រកឃើញសិលាចារិកពីរផ្ទាំងនៅបន្ទាយឆ្មារ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ

“អ្នកស្រុកថ្មពួកប្រគល់សិលាចារឹកពីរផ្ទាំងឲ្យមកប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌ”

ប្រភពពីភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ Thursday, 13 September 2012
សែន ដាវីត

បន្ទាយមានជ័យៈ សិលាចារឹកពីរផ្ទាំង ត្រូវគេប្រគល់ទៅឲ្យអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌនៅប្រាសាទ បន្ទាយឆ្មារ ក្នុងស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ កាលពីថ្ងៃអង្គារ បន្ទាប់ពីអ្នកស្រុកពីរនាក់បានជីករកឃើញ។

លោក ស្វាយ វណ្ណៈ អនុប្រធានអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ បាននិយាយកាលពីថ្ងៃអង្គារថា សិលាចារឹក ពីរផ្ទាំងក្នុងសម័យអង្គរ ត្រូវគេប្រគល់ឲ្យទៅអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌដោយមានការចូលរួម ពីមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ សារមន្ទីរខេត្ត និងអ្នកស្រុកជាសាក្សីផងដែរ។លោក បញ្ជាក់ថា អ្នកស្រុកបានជីកឃើញជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែបានលាក់ទុកមិនឲ្យប៉ូលិសដឹង។ ផ្ទាំងសិលាចារឹកទី១ ត្រូវកសិករម្នាក់ប្រទះឃើញ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំនេះ ពេលគាត់បើកគោយន្តភ្ជួរស្រែ។ ផ្ទាំងសិលានេះមានកម្ពស់៤៥សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង ៨០សង់ទីម៉ែត្រ កម្រាស់០,៧សង់ទីម៉ែត្រ។

ផ្ទាំងសិលាចារឹកទី២ ត្រូវកសិករ ម្នាក់រកឃើញកាលពី៣ឆ្នាំមុននៅពេលដែលលោកបានជីកដីតាមក្តី សុបិនរបស់គាត់។ វាមានកម្ពស់១៤៨សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង៣៨សង់ទីម៉ែត្រ កម្រាស់១៨សង់ទីម៉ែត្រ។

លោកបន្តថា៖«សិលា ចារឹកទាំងពីរផ្ទាំងនេះ ជាកេរដំណែលដ៏មានតម្លៃបំផុតពីដូនតារបស់យើងពីសម័យអង្គរ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកមិនដឹង។ ពួកគាត់ស្មានថា ជាថ្មធម្មតាវាមានរចនាប័ទ្មសិល្បៈល្អបំផុត។ វាដូចជារចនាប័ទ្មសិល្បៈនៅតាមប្រាសាទបន្ទាយស្រីដែរ»។

លោកថ្លែងបន្តថា ថ្មទាំងនេះ ត្រូវរក្សាទុកនៅអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌ មុនពេលបញ្ជូនទៅរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរខេត្ត នៅពេលណាមួយសមស្រប។

លោក ស៊ូ សឿន ប្រធានភូមិក្បាលដំរី ឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួកបានប្រាប់ថា អ្នកស្រុកបានរកឃើញប៉ុន្មានខែមុន និងពីរ-បីឆ្នាំមុន ប៉ុន្តែ មិនបានរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានទេ ព្រោះគាត់មិនដឹងពីតម្លៃនៃផ្ទាំងសិលាទាំងនេះ។ បន្ទាប់ពីពួកគាត់បានឃើញ បានលាក់នឹងអាជ្ញាធរទៀត។

ទោះជាយ៉ាងណាបន្ទាប់ពីក្រុមជំនាញបានពន្យល់ពួកគេពីតម្លៃនៃបេតិកភណ្ឌរួចមក ពួកគេយល់ព្រមបង្ហាញរបស់ទាំងនេះ។

មេភូមិរូបនេះអះអាងបន្តថា៖«ពួកគេភូតខ្ញុំថា គេបានធ្វើឲ្យផ្ទាំងសិលាចារឹកនេះបែក ព្រោះគេមិនដឹងថា វាមានតម្លៃ។ ម្យ៉ាងគេ មានការភ័យខ្លាច នៅពេលបង្ហាញប្រាប់អាជ្ញាធរ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំលួងលោមថា ប្រសិនបើប្រគល់វាឲ្យអាជ្ញាធរ ពួកគេនឹងទទួលបានរង្វាន់។ តែតាមពិតវាមិនខូចខាតអីទេ។ ខ្ញុំ រាយការណ៍ទៅប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌនៅបន្ទាយឆ្មារឲ្យមកទទួលយក។

លោក ស៊ីវ សារួន ប្រធានមន្ទីរវប្បធម៌ខេត្ត ប្រាប់ដែរថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធនិងប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌ បានថ្លែងអំណរគុណដល់អ្នកភូមិដែលព្រមប្រគល់វត្ថុបុរាណនេះ។

លោក បន្តថា៖«យ៉ាងណាក៏អ្នកស្រុកបង្ហាញពីឆន្ទៈស្រឡាញ់បេតិកភណ្ឌ ជាតិដែរ។ ពួកគេរក្សាវាទុកជាសម្បត្តិរដ្ឋ ដើម្បីរក្សាជាបេតិកភណ្ឌដូនតាយើង»៕ NR

(រូបថតៈ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ សេសសល់ពីការបាក់បែក។ By Robert)

Advertisements

យល់​ដឹង​ពី​សាស្រ្ដា​ស្លឹក​រឹត

​អត្ថបទ និង​រូបភាពដកស្រង់ចេញពីកាសែត ភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍

ដោយ មែរ ច័ន្ទប៉ូលីដេត និងចេង ប៊ុនឡុង

120718_10ភ្នំពេញ (Phnom Penh Post): កំណត់​ត្រា​សម័យ​ ថ្មី​នេះ ត្រូវ​បាន​គេ​ធ្វើ​ឡើង​លើ​សៀវភៅ ក្រដាស ឬ​ប្រព័ន្ធ​អេឡិចត្រូនិក​ទំនើបៗ​។ ប៉ុន្តែ​បើ​យើង​ក្រឡេក​មើល​កាល​ពី​សម័យ​បុរាណ​របស់​កម្ពុជា​វិញ​ យើង​នឹង​ឃើញ​ថា​មាន​ផ្ទាំង​សិលា សន្លឹក​មាស ជញ្ជាំង​ប្រាសាទ និង សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត​ប៉ុណ្ណោះ។

«សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត» គឺ​ជា​ឧបករណ៍​ម្យ៉ាង​របស់​ខ្មែរ​យើង ដែល​ប្រើ​សម្រាប់​ធ្វើ​ការ​កត់ត្រា​នូវ​រឿង​រ៉ាវ​ប្រវត្តិសាស្ត្រ ធម៌​វិន័យ ក្បួន​ច្បាប់ ប្រព័ន្ធ​តុលាការ ក្បួន​សង់​ផ្ទះ ក្បួន​ចម្បាំង និង​ក្បួន​ខ្នាត​ផ្សេង​ៗ នៅ​លើ​សន្លឹក​ស្លឹក​ទ្រាំង ដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​គាប និង​រឹត​យ៉ាង​ត្រង់​ស្អាត​មុន​នឹង​យក​មក​ឆ្លាក់។

អ្នក​អភិរក្ស​ស្លឹក​ រឹត​ម្នាក់ លោក គុណ សុភាព អាយុ​៥៨​ឆ្នាំ នៅ​អង្គការ​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​និង​អភិរក្ស​សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត​ខ្មែរ ដែល​ដឹក​នាំ​ដោយ​លោក Oliver de Bernon បាន​និយាយ​ថា៖ «សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត​នេះ​ អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើប្រាស់​តាំង​ពី​ចុង​សម័យ​អង្គរ​មក​ ហើយ​វា​ត្រូវ​បាន​ផលិត​ឡើង​ដោយ​ដៃ សម្រាប់​កត់​ត្រា​នូវ​បាលី ធម៌​ទេសនា ពង្សាវតារាជវង្ស ក្បួន​ចម្បាំង និង​ក្បួន​ច្បាប់​តម្រា​ផ្សេងៗ​ជាច្រើន​ទៀត​»។

លោក សុភាព ក៏​បាន​ពន្យល់​ពី​ដំណើរ​ការ​នៃ​ការ​បង្កើត​សាស្ត្រា​ស្លឹករឹត​នេះ​ថា ដំបូង​ឡើយ​ គេ​ត្រូវ​ទៅ​កាត់​ស្លឹក​ទ្រាំង ដែល​ប្រហាក់​ប្រហែល​នឹង​ស្លឹក​ត្នោត មក​គាប និង​រឹត​ឲ្យ​ស្មើ​ល្អ។ បន្ទាប់​មក​យក​ទៅ​ហាល​សន្សើម ​និង​គាប​រោល​ភ្លើង​ឲ្យ​ត្រង់ ស្ងួត​ស្រពាប់​ល្អ មុន​នឹង​យក​ទៅ​គូស​បន្ទាត់។​ ការ​ឆ្លាក់​ស្លឹក​រឹត​ ត្រូវ​ប្រើ​ជាមួយ​ដែក​ចារ​ រួច​លាប​ធ្យូង​ពី​លើ​ ទើប​ជូត​វា​ចេញ​ ពេល​នោះ​យើង​នឹង​ឃើញ​តួ​អក្សរ​ផុស​ពី​លើ​ស្លឹក​រឹត​ជា​មិន​ខាន​។

ដោយ​ ហេតុ​ថា សាស្ត្រា​ស្លឹករឹត ពិបាក​ធ្វើ ហើយ​ប្រទេស​យើង​បាន​ឆ្លង​កាត់​ភ្នក់​ភ្លើង​សង្រ្គាម​ច្រើន​លើក​ច្រើនសា ព្រម​ទាំង​មាន​លំហូរ​ចូល​នៃ​សម្ភារ​សម័យ​ថ្មី ដូចជា​ក្រដាស សៀវភៅ ​និង​ឧបករណ៍​អេឡិចត្រូនិក​ទំនើបៗ​ទៀត​នោះ សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត​ក៏​ត្រូវ​បាន​មជ្ឈដ្ឋាន​ទូទៅ​មិន​សូវ យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ និង​ប្រើប្រាស់​នោះ​ឡើយ។

ទោះបីជាយ៉ាណា​ក៏​ដោយ លោក សុភាព បាន​អះអាង​ថា៖ «លក្ខណ​ពិសេស​របស់​សាស្ត្រា​ស្លឹក​រឹត​គឺ​ពេល​ចាប់​ផ្តើម​ចារ​វា គេ​ត្រូវ​គិត​ពី​ចំនួន​តួ​អក្សរ​ដែល​ត្រូវ​សរសេរ ហើយ​ប្រសិន​បើ​វា​​ត្រូវ​បាន​គេ​ថែរក្សា​ទុក និង​ប្រើប្រាស់​ឲ្យ​បាន​ល្អ​នោះ​ សាស្ត្រា​ស្លឹករឹត​នេះ​អាច​ទុក​បាន​រហូត​ដល់​រាប់​រយ​ឆ្នាំ​ឯណោះ​»។

ជា ​ចុង​ក្រោយ លោក​បាន​លើក​ឡើង​ថា៖ «ថ្វី​ដ្បិត​តែ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទើប​តែ​អភិវឌ្ឍ​វិស័យ​សំណង់​ក៏​ដោយ បច្ចុប្បន្ន វិស្វករ​ ឬ​មេការ​ដែល​មាន​បទពិសោធ​ពី ៨ ទៅ​១០​ឆ្នាំ ​អាច​ទទួល​បាន​ប្រាក់​ខែ​ដល់​ទៅ​១០០០​ដុល្លារ​អាមេរិក។ ដោយ​សារ​តែ​វិស័យ​នេះ កំពុង​តែ​មាន​ការ​កើន​ឡើង​ជា​លំដាប់​ ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​បាន​ថា​ ខ្ញុំ​មើល​ឃើញ​ពី​ការ​អភិវឌ្ឍ​របស់​វា​កាន់​តែ​រីក​ចម្រើន​នៅ​ពេល​អនាគត ដ៏​ខ្លី​»៕

សិលាចារឹកកោះកេរ

ដោយៈ ទុយ ដាណែល

អត្ថបទ ​​នេះ​​មិន​​សំដៅ​​ដល់​​ការ​​វិភាគ​​វែក​​ញែក​​លើ​​សិលា​​ចារឹក​​នៃ​​ក្រុម​ ​ប្រាសាទ​​កោះ​​កេរ​​នោះ​​ទេ​ ប៉ុន្តែ​​​គឺ​​​ជា​​​សេចក្តី​​​បរិយាយ​​ត្រួស​ៗ​អំពី​ខ្លឹម​សារ​នៃ​សិលា​ ចារឹក ដោយ​លើក​យក​​ចំណុច​​សំខាន់​​ខ្លះ​ៗ​មក​បញ្ជាក់។ ផ្អែក​លើ​អត្ថបទ​នេះ​អ្នក​អាន​នឹង​បាន​យល់​អត្ថន័យ​ក្នុង​អត្ថបទ​សិលា​ចារឹក ឬ​អាច​និយាយ​ម៉្យាង​ទៀត​ថា​ ជា​ការ​ណែ​នាំ​ឲ្យ​ស្គាល់​សម្រាប់​អ្នក​ដែល​​ចាប់​​អារម្មណ៍​​ចង់​សិក្សា​ វែង​ឆ្ងាយ​ទៅ​ទៀត​លើ​ប្រធាន​បទ​នេះ។ សិលា​ចារឹក​កោះ​កេរ​ធ្លាប់​ត្រូវ​គេ​លើក​​យក​មក​និយាយ​នៅ​ក្នុង​សៀវ​ភៅ​របស់ ​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​បារាំង​មួយ​​ចំនួន​​ដូច​ជា លោក Étienne AYMONIER លោក Lunet de LAJONQIÈRE និង លោក Hngri PARMENTIER ជា​​ដើម។ ក្រោយ​មក​ទៀត​លោក George CŒDÈS បាន​​បន្ត​​ការ​​សិក្សា​​ស្រាវ​​ជ្រាវ​​សិលា​​ចារឹក​​កោះ​​កេរ​​ព្រម​​ទាំង​ ​បំពេញ​បន្ថែម​ចំណុច​ខ្វះ​ចន្លោះ​របស់​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​មុន​ៗ​។ ស្នា​ដៃ​​ចុង​​ក្រោយ​​នេះ​​បាន​​ចុះ​ផ្សាយ​នៅ​ក្នុង​សៀវ​ភៅ​របស់​គាត់​ក្រោម ​ចំណង​ជើង​ថា សិលា​ចារឹក​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា ភាគ​ទី​១​បោះ​ពុម្ព​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៣៧។

មក​ទល់​សព្វ​ថ្ងៃ​បើ​ប្រៀប​ ធៀប​ទៅ​នឹង​តំបន់​អង្គរ គេ​​ដឹង​​តិច​​តួច​​នៅ​​ឡើយ​​អំពី​​អតីត​​រាជ​​ធានី​​កោះ​កេរ​​ដែល​​សាង​​ ដោយ​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វ័រន្ម​ទី​៤ ក្នុង​សត​វត្សរ៍​ទី​១០ ក្រោយ​ពី​ព្រះ​អង្គ​បាន​យាង​ចេញ​ពី​រាជ​ធានី​អង្គរ។ ដោយ​​ហេតុ​ថា ការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​បែប​បុរាណ​វិទ្យា​មិន​ទាន់​មាន​ផ្លែ​ផ្កា​នៅ​ឡើយ ដូច​​នេះ​​ហើយ​​សិលា​​ចារឹក​​ជា​ប្រភព​ព័ត៌​មាន​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​ក្នុង​ការ​ ផ្តល់​ចំណេះ​ដឹង​ពី​ស្ថានីយ​មួយ​នេះ។ ដូច​​គ្នា​​នឹង​​សិលា​​ចារឹក​​ភាគ​ច្រើន​ក្នុង​សម័យ​មុន​អង្គរ​(ស.វ​ទី​ ៦?‍-៨​នៃ​គ្រឹស្ត​សករាជ) និង​សម័យ​អង្គរ​(ស.វ​ទី​៩-១៥​នៃ​​គ្រឹស្ត​​សក​រាជ) សិលា​ចារឹក​កោះ​កេរ​ដែល​ចារ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ និង​ភាសា​សំស្ក្រឹត សុទ្ធ​​សឹង​​តែ​​បង្ហាញ​​អំពី​​ការ​​កសាង​​​ទី​​សក្ការៈ​បូជា​(ប្រាសាទ) និង​បដិមា ក្នុង​បំណង​ឧទ្ទិស​ថ្វាយ​ដល់​អាទិ​ទេព​ក្នុង​ព្រហ្មញ្ញ​សាសនា។ តួ​យ៉ាង​ដូច​ជា សិលា​ចារឹក​ប្រាសាទ​ធំ​ដែល​មាន​ចំនួន​៩​ផ្ទាំង បាន​​កត់​​ត្រា​​អំពី​​រូប​​ស្នង​​របស់​​អាទិ​ទេព​​មួយ​​អង្គ​​ព្រះ​នាម «ត្រី​ភូវ​នេ​ស្វរ» ក្រោម​ព្រះ​រាជ​បញ្ជា​របស់​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វ័រ្មន​ទី​៤ នៅ​ឆ្នាំ​៩២១​នៃ​គ្រឹស្ត​សក​រាជ​ សម្រាប់​តំកល់​នៅ​ក្នុង​ប្រាសាទ​នេះ។ ត្រី​ភូវ​នេ​ស្វរ ទំនង​ជា​ព្រះ​នាម​មួយ​ទៀត​របស់​អាទិ​ទេព​ «កម្រ​តេង​ជគត​ត​រាជ្យ» ដែល​ជា​ទេព​ប្រចាំ​រាជ​វង្ស ហើយ​​ក៏​​មាន​​លើក​​ឡើង​​ផង​​ដែរ​​នៅ​​ក្នុង​​សិលា​​ចារឹក​​ដ៏​ទៃ​​ទៀត។ អា​ទិទេព​អង្គ​នេះ​ច្បាស់​ជា​មាន​តួនាទី​សំខាន់​ណាស់ ដ្បិ​ត​តាម​​រយៈ​សិ​លា​​ចារឹក​​ខាង​​លើ​​គេ​​ដឹង​​ថា​ ព្រះ​រាជា និង​មន្ត្រី​បាន​ថ្វាយ​ខ្ញុំ​បម្រើ​ប្រុស-ស្រី​ជា​ច្រើន ដើម្បី​ថែ​ទាំ និង​​បូជា​​គ្រឿង​​សក្ការៈ​​ដល់​​ទេព​​អង្គ​​នេះ។ ការ​ធ្វើ​ដង្វាយ​ដល់​ទេព​អង្គ​នេះ​បាន​បន្ត​រហូត​ដល់​ឆ្នាំ​៩៣២ ​នៃគ្រឹស្ត​​សករាជ បើ​យោង​​លើ​សិលា​ចារឹក​មួយ​ផ្ទាំង​នៅ​ប្រាសាទ​ធំ ​ក្រៅ​​ពី​​នេះ​​នៅ​​ក្នុង​​អត្ថបទ​​ជា​​ភាសា​​ខ្មែរ​​នៃ​​សិលា​​ចារឹក​​កោះ ​កេរ​​បាន​រៀប​រាប់​អំពី​ការ​បែង​ចែក​ខ្ញុំ​បម្រើ​ព្រះ​ដែល​មក​ពី​កន្លែង​ដ៏ ​ទៃ​ផ្សេង​ៗ​គ្នា។ តា​មរយៈ​​បញ្ជី​​ឈ្មោះ​​ទាំង​នេះ​​យើង​អាច​ដក​ស្រង់​នូវ​ឈ្មោះ​ភូមិ​សាស្រ្ត ​នៅ​ក្នុង​តំបន់​កោះ​កេរ​សម័យ​បុរាណ។ សិ​លា​ចារឹក​ប្រា​សាទ​​ក្រចាប់​ ចារ​នៅ​ឆ្នាំ​៩៣២​នៃ​គ្រឹស្ត​សករាជ មា​នរហូត​ដ​ល់​៣៨​ផ្ទាំង គឺ​ជា​​ឧទាហរណ៏​ដ៏​​​ល្អ​​មួយ​​ដែល​​យើង​​អាច​​ដក​ស្រង់​ឈ្មោះ​ស្រុក​មួយ​ ចំនួន ដែ​លមានឈ្មោះ​​ខ្លះ​ជា​ភាសា​សំស្ក្រឹត និ​ង​ខ្លះ​ទៀត​​ជា​​ភាសា​​ខ្មែរ​បុរាណ​ ដោយ​សរសេរ​សម្រួល​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​បច្ចុបន្ន​ដូច​ជា ស្រុ​កថ្ម​យោល ស្រុ​កចំការបុ​រសៈ ស្រុក​​មហា​លោហៈ ស្រុក​វិសណ្ណុ​បុរៈ និង​ស្រុកវិរេន្ទ្រ ជាដើ​ម។ យើង​មិ​ន​​អាច​​ដឹង​​ច្បាស់​​ថា​​ស្រុក​​ទាំង​​នោះ​​​ស្ថិត​នៅ​ត្រង់​ណា​នោះ ​ទេ​នៅ​លើ​ទី​តាំង​បច្ចុបន្ន ដ៏​រាប​ណា​​មិន​ទាន់​​មាន​​ការ​​ស្រាវ​​ជ្រាវ​​ផ្នែក​​ភាសា​​វិទ្យា​​ឲ្យ​​ បាន​ស៊ីជម្រៅ។

សរុប​មក​ឃើញ​ថា សិលា​​ចារឹក​​កោះ​កេរ​​ពិត​​ជា​​មាន​សារៈ​​សំខាន់​​ណាស់​​សម្រាប់​​ការ​​ ស្វែង​​យល់​​ពី​​កិច្ច​​ប្រណិបត្តិ​​សាសនា កា​ល​បរិច្ឆេទ​នៃ​ការ​សាង​សង់​ប្រាសាទ រចនា​សម្ព័ន្ធ​សង្គម​(បញ្ជី​ឈ្មោះ​ខ្ញុំ​បម្រើ​ព្រះ​ មាន​បែង​ចែក​ទៅ​តាម​មុខ​ងារ និ​ងឋានៈផ្សេ​ង​ៗ​គ្នា)​ទី​តាំង​ភូមិ​សាស្រ្ត រច​នាស​ម្ព័ន្ធគ្រ​ប់គ្រង​ដែន​ដី ​ព្រម​ទាំង​វិស័យ​អក្សរ​សាស្រ្ត​នៅ​ក្នុង​បរិបទ​នៃ​រាជ​ធានី​កោះ​កេរ​អំឡុង​ សត​វត្ស​រ៍ទី​១០​នៃ​គ្រឹស្ត​សករាជ៕

%d bloggers like this: