រកឃើញស្ថានីយ៍បញ្ចុះសពកាលពីសម័យបុរាណមួយទៀត នៅក្នុងស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង

រកឃើញស្ថានីយ៍បញ្ចុះសពកាលពីសម័យបុរាណមួយទៀតនៅក្នុងស្រុកថាឡាបរិវ៉ាត់ ខេត្តស្ទឹងត្រែង

(?)Another new burial site at the ancient time found at Thalabarivat district, Stoeung Treng Province….(?)

(ប្រភពពីកោះសន្តិភាព ថ្ងៃទី ២៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០១២)
ខេត្តស្ទឹងត្រែង ៖ ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងភូមិអូរត្រែល ឃុំថាឡាបបរិវ៉ាត់ ស្រុកថាឡាបបរិវ៉ាត់
រាប់រយនាក់បានផ្អើលនាំគ្នាទៅជីកលុងរណ្តៅយកដីទៅលាងទឹកដើម្បីរកមាសដែលគេអះអាងថា
ជាមាសបន្សល់ទុកពីសម័យបុរាណ ហើយអ្នកខ្លះមានលាភសំណាងក៏រកបានរហូតដល់រាប់តម្លឹង
ឯអ្នកខ្លះបានតែបន្តិចបន្តួច ។
ការផ្អើលនាំគ្នាទៅជីកដី លុងជារណ្តៅជ្រៅៗនោះ គេមិនបានឃើញសមត្ថកិច្ច ឬអាជ្ញាធរទៅហាមឃាត់ទេ ។
តំបន់ដែលប្រជាពលរដ្ឋផ្អើលទៅជីកយកអាចម៍ដីទៅលាងរកមាសនោះ ជាតំបន់ដែលប្រជាពលរដ្ឋ
រស់នៅយូរឆ្នាំមកហើយ ។
អ្នកភូមិអូរត្រែល និយាយប្រហាក់ប្រហែលគ្នាថា ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅពេលរដូវទឹកស្រុក
អ្នករស់នៅក្នុងភូមិនេះ តែងនាំគ្នាជីកដីលុងជារណ្តៅដូចរន្ធបាយខុមដែលរណ្តៅខ្លះមានជម្រៅ
ជាងមួយម៉ែត្រចុះទៅក្រោម ដោយការយកអាចម៍ដីទៅរែងក្នុងទឹកទន្លេ ។ ក្នុងការកាប់ និងជីក
ក្រោមកម្តៅថ្ងៃរបស់ពួកគាត់ អ្នកខ្លះក៏មានភ័ព្វសំណាងបានមាសរាប់តម្លឹង ចំណែកអ្នកខ្លះទៀត

បានតិចតួចប៉ុណ្ណោះ ។ជាក់ស្តែងថ្មីៗនេះ មានអ្នកភូមិអូរត្រែលបានជីកដីយកទៅលាងក៏បានចិញ្ចៀន២វង់

និងគ្រាប់អង្កាំមួយគ្រាប់មានទម្ងន់ជិត២តម្លឹងមាស ដែលមានក្បាច់រចនាពីសម័យបុរាណ

ហើយយកទៅលក់ឱ្យអ្នកលក់មាសនៅផ្សារស្ទឹងត្រែងបានប្រាក់ចំនួន12.800.000រៀល(ដប់ពីរលានប៉ែតសិបម៉ឺនរៀល) ។

ការមានភ័ព្វសំណាងរបស់អ្នកភូមិនោះ បានជំរុញឱ្យ

អ្នកភូមិដទៃទៀតភ្លូកទឹកភ្លូកដីដណ្តើមគ្នាជីកយកអាចម៍ដីច្រកក្នុងការ៉ុង យកទៅលាងនៅមាត់ទន្លេយ៉ាងពពាក់ពពូន ។

ដោយសារនៅចំណុចនោះជាការដ្ឋានសាងសង់ស្ពាន ក្រុមហ៊ុនចិនបានហាម

ឃាត់អ្នកភូមិដែលកាយយកអាចម៍ដីត្រូវលុបវិញ តែពួកគាត់មិនលុបបែរជាជីកនៅកន្លែងផ្សេងទៀត ។

អ្នកភូមិម្នាក់ដែលកំពុងអង្គុយលាងអាចម៍ដីនៅមាត់ទន្លេ បាននិយាយថា ទីកន្លែងនោះមិនមាន

ប្រភពរ៉ែមាស រ៉ែប្រាក់ អ្វីទេ ដោយមាសដែលពួកគាត់រែងបានភាគច្រើនជាគ្រឿងអលង្ការសល់ពីសម័យបុរាណ

មានដូចជា ចិញ្ចៀន គ្រាប់អង្កាំ កងដៃ កងជើងជាដើម ព្រោះទីនោះ កាលពីសម័យបុរាណជាកន្លែងបញ្ចុះសាកសព ។

អ្នកភូមិប្រាប់ថា ពេលពួកគាត់ជីកដីតែងប្រទះឃើញឆ្អឹង និងលលាដ៍ក្បាលមនុស្សធំៗជាងបាត្រលោកសង្ឃទៅទៀត

តែឆ្អឹងទាំងនោះ គ្រាន់តែកាន់ក៏ផុយរលួយដែរ ពេលខ្លះប្រទះឃើញបំណែក ផើង ក្អម ដែលធ្វើកាលពីសម័យបុរាណ។

ដូច្នេះចាស់ៗនៅក្នុងភូមិនោះគិតថា មាសដែលគេរែងបាននោះ ជាមាសដែលជាប់ខ្លួនសាកសពមនុស្សបុរាណ

ត្រូវគេបញ្ចុះជាមួយសពកាលពីសម័យដ៏យូរលង់មកហើយ ។

ប្រភពបន្តថា នៅមិនឆ្ងាយពីកន្លែងអ្នកភូមិជីកដីនោះ ពីមុនមានប្រាសាទមួយតែពួកគាត់មិនស្គាល់ថាប្រាសាទនោះឈ្មោះអ្វីឡើយ

និងបែកបាក់ខ្ទេចខ្ទីអស់ទៅហើយនៅសល់តែបំណែកចម្លាក់ថ្មខ្លះៗដែលបន្សល់ទុកក្បែរនោះ ។

តាមអំណះអំណាងមិនច្បាស់លាស់និយាយថា

ប្រាសាទនោះកាលពីមុនមកត្រូវជនបរទេសមានបារាំងនិងថៃចូលទៅមើលនិងកាយដីក្បែរគ្រឹះប្រាសាទយកផ្ទាំងថ្មបុរាណដែល

មានចម្លាក់រចនាបថពីសម័យបុរាណនោះអស់ជាច្រើនផ្ទាំង

ហើយនៅក្នុងបរិវេណប្រាសាទផ្នែកខាងក្រោមមានរូបចម្លាក់វត្ថុបុរាណជាច្រើនក៏ត្រូវពួកបារាំងនិងថៃប្រមូលយកទៅអស់ដែរ ។

តែនៅមានចម្លាក់ថ្មមួយផ្ទាំងមិនក្រាសប៉ុន្មានទេត្រូវពួកបារាំងនិងថៃកប់ទុកក្នុងដីរហូតដល់បច្ចុប្បន្ននេះ ។

តាមសម្តីអ្នកភូមិដដែលនិងយាយបន្ថែមថា កាលនោះចម្លាក់ថ្ម

និងអក្សរលើសិលាចារឹកពួកបារាំងនិងថៃខំប្រឹងថតយ៉ាងណាក៏ថតមិនជាប់ដែរទើបពួកគេ

ជីកកាយលើកទាំងផ្ទាំងយកទៅអស់រលីងនៅសល់តែមួយផ្ទាំងប៉ុណ្ណោះ។ ដោយឡែកចាស់ៗដែល

បានដឹងតគ្នាមកបាននិយាយថា

ប្រាសាទនោះសាងសង់អំពីដីឥដ្ឋនិងថ្មភក់ប្រហែលនៅសតវត្សទី៦ មុនសម័យអង្គរ៕

Advertisements

Cambodia Vs. Sotheby’s In A Battle Over Antiquities

The United States and Cambodia are locked in a legal battle with the auction house Sotheby's over this 1,000-year-old statue of the Hindu warrior Duryodhana that may have been looted from the Cambodian temple complex at Koh Ker.

EnlargeCourtesy of the U.S. Attorney’s OfficeThe United States and Cambodia are locked in a legal battle with the auction house Sotheby’s over this 1,000-year-old statue of the Hindu warrior Duryodhana that may have been looted from the Cambodian temple complex at Koh Ker.

The governments of Cambodia and the United States are locked in a legal battle with the auction house Sotheby’s over a thousand-year-old statue. The two governments say the statue was looted from a temple of the ancient Khmer empire. Sotheby’s says this can’t be proved, and a court in New York will decide on the matter soon.

The case could affect how collectors and museums acquire artifacts, and how governments recover lost national treasures.

The modern battle has its roots in an ancient power struggle. The statues come from Koh Ker in northern Cambodia’s Preah Vihear province, along the border with Thailand.

In A.D. 921, with the Khmer empire in control of most of mainland Southeast Asia, a succession struggle broke out. King Jayavarman IV moved the imperial capital to Koh Ker, about 50 miles northeast of its traditional base at Angkor Wat.

The temple complex at Angkor Wat has become more famous among tourists, but the buildings at Koh Ker are older and bigger, and required tens of thousands of engineers and laborers to build.

Jayavarman IV died some two decades later. His successor moved the capital back to Angkor Wat, and the jungle swallowed Koh Ker. Trees toppled giant stone pillars, vines crept over carved floral decorations, and moss covered everything.

During Cambodia’s three decades of civil war, the area was peppered with landmines, which were only cleared within the past decade. Now, the buildings are open to the public, though less heavily visited than Angkor Wat.

Matching Pedestals For The Statues

Behind the Prasat Chen temple at Koh Ker, Cambodian archaeologist Phin Samnang descends into a small pit and pulls away a plastic tarpaulin. He points to a group of stone blocks.

King Jayavarman IV built this pyramid-shaped monument at the center of his capital at Koh Ker in northern Cambodia in the 10th century. The ruler of the Khmer empire died two decades later, and the capital was abandoned and swallowed by the jungle.

EnlargeAnthony Kuhn/NPRKing Jayavarman IV built this pyramid-shaped monument at the center of his capital at Koh Ker in northern Cambodia in the 10th century. The ruler of the Khmer empire died two decades later, and the capital was abandoned and swallowed by the jungle.

“This is the site of the statue that is now in the auction house in America,” he says. “Two pedestals were found here. And there were seven more around them.”

The life-size statues depict a scene from the Hindu epic the Mahabarata. The warriors Duryodhana and Bhima face off in battle, armed with maces and wearing elaborate ornaments on their heads and arms. Each of the warriors is accompanied by several followers, who watch the combat.

The iconography is Hindu, which was the official religion during Jayavarman IV’s reign, but Phin Samnang says the statues’ facial features are clearly Khmer.

Phin Samnang says computer modeling has shown that the missing statues fit the pedestals perfectly and, he says, proves that the statues were looted from this temple.

“We must not stay silent. We must reclaim the statues by any and all legal means,” he says. “If we don’t take action, it means we do not love our antiquities which have been looted and taken overseas.”

Archaeologist Phin Samnang, 29, surveys the ruins of Prasat Chen temple at Koh Ker. He says that unlike in earlier periods, Cambodia now has the means and duty to reclaim its priceless lost antiquities.

EnlargeAnthony Kuhn/NPRArchaeologist Phin Samnang, 29, surveys the ruins of Prasat Chen temple at Koh Ker. He says that unlike in earlier periods, Cambodia now has the means and duty to reclaim its priceless lost antiquities.

Anne LeMaistre is the Phnom Penh-based representative for the U.N.’s cultural organization, UNESCO, and adviser to the Cambodian government on the Koh Ker statues. She says that while much of Angkor-era artwork was carved on walls in the form of bas reliefs, Duryodhana and the other statues literally leap out at you.

“You can see he has three little toes which are outside of the pedestal, which is in fact an incredible novelty in terms of sculpture,” LeMaistre says. “Even the Greeks, I think, were not conceiving this freedom of sculpting things out of the frame.”

Failed Negotiations

Sotheby’s canceled the auction of the statue last year after Cambodia’s government objected. A year of negotiations between the two sides failed to produce a compromise. Sotheby’s has filed a motion to prevent seizure of the statue.

The auction house declined to be interviewed for this report, but provided documents arguing that Cambodia has no physical evidence of exactly when over the past 1,000 years the statue was looted. There have been multiple periods of upheaval involving both foreign invaders and domestic conflict, in which looting occurred.

But LeMaistre argues that there is at least clear circumstantial evidence of when these particular statues left the country.

Cambodian officials say a kneeling figure now in New York's Metropolitan Museum of Art once sat on this pedestal. The statue was one of a group of nine depicting a scene from the Hindu epic the Mahabarata.

EnlargeAnthony Kuhn/NPRCambodian officials say a kneeling figure now in New York’s Metropolitan Museum of Art once sat on this pedestal. The statue was one of a group of nine depicting a scene from the Hindu epic the Mahabarata.

“There is evidence that all this looting occurred at the end of the ’60s,” she says. “The Duryodhana [statue] was looted from Cambodia because this site was looted at the same time, and several pieces were found on the art market at the same time, for the first time.”

The two statues, of Duryodhana and Bhima, appeared on the international art market in the mid-1970s.

The Cambodian government has now asked for the return of the matching Bhima statue, which is in the Norton Simon Museum in Pasadena, Calif.

In addition, two kneeling figures from the Koh Ker group are in the Metropolitan Museum in New York. Sotheby’s argues that for decades, Cambodia made no mention of any of these statues, thereby forfeiting any claim of ownership.

Cambodia Pursues Claims

Soeun Kong, a Cambodian official in charge of the antiquities at Koh Ker, says Cambodia began to pursue the artworks as soon as it could.

“Our country is just recovering from civil war, and most of our Angkor-era temples are deep in the jungle,” Soeun Kong says. “Some remain to be discovered. Recently, we have received information that some sculptures have appeared on the market, and we are working to get them back.”

Whoever prevails in court, the trends are clear: Archaeologically rich countries like Cambodia are becoming more assertive about reclaiming lost artifacts.

Museums argue that they are custodians of the world’s cultural heritage, but they are increasingly careful to avoid buying artworks that may have been looted. These issues are part of a larger debate about the rights to define cultural heritage and own cultural property.

What is clear is that, a century ago, there was hardly any market for Khmer art. Today, foreign collectors see it as valuable, and many Cambodians see it as priceless.

ព្រះកុរណា នរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រនៃកម្ពុជា សោយទីវង្គត់នៅប៉េកាំង

ប្រភពពីសារព័ត៌មានដើមអម្ពិល

ព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្តេច ព្រះ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបិតាជាតិ បានសោយទីវង្គត ដោយរោគគាំងបេះដូង នៅទីក្រុង ប៉េកាំង វេលាម៉ោងជិត ២៖០០ព្រឹក ថ្ងៃ ច័ន្ទ នេះ

យោងតាមសម្តី លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ញឹក ប៊ុនឆៃ បានថ្លែងប្រាប់ដើមអម្ពិល នូវព័ត៌មានទុក្ខដ៏ក្រៀមក្រំថា សម្តេចព្រះបាទ នរោត្តម សីហនុ ព្រះបិតាជាតិ បានសោយទីវង្គត់ ដោយរោគគាំងបេះដូង នាទីក្រុងប៉េកាំង វេលាម៉ោង ជិត ២៖០០ព្រឹក ថ្ងៃច័ន្ទ ទី ១៥ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០១២ ។

លោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តីបានថ្លែងថា ” មុននឹងកន្លះម៉ោង ខ្ញុំបានទទួលព័ត៌មានថា សម្តេចឳព្រះឈួន បេះដូង ត្រូវនាំចូលមន្ទីរពេទ្យសង្គ្រោះ ភ្លាមៗនៅទីក្រុង ប៉េកាំង ប៉ុន្តែ១៥នាទី ក្រោយ ក៏បានទទួលដំណឹងថា សម្តេចតា សោយទីវង្គត់ទៅហើយ ”  ។

លោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី បានបញ្ជាក់ថា សម្តេចព្រះបិតាជាតិ សម្តេចឳ បានសោយទីវង្គត ដោយរោគបេះដូង នាទីក្រុងប៉េកាំង នៅវេលាម៉ោងជិត ២៖០០ ព្រឹកថ្ងៃច័ន្ទ នេះ ក្នុងព្រះជន្មាយុ ៩០ព្រះវស្សា ។

យោងតាមទីភ្នាក់ងារព័ត៌មាន ក្យូដូ ជប៉ុន ដែលបានដកស្រង់សម្តីព្រះអង្គម្ចាស់ ថូមីកូ ជំនួយការផ្ទាល់ ព្រះមហាវរក្សត្រ នរោត្តម សីហនុ ថា  ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេច ព្រះនរោត្តម សីហនុ ព្រះបិតាជាតិ ពិតជាបានសោយទីវង្គត់ ដោយរោគគាំងបេះដូង នៅទីក្រុង ប៉េកាំង នៅវេលាម៉ោង ២៖២៥នាទី (ម៉ោងនៅប៉េកាំង) ព្រឹកថ្ងៃ ច័ន្ទ ទី ១៥ ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០១២ ។ ព្រះអង្គបានបន្តថា ដោយសារបញ្ហារោគបេះដូង សម្តេចឳ បានបន្តសម្រាកព្យាបាល  ចាប់តាំងពី ខែ មករា ដើមឆ្នាំ ២០១២ មកម៉្លេះ ។

យោងតាមសេចក្តីជូនដំណឹង របស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ព្រះសព សម្តេចព្រះបិតាជាតិ នរោត្តម សីហនុ នឹងត្រូវដង្ហែមកកាន់រាជធានីភ្នំពេញ ដើម្បីតម្កល់ និងប្រារព្វព្រះរាជពិធីបុណ្យតាមប្រពៃណីជាតិ នៅព្រះបរមរាជវាំង ។

ព្រះនាមពេញ ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេច ព្រះនរោត្ដម សីហនុ
ព្រះនាមដើម នរោត្ដម សីហនុ
ព្រះនាមក្នុងរាជ្យ ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ វរ្ម័ន រាជហរិវង្ស ឧភតោសុជាតិ វិសុទ្ធពង្ស អគ្គមហាបុរសរតន៍ និករោត្ដម ធម្មិកមហារាជាធិរាជ បរមនាថ បរមបពិត្រ ព្រះចៅក្រុងកម្ពុជាធិបតី

ឋានៈ ព្រះរាជបុត្រ, ព្រះមហាក្សត្រ, នាយករដ្ឋមន្ត្រី, ប្រមុខរដ្ឋ
ប្រសូត ៣១ តុលា ១៩២២
ព្រះបិតា នរោត្ដម សុរាម្រឹត
ព្រះមាតា ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈ
រាជាភិសេកលើកទី១ ២៨ តុលា ១៩៤១
គ្រងរាជ្យពី ១៩៤១ ដល់ ១៩៦០ (១៩ឆ្នាំ)
រជ្ជកាលមុន សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស
រជ្ជកាលបន្ទាប់ នរោត្ដម សុរាម្រឹត
រាជាភិសេកលើកទី២ ២៤ កញ្ញា ១៩៩៣
ព្រះបរមនាមកិត្តិយស ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រ ព្រះវររាជបិតាឯករាជ្យ បូរណភាពទឹកដី និងឯកភាពជាតិខ្មែរ
ព្រះរាជអគ្គមហេសី នរោត្ដម មុនីនាថ សីហនុ

ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ [អានថា៖ នៈ-រោត-ដំ-សី-ហៈ-នុ] ស្ដេចព្រះរាជសម្ភព នាថ្ងៃអង្គារ ១១កើត ខែកក្ដិក ឆ្នាំ ច ចត្វាស័ក ព.ស.២៤៥៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា គ.ស.១៩២២ នៅឯព្រះបរមរាជវាំងក្រុងចតុម្មុខមង្គល ព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា។

ព្រះអង្គ ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រនៃ ព្រះបាទ នរោត្ដម សុរាម្រឹត និងជាព្រះមហាក្សត្រ អង្គទី៥នៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា ឯករាជ្យ។ ក្រៅពីតំណែងព្រះមហាក្ស័ត្រិយ៍ ព្រះអង្គក៏បានធ្លាប់ធ្វើជាប្រមុខរដ្ឋ និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា ជាច្រើនសម័យ។

ព្រះរាជជីវប្រវត្តិ
ព្រះករុណា ព្រះបាទ សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ស្ដេចព្រះរាជសម្ភព នាថ្ងៃអង្គារ ១១កើត ខែកក្ដិក ឆ្នាំ ច ចត្វាស័ក ព.ស.២៤៥៦ ត្រូវនឹងថ្ងៃទី៣១ ខែតុលា គ.ស.១៩២២ នៅឯព្រះបរមរាជវាំងក្រុងចតុម្មុខមង្គល ព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា។ ព្រះអង្គ ទ្រង់ជាព្រះរាជបុត្រនៃ ព្រះបាទ នរោត្ដម សុរាម្រឹត និងសម្ដេចព្រះមហាក្ស័ត្រិយានី ស៊ីសុវត្ថិ កុសុមៈ។

ការសិក្សា
ពីឆ្នាំ១៩៣០ ដល់ឆ្នាំ១៩៤០ ព្រះអង្គបានចូលសិក្សា នៅសាលាបឋមសិក្សា Francois Baudoin និងវិទ្យាល័យព្រះស៊ីសុវត្ថិ រាជធានីភ្នំពេញ។ បន្ទាប់មក ព្រះអង្គបានបន្តការសិក្សានៅវិទ្យាល័យបារាំង សាសលូឡូបា (Chasseloup Laubat) នៅព្រៃនគរ (វៀតណាមខាងត្បូង)។
នៅឆ្នាំ១៩៤៦ និង១៩៤៨ ព្រះអង្គបានបន្តការសិក្សាជាន់ខ្ពស់ នៅសាលាអនុវត្តទ័ពសេះ និងកងទ័ពរថពាសដែកនៅសូមៀរ (Saumur) ប្រទេសបារាំង។

ការឡើងគ្រងរាជ្យ
• លើកទីមួយ
នៅ ខែមេសា ឆ្នាំ១៩៤១ ក្រុមប្រឹក្សាព្រះរាជបល្ល័ង្គ បានជ្រើសតាំង និងថ្វាយព្រះរាជឋានៈព្រះអង្គជា ព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា នៅរាជធានីភ្នំពេញ បន្តពីព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះ សិរីសុវត្ថិ មុនីវង្ស។ ព្រះអង្គឡើងគ្រងរាជសម្បត្តិនៅថ្ងៃទី២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៤១។
បន្ទាប់ពីប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង ព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យសម្បត្តិ នាថ្ងៃទី០២ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៥៥ ថ្វាយព្រះបិតាព្រះអង្គ គឺព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សុរាម្រឹត។
• លើកទីពីរ
ព្រះករុណាព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ បានឡើងគ្រងរាជ្យជាលើកទីពីរនាថ្ងៃទី២៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩៣ និងបានចូលនិវត្ដន៍នាថ្ងៃទី០៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤។

ព្រះរាជបូជនីយកិច្ច
ក្នុងព្រះឋានៈជាព្រះមហាក្សត្រ នៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា ព្រះអង្គបានបំពេញព្រះរាជបូជនីយកិច្ចធំៗជាច្រើនសម្រាប់ជាតិ ដូចជា៖
• មហាជោគជ័យក្នុងការទាមទារឲ្យរាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៍ សងមកព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជាវិញជាដាច់ខាតនូវខេត្តខ្មែរ ដែលក្នុងពេលមានចម្បាំងសកលលោកលើកទី២ ថៃឡង់ដ៍បានយកពីកម្ពុជាទៅ គឺខេត្តបាត់ដំបង សៀមរាប កំពង់ធំ ស្ទឹងត្រែង
• ទាមទារឯករាជ្យភាពនៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជាពីសាធារណរដ្ឋបារាំង
• និងការឈ្នះក្ដីប្រាសាទព្រះវិហារនាទីក្រុងឡាអេ ពីរាជាណាចក្រថៃឡង់ដ៍ជាដើម ។

សង្គមរាស្ត្រនិយម
បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យ ថ្វាយព្រះបិតាហើយ ហើយព្រះអង្គបានប្រឡូកចូលក្នុង ឆាកនយោបាយ បង្កើតចលនាសង្គមរាស្ត្រនិយម និងបានឡើងកាន់តំណែងជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជា ជាច្រើនសម័យ។
សម័យសង្គមរាស្ត្រនិយម គឺជាសម័យកាលរុងរឿងមួយទៀត នៃព្រះរាជអាណាចក្រកម្ពុជាដែលដឹកនាំ ដោយព្រះអង្គ ក្រោយប្រទេសកម្ពុជាបានទទួលឯករាជ្យពីប្រទេសបារាំង ដោយប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានគេសន្មតថាជាកោះសន្តិភាព និងមានការរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យ។

រដ្ឋប្រហារ
សម្ដេចព្រះ នរោត្ដម សីហនុ ត្រូវបានលោកសេនាប្រមុខ លន់ ណុល ធ្វើរដ្ឋប្រហារទម្លាក់ព្រះអង្គចេញពីតំណែងព្រះប្រមុខរដ្ឋនាថ្ងៃ ទី១៨ ខែមីនា ឆ្នាំ១៩៧០ ក្នុងខណៈពេលព្រះអង្គកំពុងបំពេញព្រះទស្សនកិច្ចក្រៅប្រទេស។

ចលនាតស៊ូសីហនុនិយម
បន្ទាប់ពីព្រះអង្គបានត្រូវទម្លាក់ និងបន្ទាប់ពីប្រទេសវៀតណាម បានឈ្លានពានប្រទេសកម្ពូជា នាឆ្នាំ១៩៧៩ ព្រះអង្គបានបង្កើតចលនាតស៊ូនៅតាមព្រំដែន រួមជាមួយភាគីពីរទៀត របស់សម្ដេចបវរសេដ្ឋា សឺន សាន និងកម្ពុជាប្រជាធិបតេយ្យ រួមធ្វើការចរចាជាមួយភាគីសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតកម្ពុជា របស់លោក ហេង សំរិន, ហ៊ុន សែន រហូតដល់មានកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស នាថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១។ ព្រះអង្គបានយាងត្រឡប់មកប្រទេសកម្ពុជាវិញ និងត្រូវបាន ឡើងសោយរាជ្យជាថ្មីវិញ បន្ទាប់ពីការបោះឆ្នោតនាឆ្នាំ១៩៩៣ រៀបចំដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ។
ការដាក់រាជ្យ
ដោយសារមានបញ្ហាផ្នែកព្រះសុខភាព ព្រះអង្គបានដាក់រាជ្យនាថ្ងៃទី០៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០០៤។ បច្ចុប្បន្ន ព្រះអង្គកំពុងបន្តព្យាបាល ព្រះរោគនាទីក្រុងប៉េកាំង ប្រទេសចិន។ រដ្ឋសភានៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានថ្វាយព្រះឋានៈព្រះអង្គជា «ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេចព្រះ នរោត្តម សីហនុ ព្រះមហាវីរក្សត្រ ព្រះវររាជបិតាឯករាជ្យ បូរណភាពទឹកដី និងឯកភាពជាតិខ្មែរ»។

www.lookingtoday.com

www.lookingtoday.com

www.lookingtoday.com

រកឃើញសិលាចារិកពីរផ្ទាំងនៅបន្ទាយឆ្មារ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ

“អ្នកស្រុកថ្មពួកប្រគល់សិលាចារឹកពីរផ្ទាំងឲ្យមកប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌ”

ប្រភពពីភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍ Thursday, 13 September 2012
សែន ដាវីត

បន្ទាយមានជ័យៈ សិលាចារឹកពីរផ្ទាំង ត្រូវគេប្រគល់ទៅឲ្យអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌនៅប្រាសាទ បន្ទាយឆ្មារ ក្នុងស្រុកថ្មពួក ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ កាលពីថ្ងៃអង្គារ បន្ទាប់ពីអ្នកស្រុកពីរនាក់បានជីករកឃើញ។

លោក ស្វាយ វណ្ណៈ អនុប្រធានអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌនៅប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ បាននិយាយកាលពីថ្ងៃអង្គារថា សិលាចារឹក ពីរផ្ទាំងក្នុងសម័យអង្គរ ត្រូវគេប្រគល់ឲ្យទៅអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌដោយមានការចូលរួម ពីមន្រ្តីក្រសួងវប្បធម៌ សារមន្ទីរខេត្ត និងអ្នកស្រុកជាសាក្សីផងដែរ។លោក បញ្ជាក់ថា អ្នកស្រុកបានជីកឃើញជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែបានលាក់ទុកមិនឲ្យប៉ូលិសដឹង។ ផ្ទាំងសិលាចារឹកទី១ ត្រូវកសិករម្នាក់ប្រទះឃើញ កាលពីខែមិថុនា ឆ្នាំនេះ ពេលគាត់បើកគោយន្តភ្ជួរស្រែ។ ផ្ទាំងសិលានេះមានកម្ពស់៤៥សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង ៨០សង់ទីម៉ែត្រ កម្រាស់០,៧សង់ទីម៉ែត្រ។

ផ្ទាំងសិលាចារឹកទី២ ត្រូវកសិករ ម្នាក់រកឃើញកាលពី៣ឆ្នាំមុននៅពេលដែលលោកបានជីកដីតាមក្តី សុបិនរបស់គាត់។ វាមានកម្ពស់១៤៨សង់ទីម៉ែត្រ ទទឹង៣៨សង់ទីម៉ែត្រ កម្រាស់១៨សង់ទីម៉ែត្រ។

លោកបន្តថា៖«សិលា ចារឹកទាំងពីរផ្ទាំងនេះ ជាកេរដំណែលដ៏មានតម្លៃបំផុតពីដូនតារបស់យើងពីសម័យអង្គរ។ ប៉ុន្តែអ្នកស្រុកមិនដឹង។ ពួកគាត់ស្មានថា ជាថ្មធម្មតាវាមានរចនាប័ទ្មសិល្បៈល្អបំផុត។ វាដូចជារចនាប័ទ្មសិល្បៈនៅតាមប្រាសាទបន្ទាយស្រីដែរ»។

លោកថ្លែងបន្តថា ថ្មទាំងនេះ ត្រូវរក្សាទុកនៅអង្គភាពប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌ មុនពេលបញ្ជូនទៅរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរខេត្ត នៅពេលណាមួយសមស្រប។

លោក ស៊ូ សឿន ប្រធានភូមិក្បាលដំរី ឃុំបន្ទាយឆ្មារ ស្រុកថ្មពួកបានប្រាប់ថា អ្នកស្រុកបានរកឃើញប៉ុន្មានខែមុន និងពីរ-បីឆ្នាំមុន ប៉ុន្តែ មិនបានរាយការណ៍ទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានទេ ព្រោះគាត់មិនដឹងពីតម្លៃនៃផ្ទាំងសិលាទាំងនេះ។ បន្ទាប់ពីពួកគាត់បានឃើញ បានលាក់នឹងអាជ្ញាធរទៀត។

ទោះជាយ៉ាងណាបន្ទាប់ពីក្រុមជំនាញបានពន្យល់ពួកគេពីតម្លៃនៃបេតិកភណ្ឌរួចមក ពួកគេយល់ព្រមបង្ហាញរបស់ទាំងនេះ។

មេភូមិរូបនេះអះអាងបន្តថា៖«ពួកគេភូតខ្ញុំថា គេបានធ្វើឲ្យផ្ទាំងសិលាចារឹកនេះបែក ព្រោះគេមិនដឹងថា វាមានតម្លៃ។ ម្យ៉ាងគេ មានការភ័យខ្លាច នៅពេលបង្ហាញប្រាប់អាជ្ញាធរ។ ប៉ុន្តែខ្ញុំលួងលោមថា ប្រសិនបើប្រគល់វាឲ្យអាជ្ញាធរ ពួកគេនឹងទទួលបានរង្វាន់។ តែតាមពិតវាមិនខូចខាតអីទេ។ ខ្ញុំ រាយការណ៍ទៅប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌនៅបន្ទាយឆ្មារឲ្យមកទទួលយក។

លោក ស៊ីវ សារួន ប្រធានមន្ទីរវប្បធម៌ខេត្ត ប្រាប់ដែរថា អាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធនិងប៉ូលិសបេតិកភណ្ឌ បានថ្លែងអំណរគុណដល់អ្នកភូមិដែលព្រមប្រគល់វត្ថុបុរាណនេះ។

លោក បន្តថា៖«យ៉ាងណាក៏អ្នកស្រុកបង្ហាញពីឆន្ទៈស្រឡាញ់បេតិកភណ្ឌ ជាតិដែរ។ ពួកគេរក្សាវាទុកជាសម្បត្តិរដ្ឋ ដើម្បីរក្សាជាបេតិកភណ្ឌដូនតាយើង»៕ NR

(រូបថតៈ ប្រាសាទបន្ទាយឆ្មារ សេសសល់ពីការបាក់បែក។ By Robert)

បដិមាសាស្ត្រនៅក្នុង​រចនាបថកោះកេរ

ការ​ឆ្លាក់​ព្រះ​បដិមា​ដាក់​ក្នុង​ប្រសាទ​នានា​នៅ​រាជ​ធានី​កោះ​កេរ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័ន​ទី៤​ ​

ដាក់បញ្ចូលថ្ងៃ 4 October 2012, 10:22 AEST

កោះកេរ (វិទ្យុអូស្រ្តាលី)៖

លោក​អ្នក​នាង​ជាទី​មេត្រី ​នៅ​​សប្តាហ៍​កន្ល​ទៅ​នេះ ​ក្នុង​បទ​សន្ទនា​មតិ​សម្រាប់​នាទី​​វិទ្យា​សាស្រ្ត​លោក​អ្នក​​បាន​​ស្តាប់​ ការ​​ពន្យល់​របស់​លោក​ចិន្ត ​ច័ន្ទរតនា​ បណ្ឌិត​ផ្នែក​បុរាណ​​វិទ្យា ​និង​សិល្បៈ​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍ ​អំពីអក្សរ​សិល្ប៍​​​ខ្មែរ​ដោយ​បាន​បរិយាយ​​រឿង​រ៉ាវ​​ជា​ច្រើន​ពាក់​ព័ន្ធ​ នឹង​ធានី​កោះ​កេរ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤​។​

សំឡេង៖ KHM-science-20121004

នៅ​​ថ្ងៃនេះ ​លោក​​បណ្ឌិត​​ចិន្ត ច័ន្ទ​រតនា​ នឹង​អ​ធិប្បាយ​អំពី​ព្រះ​បដិមា​នា​សម័យ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​ព្រះ​បាទ ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤។​

លោក​បណ្ឌិត​ឲ្យ​ដឹង​ថា​ ក្នុង​រជ្ជកាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី៤​ គេ​ឃើញ​មាន​ព្រះបដិមា​ ជា​​ច្រើន​​ដែល​គេ​បាន​ឆ្លាក់​ដាក់​នៅ​​តាម​ប្រា​សាទ​នានា​ ក្នុង​សម័យ​នោះ ​​ហើយ​​រហូត​​មក​ដល់​​សម័យ​ក្រោយៗ​មក​ទៀត គេ​ក៏​ឃើញ​មាន​ព្រះ​បដិមា​ទាំង​នោះ​​នៅ​​ក្នុង​​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្តផង​ដែរ​។ ​

​តើ​ការ​ឆ្លាក់​ព្រះ​បដិមា​​​ដាក់​នៅ​តាម​​ប្រា​សាទ​នានា ​ក្នុង​រជ្ជ​កាល​ព្រះ​បាទ​ជ័យវរ្ម័នទី៤​ ​ធ្វើឡើង​ក្នុង​គោល​បំណង​ធ្វីដែរ? ​​និង​មាន​សារៈ​សំខាន់​យ៉ាង​ណា​សម្រាប់​​ប្រជា​នុរាស្រ្ត​នា​សម័យ​នោះ? ។​​

សូម​តាម​ស្តាប់​ការ​បក​ស្រាយ​របស់​បណ្ឌិត ​ចិន្ត ​ច័ន្ទ ​រតនា ​ដូច​ត​ទៅ​៕

Another Story about the Statue of Koh Ker style, 10th century A.D.

Cambodia Is Seeking 2nd Statue

By Published: September 28, 2012 :

USA (NY Times): The Cambodian government has asked the United States to help it recover a 10th-century Khmer sandstone statue from the Norton Simon Museum in California. It says the work was looted from a Cambodian temple complex during the country’s political upheavals in the 1970s.

Statue of Phima (?) from Mahabharata Story (Style of Koh Ker, 10th century)The request was revealed by prosecutors in federal district court in Manhattan on Thursday, during hearings involving a matching statue that the United States government has sought to impound from Sotheby’s. The sculptures, each five feet tall and 600 pounds, depict mythical warriors. The one at the Norton Simon, in Pasadena, Calif., has been on display since 1980, and although Cambodian authorities have long known it was there, they had not sought its return until now.

 In the case involving the Sotheby’s statue, on Thursday, Judge George B. Daniels cast doubt on whether the government could prevail in its effort to seize the work, based on the filings it has made.

 “This isn’t the strongest case of knowledge of stolen property and ownership by clear and unambiguous language,” Judge Daniels said. He said the government had “significant hurdles to overcome,” and that he would rule in 30 to 60 days on a motion by Sotheby’s lawyers to dismiss the case.

On Friday a Cambodian government spokesman confirmed the request for repatriating the statue at the Norton Simon. “We have asked the United States government to help bring both statues back home,” said the spokesman, Phay Siphan, by phone from Phnom Penh. (The Cambodian government has also requested the return of two life-size statues from the Metropolitan Museum of Art.)

Leslie C. Denk, a spokeswoman for the Norton Simon, said on Friday, “We have not been contacted by the Cambodian government.” But the museum had earlier released a statement acknowledging that the Sotheby’s case had “spurred interest in a similar Khmer statue owned by  the Norton Simon Art Foundation.”

It said it purchased the statue on Sept. 13, 1976, from the New York dealer William H. Wolff, that the work had been shown to representatives of the Cambodian government, and that “in more than three decades of ownership, the foundation’s ownership of the sculpture has never been questioned.”

According to art historians, the two sandstone statues once stood facing each other at the Prasat Chen temple complex in Koh Ker, some 60 miles northeast of the more famous Hindu temples at Angkor Wat. When and how they were removed remains in dispute. But their sheared-off feet remain on site.

Statue of Phima (?) from Mahabharata Story (Style of Koh Ker, 10th century)According to court papers, the Sotheby’s statue was purchased in 1975 from the British auction house Spink by the husband of a Belgian woman identified only as Ms. Ruspoli di Poggio Suasa, for the equivalent today of about $900,000. The statue was scheduled to be auctioned in March 2011, with an estimate of $2 million to $3 million, but was pulled at the last minute after Cambodian officials sent a letter saying it had been “illegally removed.”  It remains in limbo at Sotheby’s.

After an investigation by American customs agents, the United States government filed a civil suit against Sotheby’s in April, seeking to seize the statue as being knowingly illegally imported. Sotheby’s fended off immediate forfeiture with a court challenge in April, augmented by later filings that questioned any proof that the statue had been looted or that clear Cambodian laws applied.

In court on Thursday, Sotheby’s lawyer, Peter G. Neiman, also questioned why Cambodia had never previously sought the California statue, and cited a letter in which a Cambodian official asserted that the work “now belongs to the Norton Simon.”

But Sarah Paul, a government lawyer, said Cambodia had not relinquished its claim on that statue. “We are investigating before filing a forfeiture complaint,” she said.

A second prosecutor, Alexander Wilson, said the government was “continuing to look” into how the Norton Simon obtained the statue.

Tom Mashberg contributed reporting.

%d bloggers like this: