទៀត គេ​ក៏​ឃើញ​មាន​ព្រះ​បដិមា​ទាំង​នោះ​​នៅ​​ក្នុង​​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្តផង​ដែរ​។ ​

​តើ​ការ​ឆ្លាក់​ព្រះ​បដិមា​​​ដាក់​នៅ​តាម​​ប្រា​សាទ​នានា ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៤​ ​ធ្វើឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​ធ្វីដែរ? ​​និង​មាន​សារៈ​សំខាន់​យ៉ាង​ណា​សម្រាប់​​ប្រជា​នុរាស្រ្ត​នា​សម័យ​នោះ? ។​​

សូម​តាម​ស្តាប់​ការ​បក​ស្រាយ​របស់​បណ្ឌិត ​ចិន្ត ​ច័ន្ទ ​រតនា ​ដូច​ត​ទៅ​៕

រឿង​​​កូ​រ​សមុ​ទ្ទទឹ​កដោះ​ក្នុងរជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៤

វិទ្យុអូស្ត្រាលី៖ លោក​អ្នក​នាង​ជាទីមេត្រី ​នៅ​​សប្តាហ៍​កន្ល​ទៅ​នេះ ​ក្នុងបទ​សន្ទនា​មតិ​សម្រាប់​នាទី​​វិទ្យា​សាស្រ្ត​លោក​អ្នក​​បាន​​ស្តាប់​ ការ​​ពន្យល់​របស់​លោក​ចិន្ត ​ច័ន្ទរតនា​ បណ្ឌិត​ផ្នែក​បុរាណ​​វិទ្យា ​និង​សិល្បៈ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​អំពីអក្សរ​សិល្ប៍​​ខ្មែរ​ដោយ​បាន​លើក​យក​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍មក​អធិប្បាយ។​

This photo is one of the temple in Koh ker

ក្នុង​ការ​អធិប្បាយ​នោះ​​លោក​បាន​រៀបរាប់​អំពីរឿង​រាមកេរ្តិ៍ក្នុង​ រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៤ ​ដោយ​លោក​ផ្តល់​យោ​បល់​ថាសាច់​រឿងរាមកេរ្តិ័​ផ្តោតជា​សំខាន់ទៅលើ​ជីវភាព​រស់ ​នៅរបស់​មនុស្ស​។​ហើយ​នៅ​​ថ្ងៃនេះ ​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត ច័ន្ទ​រតនា​ អធិប្បាយ​អំពី​រឿង​​កូរសមុទ្ទទឹកដោះ ​ដែល​ជា​រឿង​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​​រឿង​​សំខាន់​ដទៃទៀត ដែល​គេ​ឃើញមាន​រូបចម្លាក់អំពី​រឿងនេះ​តាម​ជញ្ជាំង​នៃ​​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ត។

លោក ​បណ្ឌិត​ឲ្យដឹង​ថា​​រឿង​​កូរ​សមុទ្ទ​ទឹកដោះ​​បង្ហាញ​អំពី​សេចក្តី​ប្រឹង​ ប្រែង​ព្យាយាម​​ដើម្បី​​បាន​សម្រេច​អ្វី​មួយ។​​ក្នុង​សាច់​រឿងនោះ បាន​បង្ហាញថា​​អ្វីៗ ទាំងអស់​មិន​មែន​បាន​មក​ដោយ​ងាយៗ​នោះ​ទេ ​ត្រូវ​តែមាន​ការ​ព្យាយាម​តស៊ូ។

រឿងកូរ​សមុទ្ទ​ទឹក​ដោះ​នេះ ​​ត្រូវ​បាន​​ក្រសួង​​វប្បធម៌​​និង​​វិចិត្រ​សិល្បៈរបស់​ប្រទេស​​កម្ពុជា ​យកទៅ​​សំដែង​ជា​ញឹក​ញាប់រាល់​ពេល​មាន​​មហោស្រពធំៗ​ជា​ពិសេស​នៅ​​តំបន់​ អង្គរ​កាលពី​​ប៉ុន្មាន​​ឆ្នាំមុន​រហូត​មកដល់​ពេល​​បច្ចុប្បន្ននៅតែមាន​​ ការសម្តែង ​។ តើមូលអ្វី?​ ​សូម​តាម​​ដាន​ស្តាប់ការ​បក​ស្រាយ​របស់​​លោក​​បណ្ឌិត ចិន្ត ​ច័ន្ទ​​រតនា​​ដូច​តទៅ៕

សៀវភៅ “រាជធានីកោះកេរ និង​ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤” មាន​លក់នៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិហើយ

ទីបំផុត​ សៀវភៅដែលមានចំណងជើងថា “រាជធានីកោះកេរ​ និង​រាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤, ប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បៈ និង​បុរាណវិទ្យា​ – Le site de Koh Ker et le r—gne de Jayavaraman IV, Histoire, art et arch–ologie ជាភាសាបារាំង ត្រូវបោះពុម្ព និង​ដាក់ជាផ្លូវការនៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិ និង​គេ​ហទំព័រ កាលពី​ថ្ងៃទី ០៣ ខែ​កញ្ញា ឆ្នាំ២០១២​  ដោយរោង​ពុម្ព Presses Acadmiques Francophones នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។
អាល្លឺម៉ង់៖ សៀវភៅដែលមានចំណងជើងថា “រាជធានីកោះកេរ និងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤, ប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បៈ និងបុរាណវិទ្យា” គឺជាស្នាដៃដំបូងគេរបស់លោកបណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា ប្រធានក្រុមស្ថាបនិកមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ ដែលត្រូវបានរោងពុម្ពរបស់ប្រទេសលោកខាងលិចមួយនេះ បានជ្រើសរើសបោះពុម្ពជាសាធារណៈ ក្នុងចំណោមនិក្ខេបបទបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតចំនួន ៦ (ដែលសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បៈ និងបុរាណវិទ្យានៅប្រទេសកម្ពុជា) របស់សាកលវិទ្យាល័យស៊័រប៊ន ប៉ារីស៍ (Université Sorbonne Nouvelle-Paris 3) កាលពីចុងឆ្នាំ ២០១១ និង​ដើមឆ្នាំ ២០១២ កន្លងទៅនេះ។

Mr. Quang Duc Ta, lives in Paris, with the book of Koh Ker
នៅក្នុងសៀវភៅដែលមានកម្រាស់ ៥៩៦ ទំព័រ និងសរសេរជាភាសាបារាំងនេះ អ្នកនិពន្ធបានបង្ហាញអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រ ទិដ្ឋភាពសង្គម សាសនា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ប្រព័ន្ធធារាសាស្រ្ត ផ្លូវគមនាគមន៍ អក្សរសាស្ត្រ សិល្បៈ ស្ថាបត្យកម្ម សិលាចារឹក បដិមាសាស្ត្រ និងរឿងរឿងរ៉ាវជាច្រើនដែលបានកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងស.វទី១០នៃគ.ស ជាពិសេសគឺក្នុងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ និងរាជធានីរបស់ព្រះអង្គឈ្មោះ ឆោក គគីរ (ព្រៃគគីរ) ឬ លឹង្គបុរៈ (កោះកេរ)។ ជាងនេះទៅទៀត អ្នកនិពន្ធក៏បានបង្ហាញផងដែរនូវសមត្ថកម្មមួយចំនួនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងមូលហេតុនៃការផ្លាស់រាជធានីរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ពីតំបន់អង្គរទៅតំបន់កោះកេរ នៅក្នុងឆ្នាំ៩២១ នៅក្នុងការកសាងពង្រីកទីក្រុងទៅតាមដំណាក់កាលនីមួយៗ ដោយការសិក្សានេះ គឺផ្នែកលើការវិភាគទិន្នន័យនៃការស្រាវជ្រាវចុងក្រោយបំផុត ដែលធ្វើឡើងអ្នកនិពន្ធ ព្រមទាំងស្ថាប័នដ៏ទៃទៀតដូចជា៖ ក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ អាជ្ញាធរអប្សរា សាលាបារាំងចុងបូព៌ា ក្រុមស្រាវជ្រាវរបស់ជប៉ុន និងហុងគ្រីជាដើម។ល។
សៀវភៅនេះ គឺជាសមិទ្ធិផលដ៏ថ្មីស្រឡាងមួយទៀតនៃការស្រាវជ្រាវរបស់កូនខ្មែរជំនាន់ក្រោយមួយរូប ស្តីអំពីប្រវត្តិរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ និងរាជធានីកោះកេរ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវជំនាន់មុនបានប្រសិទ្ធនាមព្រះអង្គ (ជ័យវរ្ម័នទី៤) ថាជា “ស្តេចជ្រែករាជ្យ” ហើយគេហាក់ដូចជាបានបំភ្លេចចោលទាំងអស់ នូវស្នាព្រះហស្ថរបស់ព្រះអង្គដែលបានកសាងនៅក្នុងរាជធានីកោះកេរ ក្នុងរយៈពេលជាង២០ឆ្នាំ (៩២១-៩៤១)។ យោងតាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវ អ្នកនិពន្ធបានអះអាងថា ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ គឺមិនមែនជាស្តេចជ្រែករាជ្យ ដូចអ្វីដែលគេបានពោលពីជំនាន់មុនឡើយ។
Mr. Harald Grebner and his son, lives in Germany, with the book of Koh Kerការសិក្សារបស់អ្នកនិពន្ធនៅក្នុងសៀវភៅនេះគឺបែងចែកជាបួនជំពូក៖ ទី១ គឺសិក្សាទៅលើប្រវត្តិសាស្ត្រនៃប្រទេសកម្ពុជានៅក្នុងស.វទី១០ និងប្រវត្តិរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤។ ទី២ គឺរៀបរាប់អំពី ស្ថាបត្យកម្មដែលបានកសាងនៅក្នុងរាជធានីកោះកេរ និងដំណាក់កាលនៃការពង្រីកទីក្រុងនាសម័យនោះ។ ទី៣ គឺសិក្សាទៅលើសិល្បៈ និងការតុបតែងលំអស្ថាបត្យកម្មនៅលើប្រាសាទនៅក្នុងរចនាបថកោះកេរ ចំណែកឯជំពូកចុងក្រោយគឺផ្តោតទៅលើបដិមាសាស្ត្រ នៅក្នុងរចនាបថកោះកេរ។

សៀវភៅស្តីពីកោះកែរ​ និង​ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤នេះ នឹងមានបោះពុម្ពផ្សាយជាភាសាខ្មែរ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៣ ខាងមុខនេះ សម្រាប់ជាប្រយោជន៍ដល់កូនចៅខ្មែរជំនាន់ក្រោយ ដែលចង់សិក្សាស្វែងយល់អំពីប្រវត្តិរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ និងរាជធានីកោះកេរ។

 

គួរ​រំលឹកផងដែរ​ថា​ តំបន់កោះកែរ ឬ​កោះកេរ បច្ចុប្បន្នគឺស្ថិតនៅក្នុង​ភូមិ កោះកេរ ឃុំស្រយ៉ង់ជើង ស្រុកគូលេន​ ខេត្ត​ព្រះវិហារ នៅ​ភាគខាងជើងក្រុងសៀមរាប (ចម្ងាយប្រហែល​ ១២០ គ.ម) តាមបណ្តោយផ្លូវពីដំដែកឆ្ពោះទៅកាន់ស្រុកគូលេនខេត្តព្រះវិហារ។ នៅទីនេះ យើង​ឃើញមានសំណល់ប្រាសាទធ្វើពីឥដ្ឋ ថ្មភក់ និងថ្មបាយក្រៀម (ចំនួន​ជាង​ ៧០) និង​ទីទួលបុរាណជាច្រើន ព្រមទាំងរហាល និងប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រផ្សេងៗទៀត។ ប្រាសាទសំខាន់ៗរួមមាន ប្រាសាទធំ ប្រាង្គ (រាងជា​ពីរ៉ាមីត ៧ថ្នាក់) ប្រាសាទក្រហម ចិន ច្រាប បេង​ ខ្នា ស្រឡៅ ក្រចាប់ ដំរី ប្រាំ នាងខ្មៅ និងប្រាសាទលឹង្គជាដើម។ល។ អស់រយៈកាលជាងពីរទសវត្សរ៍ក្រោយពីការដួលរលំនៃរបបកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ (១៩៧៥-១៩៧៩) តំបន់នេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈនៅក្នុង គំរោងសម្រាប់ការការពារ និងអភិរក្សតំបន់កោះកែរនៅខេត្ដព្រះវិហារ ដោយសហការជាមួយអង្គការយូណេស្កូ និងដៃគូរអភិវឌ្ឍនផ្សេងទៀត។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៣ កោះកែរបានក្លាយជាតំបន់ទេសចរណ៍ ដោយទទួលបានការវិនិយោគពីក្រុមហ៊ុនឯកជនក្នុងស្រុកមួយសម្រាប់បម្រើដល់វិស័យនេះ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ផ្លូវធ្វើដំណើរពីតំបន់អង្គរទៅកាន់កោះកែរត្រូវបានកសាង និងជួសជុលឡើងវិញហើយក្រុមដោះមីននៃអាជ្ញាធរជាតិសំអាតមីនកម្ពុជា ហៅកាត់ថាស៊ីម៉ាក់ ក៏បានចាប់ផ្ដើមការងារដោះមីននៅក្នុងតំបន់កោះកែរទាំងមូល។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ តំបន់នេះត្រូវបានកំណត់ជាតំបន់រមណីយដ្ឋានប្រវត្ដិសាស្ដ្រ និងជាសម្បត្ដិបេតិកភណ្ឌជាតិដោយព្រះរាជក្រឹត្យ ដែលគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីជាង ៩ គីឡូម៉ែត្របួនជ្រុង ដែលបច្ចុប្បន្នគ្រប់គ្រងដោយអាជ្ញាធរអប្សរា។
—————————
អំពីប្រវត្តិរបស់អ្នកនិពន្ធ៖
លោកបណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា កើតនៅថ្ងៃទី ០៩ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៨០ នៅរាជធានីភ្នំពេញ។ លោកបានសិក្សានៅមហាវិទ្យាបុរាណវិទ្យា សាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បៈ នៅក្នុងឆ្នាំ១៩៩៩ និងបានបញ្ចប់ថ្នាក់បរិញ្ញាផ្នែកបុរាណវិទ្យា នៅក្នុងឆ្នាំ២០០៤។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០០៥ លោកបានទទួលអាហារូបករណ៍ពីស្ថានទូតបារាំង ទៅបន្តការសិក្សាថ្នាក់អនុបណ្ឌិតផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសិល្បៈអាស៊ីអាគ្នេយ័ នៅសាកលវិទ្យាល័យស៊័រប៊ន ប៉ារីស៍ (Université Sorbonne Nouvelle-Paris 3) ហើយនៅថ្ងៃទី ១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ២០១១ លោកបានការពារបញ្ចប់និក្ខេបបទថ្នាក់បណ្ឌិតផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសិល្បៈអាស៊ីអាគ្នេយ៍ (លោកគឺជានិស្សិតខ្មែរដំបូងគេ ដែលបានទទួលសញ្ញាប័ត្រថ្នាក់បណ្ឌិតពីសាកលវិទ្យាល័យស៊័រប៊ន ប៉ារីស៍ (Université Sorbonne Nouvelle-Paris 3) គិតចាប់តាំងពីពេលចប់​  សង្គ្រាម ១៩៧៥-១៩៧៩។ បច្ចុប្បន្នលោកគឺជាមន្ត្រីរាជការបម្រើការងារនៅក្នុងវិមានរដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា, ជាសាស្ត្រាចារ្យនៅផ្នែកវប្បធម៌ខ្មែរ ប្រវត្តិសិល្បៈ និងបុរាណវិទ្យា នៅក្នុងសាកលវិទ្យាល័យហ្សាម៉ាន់ នាទីក្រុងភ្នំពេញ។ ជាងនេះទៅទៀត លោកគឺជាប្រធានក្រុមស្ថាបនិកនៃមូលនិធិកេរដំណែលខ្មែរ ដែលធ្វើការក្នុងបេសកកម្មលើកស្ទួយ ថែរក្សា ការពារសម្បត្តិបេតកភណ្ឌជាតិខ្មែរ។

 

(ដោយកេរដំណែលខ្មែរ – រូបថត គម្រូសៀវភៅ “រាជធានីកោះកេរ និងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៤ ដែលទើបនឹងបោះពុម្ពផ្សាយនៅថ្ងៃទី ៣ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០១២ ដោយរោងពុម្ពនៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់)។ បើលោកអ្ន្កកមានបំណងចង់ទិញសៀវភៅ សូមចូលទៅកាន់គេហទំព័រនេះ www.morebookds.de

(https://www.morebooks.de/store/fr/book/le-site-de-koh-ker-et-le-r%C3%A8gne-de-jayavarman-iv/isbn/978-3-8381-8928-4)

ឬគេហទំព័រ http://www.amazon.fr http://www.amazon.fr/site-Koh-Ker-r%C3%A8gne-Jayavarman/dp/3838189280/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1347857742&sr=8-1

Le site de Koh Ker et le règne de Jayavarman IV

Histoire, art et archéologie

Presses Académiques Francophones (2012-09-03)

ISBN-13: 978-3-8381-8928-4

ISBN-10: 3838189280

EAN: 9783838189284

Book language: French

Blurb/Shorttext:

Le règne de Jayavarman IV est traditionnellement associé au site de Koh Ker dans l’histoire du Cambodge ancien. Ce souverain aurait abandonné la capitale angkorienne pour installer le siège de son pouvoir (921-941) à quelque cent vingt kilomètres plus à l’est, dans un lieu certainement peu peuplé – Chok Gargyar –, connu aujourd’hui sous le nom de Koh Ker. A sa mort et son fils, Harsavarman II, vers 944, son successeur Rājendravarman réinstalle la capitale à Angkor sans qu’on puisse vraiment expliquer ce retour : Koh Ker, dès lors abandonné par les rois,semblerait n’avoir pas survécu à cet abandon. Cependant, le nombre, l’importance et la diversité des monuments de la capitale de Jayavarman IV dépassent la période de règne et de construction de ce monarque. Il est donc permis d’admettre que l’abandon total – et immédiat – de Koh Ker par la population, après la disparition du roi, est peu vraisemblable. Son existence, au-delà des deux décennies de règne, semble confirmée par le témoignage de certains monuments dits du « style de Koh Ker », construits loin de l’éphémère capitale, tels le prasat Kravan à Angkor ou le prasat Neang Khmau dans la province de Takeo…etc.

Publishing house: Presses Académiques Francophones

By (author) : Chanratana Chen

Number of pages: 596

Published on: 2012-09-03

Stock: In stock

Category: History of art

Price: 98.00 €

Keywords: histoire, Koh Ker, Jayavarman IV, art et archéologie.

រឿង​រាមកេរ្តិ៍​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៤​ និង​សម័យ​ក្រោយៗ​មក​ទៀត​

វិទ្យុអូស្ត្រាលី៖ លោក​អ្នក​នាង​ជាទីមេត្រី ​នៅ​​សប្តាហ៍​កន្ល​ទៅ​នេះ ​ក្នុងបទ​សន្ទនា​មតិ​សម្រាប់​នាទី​​វិទ្យា​សាស្រ្ត​លោក​អ្នក​​បាន​​ស្តាប់​ ការ​​ពន្យល់​របស់​លោក​ចិន្ត ​ច័ន្ទរតនា​ បណ្ឌិត​ផ្នែក​បុរាណ​​វិទ្យា ​និង​សិល្បៈ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​អំពីអក្សរ​សិល្ប៍​​ខ្មែរ​ដោយ​បាន​លើក​យក​រឿង​មហាភារតៈ​មក​អធិប្បាយ។​

ក្នុង​ការ​អធិប្បាយ​នោះ​​លោក​បាន​រៀបរាប់​មូល​ហេតុនាំឲ្យ​រឿង​​ មហាភារតៈក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​៤ ​ដោយ​លោក​ផ្តល់​យោ​បល់​ថាសាច់​រឿង​មហា​ភារតៈ​ផ្តោតជា​សំខាន់​ទៅលើ​ផ្នែក​ ចម្បាំងរាំងជល់។​ហើយ​នៅ​​ថ្ងៃនេះ ​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត ច័ន្ទ​រតនា​ អធិប្បាយ​អំពី​រាមកេរ្តិ៍នា​សម័យ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់ព្រះ​បាទ​ជ័យ​ វរ្ម័នទី៤។

លោក​បណ្ឌិត​ឲ្យដឹង​ថា​អក្សរសិល្ប៍​ក្នុង​រជ្ជកាល ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី៤​ ​​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍មិន​មាន​ប្រជា​ប្រិយភាព​​ដូច​រឿង​មហា​ភារតៈទេ ​ប៉ុន្តែ​​រឿង​រាម​កេរ្តិ៍ ​នៅមាន​​ឈ្មោះក្នុង​​អក្សរ​សិល្ប៍ខ្មែរ​​រហូត​មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ។​

​តើ ​មូល​ហេតុអ្វី ​បាន​ជា​​រឿង​មហាភារតៈ​មិនមាន​​ឈ្មោះ​បោះ​​សំឡេង​ក្នុង​អក្សរ​សិល្ប៍​ខ្មែរ​ ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ន?​ បែរ​ជារឿង​​រាមកេរ្តិ៍​ទៅវិញ។​

សូម​តាម​ស្តាប់​ការ​បក​ស្រាយ​របស់​បណ្ឌិត ​ចិន្ត ​ច័ន្ទ ​រតនា ​ដូចតទៅ​៕

អក្សរ​សិល្បិ៍​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី​៤

កោះកេរ (វិទ្យុអូស្ត្រាលី)៖ លោក​អ្នក​នាង​ជាទីមេត្រី ​នៅ​​សប្តាហ៍​កន្ល​ទៅ​នេះ ​ក្នុងបទ​សន្ទនា​មតិ​សម្រាប់​នាទី​​វិទ្យា​សាស្រ្ត​ លោក​អ្នក​​បាន​​ស្តាប់​ការ​​ពន្យល់​របស់​លោក​ ចិន្ត ​ច័ន្ទរតនា​ បណ្ឌិត​ផ្នែក​បុរាណ​​វិទ្យា និង​សិល្បៈ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​អំពី​ការ​គោរ​ព​សាសនា​នៅ​រាជ​ធានី​កោះ​កេរ។​

this photo is picture of one of the temple in koh ker

ប្រាសាទមួយក្នុងចំណោមប្រាសាទនានានៅរាជធានីកោះកេរ (Credit: ABC Licensed)

ក្នុង ​ការ​អធិប្បាយ​នោះ​​ លោក​បាន​រៀបរាប់​អំពី​​​ការ​គោរពសាសនា​ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​ ៤ ​ដោយ​លោក​ផ្តល់​យោបល់​ថា​សាសនា​ព្រហ្មញ្ញជា​​សាសនា​សំខាន់។

ហើយនៅ​ ​ ថ្ងៃនេះ ​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត ច័ន្ទ​រតនា​ អធិប្បាយ​អំពី​អក្សរ​សិល្ប៍ ​នាសម័យ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤។

លោក​ បណ្ឌិត​ឲ្យដឹង​ថា​អក្សរសិល្ប៍ក្ក្នុងរជ្ជកាល ​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី៤​ ផ្តោតជា​សំខាន់​ទៅលើ​រឿង​មហាភារតៈ ​ទោះបីជា​មាន​​រឿង​រាមកេរ្តិ័ក៏ដោយ។​

តើ ​មូល​ហេតុអ្វី ​បាន​ជា​នៅសម័យ​នោះ ​រឿង​​មហា​ភារតៈ ​មាន​​សារៈ​សំខាន់ ​ជាង​រឿង​​រាមកេរ្តិ៍ ​​ប៉ុន្តែ​​សម័យ​ក្រោយ​មក ​រឿង​មហាភារតៈ​មិនមាន​​ឈ្មោះ​បោះ​​សំឡេងទៅវិញ។

សូម​តាម​ស្តាប់​ការ​បក​ស្រាយ​របស់​បណ្ឌិត ​ចិន្ត ​ច័ន្ទ ​រតនា ​ដូចតទៅ​៕

« Older entries

%d bloggers like this: