របកគំហើញថ្មីនៃការស្រាវជ្រាវនៅតំបន់កោះកេរ​ – New Discovery of Koh Ker Site

បាឋកថាស្តីអំពី
ប្រធានបទ : ” រាជធានីកោះកេរ និងរាជ្យព្រះបាទជ័យវរ័្មនទី ៤ – ប្រវត្តិសាស្ត្រ សិល្បះ និងបុរាណវិទ្យា”
ដោយ : បណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា
-ប្រធានក្រុមស្ថាបនិកកេរដំណែលខ្មែរ
-សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកបុរាណវិទ្យា ប្រវត្តិសិល្បះខ្មែរ និងសិល្បះអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងសិក្សាស្រាវជ្រាវសង្គម (មហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា)
-បណ្ឌិតផ្នែកបុរាណវិទ្យា ប្រវត្តិសិល្បះអាស៊ីអាគ្នេយ៍
សាកលវិទ្យាល័យ Sorbonne-Nouvelle Paris 3

កាលបរិច្ឆេទ : ថ្ងៃ សៅរ៍ ទី ៤ ខែកុម្ភះ ឆ្នាំ ២០១២
ពេលវេលា : ម៉ោង ២ និង៣០នាទី រសៀល
ទីកន្លែង : មហាវិទ្យាល័យបុរាណវិទ្យា នៃសាកលវិទ្យាល័យភូមិន្ទវិចិត្រសិល្បះ (ខាងជើងព្រះបរមរាជវាំង)

Lecture

“The Site of Koh Ker and the reign of Jayavarman IV, Histoiry, Art and Archaeology”

Presented by: Dr. CHEN CHANRATANA

-Founder of Kerdomnel Khmer Group​
-Prof. of Archaeology, History of Khmer Art and Art of S.E Asia, and Social Research
(Faculty of Archaeology, Royal University of Fine Arts, Phnom Penh, Cambodia)
PhD. of Archaeology, History of Khmer Art and Art of S.E Asia
University of Sorbonne-Nouvelle Paris 3

Date: Saturday, 4th Feb. 2012
Time : 2h30p.m
Place : Faculty of Archaeology, Royal University of Fine Arts, Phnom Penh, Cambodia
(North of the Royal Palace)

 

វិបត្តិអក្សរសាស្រ្តនៅកម្ពុជា – Litterature Crisis in Cambodia

ដកស្រង់ចេញពី អក្ខរាវិរុទ្ធខ្មែរ (Facebook)

ដោយ  អ្នកស្រីកែវច័ន្ទបូរណ៍, ទី ៥ ឧសភា ២០១១

 

ហេតុអ្វីបានជាយុវជនខ្មែរបច្ចុប្បន្ន សរសេរអក្សរជាតិមិនសូវបានត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាត?

 

វិបត្តិ៖

1/ ក្បួនសាស្រ្តាអក្សរសាស្រ្តជាតិ របស់ខ្មែរ បានត្រូវបំផ្លាញចោល នៅសម័យប៉ុលពត ស្ទើរតែអស់គ្មានសល់។

2/ បញ្ញាវ័ន្តខ្មែរ បានស្លាប់គរជើង វាល់លាននាក់ នៅសម័យប៉ុលពត។ មាននៅសល់ខ្លះ ភៀសខ្លួន ទៅនៅក្រៅប្រទេស ដើម្បីរក្សាជីវិត។ ខ្លះទៀតវិលវិញ មកបម្រើជាតិសាជាថ្មី សព្វថ្ងៃនេះ។ តែចំនួន របស់បញ្ញវ័ន្តជាន់ខ្ពស់ ខាងអក្សរសាស្រ្ត មានចំនួនស្តួចស្តើង ពិបាកនឹងបែងខ្លួន ធ្វើការងារ ខាងបណ្តុះបណ្តាលការសិក្សា ដល់យុវជន អោយសមនឹងចំនួនដែលត្រូវការ។

3/ ការឧបត្ថម្ភ របស់ក្រសួងរដ្ឋាភិបាល ខាងសិក្សាធិការអប់រំ ផ្នែកស្រាវជ្រាវ អភិរក្សនិងអភិវឌ្ឍន៍ អក្សរសាស្រ្តខ្មែរ នៅមានកម្រិតមិនលូតលាស់ទាន់តម្រូវការ ក្នុងជីវិតរបស់យុវជន សម័យថ្មី  ដែលកំពុងលង់ ក្នុងសម័យសម្ភារនិយម ជាពិសេស ខាងបច្ចេកវិជ្ជា។

4/ ភាពខ្វះខាតរបស់សាលា (ចំនួនសៀវភៅ និងបណ្ណាល័យ មានកម្រិត)

5/ ប្រាក់ខែស្តួចស្តើង របស់គ្រូ ធ្វើអោយគ្រូ បង្រៀនសិស្សមិនដិតដល់ ត្បិតអាល័យទទួលខុសត្រូវក្នុងអាជីពផ្សេងទៀត ដើម្បីរកប្រាក់ខែបន្ថែម ផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។

6/ កម្មវិធី និងម៉ោងសិក្សា ខាងអក្សរសាស្រ្ត អក្សរសិល្ប៍ខ្មែរ ក្នុងសាលា ពីបឋមសិក្សា ដល់ឧត្តមសិក្សា មានកម្រិត តិចជាងម៉ោងបង្រៀន កាលពីជំនាន់មុន១៩៧៥។

7/ សង្គមខ្មែរ ឥលូវ កំពុងទទួលឥទ្ធិពល ពីវប្បធម៌ បរទេស តាមរយៈ ការសិក្សាជាន់ខ្ពស់ ខាងមុខវិជ្ជាផ្សេង ដែលតម្រូវអោយសិស្ស រៀនភាសាបរទេស ជាជាងភាសាខ្មែរ ឥទ្ធិពលផ្នែកពាណិជ្ជកម្មជួញដូរជាមួយបរទេស ការលូតលាស់ខាងទទួល ដំណើរទេសចរណ៍ អន្តោប្រវេសន៍និងចំណូលស្រុក ជាដើម។

8/ ភាពក្រីក្របានបង្ខំ យុវជនខ្មែរ ជាច្រើន ដើរចាកសាលា ដើម្បីធ្វើការងារ ផ្គត់ផ្គង់ ការខ្វះខាតក្នុងគ្រួសារ ម៉្លោះហើយការសិក្សា និងការចេះដឹង ក៏ថមថយតាមនោះដែរ។

ដំណើរអភិវឌ្ឍន៍៖

1/ បច្ចុប្បន្ន ខ្មែរយើងមានសិទ្ធិសេរីភាពច្រើន ក្នុងការស្រាវជ្រាវ ឬសគល់របស់ខ្លួន ជាពិសេស ខាងអក្សរសាស្ត្រ អក្សរសិល្ប៍។ បញ្ញាវ័ន្តខ្មែរជាច្រើន បានចេញមុខ ធ្វើការយ៉ាង ឧស្សាហ៍ ស្វិតស្វាញ ក្នុងការស្រាវជ្រាវអក្សរសាស្រ្ត របស់ខ្លួន ព្រោះតែ សេចក្តីស្រឡាញ់ដ៏ធំធេង ចំពោះជាតិ ថ្វីបើពុំមាន ថវិកា ឧបត្ថម្ភការងារនេះ។

2/ បណ្ណាល័យបានបង្កើតឡើងវិញ តាមសាលា ជាបន្តៗ ថ្វីបើពុំលឿនទាន់សេចក្តីត្រូវការរបស់សិស្ស។

3/ គណកម្មការ កម្មវិធីសិក្សាខាងអក្សរសាស្ត្រ បានចាប់ផ្តើម សរសេរ និងបោះពុម្ពសៀវភៅ ថ្មីៗទៀត សម្រាប់បង្រៀនសិស្ស នៅជំនាន់ថ្មីទៀត។

3/ អ្នកនិពន្ធខាងអក្សរសាស្ត្រ អក្សរសិល្ប៍ បានបង្កើត បង្កើនស្នាដៃ កាន់តែច្រើន ក្នុងទីផ្សារ និងតាមរយៈគ្រឹស្ថានសិក្សា និងតាមរយៈអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។

4/ ការចែកចាយចំណេះសិក្សា តាមរយៈប្រព័ន្ធឥន្ថឺណិត ដូចជា ហ្វេសប៊ុក នេះជាដើម។

5/ កម្មវិធីប្រកួតយករង្វាន់ អក្សរសាស្រ្ត អក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីអំណោយលើកកម្លាំងចិត្ត ដល់បេក្ខជន ដែលមានជំនាញប្រសើរខាងអក្សរសាស្រ្ត អក្សរសិល្ប៍។

6/ ក្រសួងសិក្សាធិការ (ក្រសួងអប់រំយុវជននិងកីឡា) បានផ្តល់ចំណាប់អារម្មណ៍ លើអក្សរសាស្ត្រខ្មែរ ច្រើនជាងមុន ដូចជា ការអនុមតិ អោយយកវចនានុក្រម សម្តេចជួនណាត ជាគោលអក្ខរាវិរុទ្ធ ហើយមានបង្កើតក្រមការអក្សរសាស្រ្ត នៅពេលថ្មីៗនោះ ដើម្បីស្រង់ពាក្យខ្មែរបន្ថែម ឬបង្កើតបន្ថែម។

7/ យុវជនខ្មែរជាច្រើនមានទដ្ឋិវិជ្ជមាន កាលបើយល់ឃើញនូវការខ្វះខាតរបស់ខ្លួនខាងអក្សរនិងភាសាខ្មែរ ហើយក៏នាំគ្នាបើកចិត្តបើកគំនិតសិក្សា ដោយសោមនស្សរីករាយ គ្មានប្រកាន់។

8/ ការពិគ្រោះពិភាក្សាបើកចំហ នៅគ្រប់ទីកន្លែង ក្នុងការជួយគ្នា កែតម្រូវការប្រើភាសាខ្មែរ អោយបានត្រឹមត្រូវតាមក្បួនខ្នាត។

9/ ចំនួនយុវជន ដែលរក្សាផ្នួសក្នុងវត្ត នៅស្រុកខ្មែរ បច្ចុប្បន្ន មានចំនួនច្រើន លើសពេលណាៗ ទាំងអស់ ក្នុងប្រវត្តិជាតិខ្មែរ។ ឧទាហរណ៍ នៅវត្តពោធិវាល បាត់ដំបង មានសមណសិស្ស ដល់ទៅ ជាង៧០០ អង្គ។ នៅវត្តបវេល មានសមណសិស្ស ប្រហែល៤០០ អង្គ។ នេះមិនគិតពីវត្តជាច្រើនរយទៀត នៅបាត់ដំបង។ ចុះទម្រាំគ្រប់ខែត្រទៀត? មានន័យថា នៅអនាគត យ៉ាងខ្លីខាងមុខ យើងនឹងឃើញ ការលូតលាស់ក្នុងភាសាខ្មែរ កាន់តែច្រើនជាមិនខាន។

អ្វីដែលយើងនៅខ្វះ៖

1/ វចនានុក្រម តាមមុខវិជ្ជា ឯកទេសផ្សេងៗ ដូចជាខាងពាណិជ្ជកម្ម ពេទ្យ បច្ចេកវិទ្យា ជាដើម។

2/ សំណេរអត្ថបទ ដែលបណ្តុះប្រាជ្ញា ស្មារតី និងគំនិត ដើម្បីលើកទឹកចិត្ត មនុស្ស អោយស្រឡាញ់ ការអាននិងការសរសេរ។

3/ កាត់បន្ថយ កម្មវិធីកំសាន្ត ក្នុងទូរទស្សន៍ បន្ថែមកម្មវិធីអក្ខរកម្ម និងកម្មវិធីបណ្តុះស្មារតីអាន ដល់អ្នកដែលមិនអាច មានឧិកាស ដើរទៅដល់សាលា ដើម្បីរៀន។

4/ បង្កើនចំនួន អ្នកស្ម័គ្រចិត្តជួយធ្វើ ជាជាងជួយថា។

5/ ប្រាក់ខែផ្គត់ផ្គង់គ្រូបង្រៀន។

6/ អាហារូបករណ៍ឧបត្តម្ភសិស្ស ឬគន្ថការីខាង អក្សរសាស្ត្រ អក្សរសិល្ប៍ ដើម្បីបន្តការស្រាវជ្រាវ សរសេរនិងបោះពុម្ព សៀវភៅ សម្រាប់បណ្តុះបណ្តាលការសិក្សាជឿនលឿន ខាងភាសាខ្មែរ។

7/ ប្រពន្ធ័សមាគម អ្នកស្រឡាញ់អក្សរសាស្ត្រជាតិ។

 

More info: http://www.facebook.com/groups/207495039336730/doc/207500996002801/

UNESCO team views Preah Vihear damage

Texts from The Archaeological News Network (ANN)
Posted by TANN 13th Dec 2011
Cambodia: More than a dozen UNESCO volunteers visited the Preah Vihear temple yesterday to  determine the extent of damages that resulted from armed battle near the temple in February, officials said.
The Preah Vihear temple is a hindu temple built during the Khmer Empire. It sits atop a cliff giving it stunning views. Thailand and Cambodia have long argued over the grounds surrounding the UNESCO listed temple, but in 1962 an international court awarded the temple to Cambodia. Obviously the bad blood between the two nations with regards to ownership of the temple (and it’s tourist dollars) is still existent as earlier this year Camdodian and Thai soldiers exchanged fire with each other near and on the temple grounds. Pictured here are Cambodian troops taking up positions in the temple grounds [Credit: totallycoolpix]
Council of Ministers undersecretary of state Sous Yara, who accompanied the UNESCO delegation to the World Heritage site yesterday, said the visit was “very important” because it was UNESCO’s first since fighting broke out between Cambodia and Thailand in February.

“They came to see about the damage we reported to them from the fighting,” he said. “Thailand reported no damage, but now they see that there is damage.”

Lying near the Thai border, the temple has been the source of ongoing battles between Cambodia and its neighbour, who both lay claim to it.

In July, the International Court of Justice established a provisional demilitarised zone around the temple and ordered the two countries to immediately withdraw troops so Indonesian observers could enter and monitor a cease-fire.

Thai goverment spokesman Titima Chaisang confirmed yesterday that Thai Defence Minister Yuthasak Sasiprapha had accepted his Cambodian counterpart’s recent invitation to attend a meeting of the General Border Committee on December 21 to discuss the disputed territory.

Author:Chhay Channyda  | Source: The Phnom Penh Post [December 08, 2011]

More info: http://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2011/12/unesco-team-views-preah-vihear-damage.html

Chinese archaeologists finds 3,600-year-old palace

Texts from The Archaeology News Network (ANN)
Posted by TANN 13th Dec. 2011
China: Chinese archaeologists recently found a palace dating back to about 3,600 years ago at the Erlitou Bronze Age site in Henan province.
The excavation site at Erlitou [Credit: Web]
It is the best-preserved palace ever found at the site and may be the prototype for places of worship during the Shang dynasty.

In the Erlitou site’s palace area, archaeologists found the rammed-earth foundation of the palace, which has at least three courtyards and covers a total area of more than 2,100 square meters.

The Erlitou site contains cultural relics ranging from the Yangshao and Longshan cultures about 5,000 years ago to the Eastern Zhou and Eastern Han dynasties. The site had its heyday during the Xia dynasty from the 21st to 17th century BC, and the culture created during this period is known as the “Erlitou Culture.”

“The Erlitou palace complex is an amazing discovery, and is the earliest imperial palace in China,” said Xu Hong, head of the archaeological team at the Erlitou site and director of the Department of the Xia-Shang-Zhou Archaeology under the Chinese Academy of Social Sciences.

The palace complex covers a total area of nearly 110,000 square meters and is the oldest of its kind in China.

“Built about 3,700 years ago, the neatly designed palace complex, along with surrounding buildings, forms the center of the ancient capital. Although it is only one-seventh the size of the Imperial Palaces of the Ming and Qing Dynasties, the Erlitou palace complex is the prototype of all later imperial palaces in China,” Xu said.

Source: People’s Daily [December 13, 2011]

More info: http://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2011/12/chinese-archaeologists-finds-3600-year.html

Coin dealers alerted by INTERPOL

Texts from Archaeology News Network

posted by TANN 16th Dec 2011

France:Specialist dealers and collectors are being warned about the illegal sale of the so-called ‘Lava Treasure’ of ancient Roman gold coins and plates after a number of items were recovered from the open market. INTERPOL and French police are working to recover the ancient coins.The rare collection, which dates back to 300 AD, is believed to have been found by divers in the gulf of Lava off the coast of Corsica in the late 20th century. It is considered unique maritime cultural heritage and part of French state property, and therefore should not be sold.

To date, some 450 gold coins from the Lava Treasure have been traced and identified after their sale in Europe and in the US, and enquiries by French authorities are continuing.

Details of the coins have been added to INTERPOL’s stolen works of art database, which has secure online public access, and specialists from INTERPOL and the French National Police are advising coin dealers and collectors who may be offered part of the Lava Treasure to check this database in order to avoid its illegal purchase and to preserve this historical treasure.

INTERPOL’s database on stolen works of art currently contains more than 38,000 records, and in addition to being accessible to all 190 National Central Bureaus, some 2,000 users from 80 countries also have access.

Anyone with information about the whereabouts of the gold coins and plates is asked to contact INTERPOL’s National Central Bureau in Paris (Ref.: OCBC/T 32531) and/or the INTERPOL General Secretariat Ref.: 2011/29679).

Source: Interpol [December 16, 2011]

http://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2011/12/coin-dealers-alerted-by-interpol.html

សួស្តីឆ្នាំថ្មី ឆ្នាំសាកល ២០១២….ឆ្នាំនៃសន្តិភាព និង ភាពជោគជ័យ Happy New Year 2012….Year of Peace and Succes…!

សួស្តីឆ្នាំថ្មី ឆ្នាំសាកល ២០១២….ឆ្នាំនៃសន្តិភាព និង ភាពជោគជ័យ

Happy New Year 2012….Year of Peace and Succes…!

 

សោភ័ណអង្គរ

កំណាព្យ សោភ័ណអង្គរ

អត្ថប​ទ និងរូបភាព ដោយអ្នកស្រី កែវ ច័ន្ទបូរណ៍

ពេលព្រឹកពណ៌ប្រាក់ឆ្លាក់ក្បាច់រចនា
អង្គរចេស្តាសង្ហាជ័យឬទ្ធិ
កំពូលត្រដែតសោភ័ណប្រណីត
ឆ្លាក់ក្នុងដួងចិត្តកូនខ្មែរប្រុសស្រី។
ពេលល្ងាចពណ៌មាសឧិភាសត្រកាល
អង្គរជាថ្នាលវប្បធម៌ស្កឹមស្កៃ
បុរេប្រវត្តិខ្មែរខ្ពស់ស្បើមក្រៃ
រហូតសព្វថ្ងៃអង្គរស្តែងប្រាប់។
ស្រះស្រង់ថ្លាយង់ឆ្លុះភាពបវរ
ជាតិខ្មែរធ្លាប់ឈរស្រាក់ដៃស្វាហាប់
កសាងប្រទេសល្បីល្បាញចំណាប់
ពេលនេះសល់ស្រាប់ភស្តុតាងវិចិត្រ។
ចុងត្នោតប្រឹងអើតជំទើតកាយា
ប្រជែងចេស្តាអង្គរប្រណីត
អាកាសស្រស់ថ្លាមេឃខៀវល្អពិត
ហាក់ពរអម្រិតជូនខ្មែរទាំងឡាយ។
វាលស្មៅបំព្រងយោងសោភ័ណផ្កា
គន់ជាប់ចិន្តាទុក្ខារសាយ
បានយល់អង្គរបុរីឆើតឆាយ
ចិត្តរែងសប្បាយហាក់ឃើញត្រៃត្រឹង្ស។

ទស្សនាវដ្តីកម្ពុជសុរិយា មានផ្សាយតាមអ៊ីនធឺណែតហើយ

អត្ថបទដកស្រង់ចេញពីប្លុក eBudinst​ :

ភ្នំពេញ : ក្រុម​ការងារ​របស់​ខ្ញុំ​បាន​​ដាក់​ផ្សាយ​លើ​អ៊ីនធើណិត​​នូវ​ទស្សនាវដ្តី ​កម្ពុជសុរិយា​​​ដែល​មាន​វត្តមាន​តាំង​តែ​ពី​ឆ្នាំ ១៩២៦​ និង​ជា​ទស្សនាវដ្តី​ភាសា​ខ្មែរ​ដំបូង​គេ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ជា​ការ​គួរ​ឲ្យ​សោក​ស្ដាយ ទស្សនាវដ្តី​នេះ បាន​ផ្អាក​ការ​ចេញ​ផ្សាយ​របស់​ខ្លួន​ពី​ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ ២០០៦ មក​ម្លេះ។ តែ​លោក​អ្នក អាច​ស្រាវជ្រាវ​ និង​ស្វែង​រក​អត្ថបទ​ទាំង​នោះ​បាន​ដោយ​ធ្វើ​តាម​ការ​ណែនាំ​ដូច​ខាង​ក្រោម។

ជា​ដំបូង​

១. សូម​ចូល​ទៅ​ក្នុង​គេហៈទំព័រ http://www.open.org.kh

២. ក្នុង​ប្រអប់​ស្វែង​រក សូម​វាយ​ពាក្យ Kambuja Soriya រួច​ចុច  ស្វែងរក

៣. បន្ទាប់​មក​វា​នឹង​ចេញ​លទ្ធផល​ដូច​ខាង​ក្រោម

៤. សូម​ចុច​លើ​ link Kambuja Soriya នុះលោក​​អ្នក​នឹង​​ឃើញ​​ទស្សនាវដ្តី​កម្ពុជ​សុរិយា​ដែល​ត្រូវ​បាន​រៀប​តាម​ លំដាប់​ឆ្នាំ។ សូម​ចុច​ តាម​ឆ្នាំ​នីមួយ​ៗ​ នុះ​អ្នក​នឹង​ឃើញ​កម្រង​មាតិកា​អត្ថបទ​ ដែល​លោក​អ្នក​អាច​ទាញ​​យក​អត្ថបទ​ទាំង​នោះ​បាន​។ អត្ថបទ មាន​​ពីរ​ប្រភេទគឺ អត្ថបទ​ដែល​បាន​វាយ​ឡើង​វិញ​ក្នុង​ទម្រង់ OpenOffice Doc (.odt format) និង ឯកសារ​ដែល​បាន​ស្កេន​​ជា​ភីឌីអេហ្វ (PDF)។

ខ្ញុំ​មាន​កិត្តិយស​សូម​ជម្រាប​ថា ឯកសារ​ដែល​បាន​ដាក់​ផ្សាយ​នេះ​បាន​ផ្ទៀងផ្ទាត់​រួច​រាល់​ប្រមាណ ៩៥%​ហើយ និង​ប្រាកដ​ណាស់​ ពិត​ជា​នៅ​មាន​កង្វះ​ខាត​ដែល​ក្រុម​ការងារ​យើង​ខ្ញុំ​នឹង​ខិតខំ​បង្ហើយ​ កិច្ច​ការ​ទាំង​នេះ។

សូម​រីយរាយ​ជា​មួយ​អត្ថបទ​ដ៏​សម្បូរ​បែប​ដែល​មាន​ក្នុង​ទស្សនាវដ្តី​នេះ។

ស សុខនី

More infos, please contact : sorsokny@yahoo.com

ដើម្បីអានសៀវភៅកម្ពុជសុរិយាបាន លោកអ្នកត្រូវចូលទៅក្នុងគេហទំព័រដើមរបស់ និង​ធ្វើទៅតាមការណែនាំដែលមាន​បញ្ជាក់ស្រាប់​។​ eBudinst

តាងនាមអោយក្រុមការងារ​កេរដំណែល ខ្ញុំសូមថ្លែងអំណរគុណដ៏ជ្រាលជ្រៅចំពោះលោកបណ្ឌិត Michel ANTELME ដែលផ្សព្វផ្សាយនូវព៌ត័មានដ៏មានសារះប្រយោជន៍សម្រាប់កូនខ្មែរ។

សូមទទួលនូវការគោរពអំពីខ្ញុំ

បណ្ឌិត ចិន្ត ច័ន្ទរតនា

ប្រធានក្រុមស្ថាបនិកកេរដំណែលខ្មែរ

chanratana@kerdomnel-khmer.org

សូមអានបន្តអំពី :

ប្រវត្តិនៃទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជសុរិយា

ផ្សាយដោយៈSophal

ប្រវត្តិនៃទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជសុរិយា
លោក យូរ អ៊ុន រៀបរៀង
សំនួរៈ អ្វីហៅថាទស្សនាវដ្ដីកម្ពុជសុរិយា?
ចម្លើយៈ ទស្សនាវដ្ដី ជាពាក្យបាលី ប្រែថា ដំណើរវិលនៃការមើល គឺការមើលរឺអានវិលទៅតាមពេល កំណត់ដែលនឹងចេញអោយមើលអានបានកំណត់វេលាកន្លះខែឫមួយខែនឹងចេញ១លេខអោយមើល យ៉ាងនេះហៅថា ទស្សនាវដ្ដី
កម្ពុជសុរិយា ជាពាក្យបាលីប្រែថា ព្រះអាទិត្យកម្ពុជា។
ចំលងដោយៈ សុផល
ផ្សាយជាសាធារណសម្រាប់ជាចំនេះដឹងទូទៅ។

កម្ពុជារំលឹកខួប ១៩ ឆ្នាំនៃការដាក់បញ្ចូលតំបន់អង្គរ

អត្ថបទដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រ Cambodian Express News (CEN)

រូបភាព Internet

គម្រប់​ខួប ១៩​ឆ្នាំ នៃ​ការដាក់​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ ចូល​ជា​សម្បត្ដិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​

ដោយ : បាយ៉ង់ (ថ្ងៃទី 13 ធ្នូ 2011)

File:Facade of Angkor Wat.jpgសៀមរាប: នៅ​ថ្ងៃ​ព្រហស្បត្ដិ៍​ទី​១៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ ខាងមុខ នឹងត្រូវ​ដល់​គម្រប់​ខួប ១៩​ឆ្នាំ នៃ​ការដាក់​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​របស់​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុជា ដែលជា​មរតក​ដូនតា​ខ្មែរ​បាន​បន្សល់​ទុកជា​យូរលង់​ណាស់​មកហើយ​នោះ ចូល​ជា​សម្បត្ដិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ក្រោម​ការផ្ដួចផ្ដើម​ព្រះតម្រិះ​អតីត​ព្រះមហាវរក្សត្រ​សម្ដេចព្រះ​ន​រោ​ត្ដម សីហនុ​។​
​    ​
​លោក​បណ្ឌិត មី​សែ​ល ត្រា​ណេ ជា​អ្នក​បាន​ចូលរួមចំណែក​រៀប​ចំឯ​ក​សារសំខាន់ៗ ដើម្បី​ដាក់​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ ចូល​ជា​សម្បត្ដិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក បាន​បកស្រាយ​នៅ​ព្រឹក​ថ្ងៃទី​១៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១​ថា សម្រាប់​ប្រជាជន​ទូទៅ ជាពិសេស​សម្រាប់​កម្ពុជា អង្គរ​ជា​និ​មិ​ត្ដ​រូប​នៃ​អត្ដ​សញ្ញាណ​ខ្មែរ​ដ៏​សំខាន់​។ តាមពិតទៅ​អង្គរ​មានន័យថា ទីក្រុង ដែល​ចេញពី​ពាក្យ​សំស្ក្រឹត “​នគរ​” សំដៅ​ក្រុម​ប្រាសាទ​មួយចំនួនធំ ដែលមាន​ប្រាសាទ​ជាង ៥០ ចែកចាយ​ក្នុង​តំបន់​មួយ​មាន​ទំហំ ២៣០ គីឡូម៉ែត្រ​ការ៉េ​។ នេះ​មានន័យថា អង្គរ គឺជា​តំបន់​មួយ​ដែលមាន​ទំហំ​ដ៏​មហា​ធំធេង ពី​ដើម​សត​វ​ត្យ​រ៍​ទី​៩ ដល់​សត​វ​ត្យ​រ៍​ទី​១៣ ដោយមាន​ប្រាសាទ​អង្គរ​ជា​រាជធានី ឬ ជា​មជ្ឈមណ្ឌល​នយោបាយ​ស្នូល​។​
​    ​
​លោក​បាន​បន្ដទៀតថា ក្នុង​បរិបទ​នេះហើយ​ដែល​អ្នកស្រុក​នៅតែ​ចងចាំ​ថា អង្គរតូច គឺ​សំដៅទៅ​ប្រាសាទ​អង្គរ​ដែលជា​ប្រាសាទ នៃ​ទីក្រុង​ខ្មែរ​បុរាណ​នា​សម័យ​មហានគរ ក្នុងដំណាក់កាល​ទី​១ ស្ថិតនៅក្រោម​រជ្ជកាលរ​បស់​ព្រះបាទ​សុរិយា​វរ្ម័នទី​២ (​វ​ម៌​ទី​២) ។ រីឯ​អង្គរធំ គឺ​សំដៅទៅ​រាជធានី​របស់​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី​៧ (​វ​ម៌​ទី​៧) ដែល​ប្រាសាទបាយ័ន​ជា​ស្នូល​នៃ​ទីក្រុង​បុរាណ​ដ៏​មហា​រុងរឿង​។​
​    ​
Angkor Wat Temple

បើ​និយាយ​ម្យ៉ាងទៀត លោក​បញ្ជាក់ថា ទាំង​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ដ ទាំង​ប្រាសាទបាយ័ន ឬ អង្គរធំ សុទ្ធសឹងតែ​ជា​ប្រាសាទ​ផង និង​ជាទី​ក្រុង​ផង​។ ក្រុម​ប្រាសាទ​ដែល​ស្ថិតនៅក្នុង​តំបន់​អង្គរ ឬ ក្រុម​ប្រាសាទ​នៃ​តំបន់​អង្គរ គឺជា​ការដ្ឋាន​បុរាណវិទ្យា​ដ៏​ធំជាងគេ​បំផុត​នៅក្នុង​សកលលោក ដែល​មុន​ឆ្នាំ​១៩៧០ មាន​បុគ្គលិក​ធ្វើការ​អភិរក្ស​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ​ជា​អចិន្ដ្រៃយ៍​យ៉ាងតិច​ក៏ ៨០០ នាក់​ដែរ​។ ការដ្ឋាន​បុរាណវិទ្យា​ដ៏​ធំ​សម្បើម​នេះ ស្ថិតនៅក្រោម​ការទទួល​ខុសត្រូវ​របស់បុរាណ​វិទូ​ជាតិ​បារាំង​ម្នាក់ ឈ្មោះ ភី​លី​ប ហ្គូ​លី​យេ​។ ថ្វីត្បិតតែ​ការឧបត្ថម្ភ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុ​ជាទី​១ និង​រដ្ឋាភិបាល​បារាំង​មាន​ចំនួន​ហូរហៀរ​ក្ដី ក៏ប៉ុន្ដែ​ការដ្ឋាន​ត្រូវបាន​បន្ដ​រហូតដល់​ឆ្នាំ​១៩៧២ ហើយ​កិច្ច​អភិរក្ស​ត្រូវ​បញ្ចប់​ជា​ស្ថាពរ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៥ មុន​ប្រទេស​ខ្មែរ​ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្ដាប់ដៃ​ខ្មែរក្រហម​។​
​    ​

សូម​ រម្លឹក​ផងដែរ​ថា ក្រុម​ប្រាសាទ​នៃ​តំបន់​អង្គរ ត្រូវ​បានទទួល​ការអភិរក្ស​ដោយ​សាលា​បារាំង​ចុង​បូព៌ា​ប្រទេស ដែល​ត្រូវបាន​បង្កើតឡើង​នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៩ ហើយ​កិច្ចការ​ត្រូវ​បន្ដ​នៅពេល​ប្រទេស​ថៃ​បាន​សង​ទៅ​ខ្មែរ​វិញ​នៅ​ឆ្នាំ​ ១៩០៧ នូវ​ខេត្ដ​បាត់ដំបង ខេត្ដ​ស៊ីសុផុន និង​ខេត្ដ​សៀមរាប​។ ដូច្នេះ​ការអភិរក្ស​នៃ​ក្រុម​ប្រាសាទ​នៅ​តំបន់​អង្គរ ត្រូវបានធ្វើ​អស់​រយៈពេល​ជិត ១ សតវត្សរ៍​។​
​    ​
​ដូច​បានបញ្ជាក់​ ខាងលើ ចាប់ពី​ក្រោយ​ឆ្នាំ​១៩៧០ ការ​អភិ​រ្ស​ប្រាង្គ​ប្រាសាទខ្មែរ​ដោយ​អភិរក្ស​ដ្ឋា​ន​អង្គរ ត្រូវ​រអាក់រអួល​ដោយ​ភ្លើងសង្គ្រាម ហើយ​នៅ​ទីបំផុត​ត្រូវបាន​បញ្ចប់​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៥​។ មិនយូរប៉ុន្មាន ក្រុម​ប្រាសាទបុរាណ​ខ្មែរ​ត្រូវគេ​បោះបង់ចោល និង​បំផ្លិចបំផ្លាញ​ថែម​ទៀតផង​។​
​    ​
​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៧៩ ពេលដែល​សាធារណរដ្ឋ​ប្រជាមានិត​កម្ពុជា​ត្រូវ​បង្កើតឡើង ក៏មាន​ការផ្ដួចផ្ដើម​បើកចំហរ​តំបន់​សៀមរាប​អង្គរ ឱ្យ​អ្នកឯកទេស​បរទេស​ម​ក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ ដើម្បី​ប្រយោជន៍​អភិរក្ស​មរតក​ស្ថាបត្យកម្ម​បុរាណ​ខ្មែរ​។ នៅក្នុង​ករណីនេះ​ហើយ ដែល​គេ​ឃើញ​មាន​លោក​សាស្ដ្រាចារ្យ អ៊ី​ស៊ី​ហ្សា​វ៉ា នៃ​សាកលវិទ្យាល័យ​សូ​ហ្សា ក្នុង​ទីក្រុង​តូ​ក្យូ ប្រទេស​ជប៉ុន បាន​អញ្ជើញ​មក​ធ្វើការ​ពិនិត្យ​ស្ថានភាព​នៃ​ក្រុម​ប្រាសាទខ្មែរ​មួយចំនួន​។​
​    ​

បើ​យោងតាម​សេចក្ដីរាយការណ៍​របស់​លោក​សាស្ដ្រាចារ្យ​ខាងលើនេះ ស្ថានភាព​នៃ​ក្រុម​ប្រាសាទ​នៅ​តំបន់​អង្គរ ដែល​រួមមាន ប្រាសាទ​អង្គរវត្ដ ប្រាសាទព្រះខ័ន ប្រាសាទបន្ទាយស្រី -​ល​- ត្រូវ​ទទួលរង​ការខូចខាត​ជា​ដំណំ ដោយ​កក្ដា​មនុស្ស (​ការបំផ្លាញ​ដោយ​គ្រាប់កាំភ្លើង ការ​បំបែក​ដើម្បី​យក​ចម្លាក់​ទៅ​លក់ ការជីក​កកាយ​រក​វត្ថុ​បុរាណ​) និង​កក្ដា​ធម្មជាតិ អាកាសធាតុ​ធ្វើឱ្យ​ប្រាសាទបុរាណ​សឹករិចរឹល ហើយ​រុក្ខជាតិ​ធ្វើឱ្យ​ថ្ម​ញែក​រលំ​ប្រាសាទ​។​
​    ​
​ទោះ​យ៉ាងនេះ​ ក្ដី ក៏​អភិរក្ស​ដ្ឋា​ន​អង្គរ​ត្រូវ​បានរៀបចំ​ឡើងវិញ​ដែរ ហើយ​ការអភិរក្ស​ប្រាង្គ​ប្រាសាទ ជាពិសេស​ការ​ដុះ​សម្អាត​ស្លែ នៃ​ប្រាសាទ​អង្គរវត្ដ ក៏​ត្រូវបាន​អនុវត្ដ​ឡើង​ឆ្នាំ​១៩៨៥ ដោយមាន​បុគ្គលិក ៩៥ នាក់ ហើយ​ចំនួន​បុគ្គលិក​ក៏ត្រូវ​បានជ្រើសរើស​បន្ថែ​ម​ជា​បន្ដបន្ទាប់​។ នេះ​ស​ឱ្យឃើញថា ទោះបីជា​ស្ថិតនៅ​ស្ថានភាព​យ៉ាប់យ៉ឺន​យ៉ាងណាក៏ដោយ ក៏​កង្វះ​អ្នកឯកទេស ក៏ដូចជា​កង្វះ​សម្ភារៈ​គ្រប់​ប្រភេទ ត្រូវបាន​ប្រមុខ​ដឹកនាំ​ខ្មែរ​នា​ជំនាន់​នោះ បាន​ផ្ដោត​ការយក​ចិ​ត្ដ​ទុកដាក់​លើ​មរតក​វប្បធម៌​ជាតិ គឺ​ក្នុង​បរិបទ​នយោបាយ​សេដ្ឋកិច្ច​ខាងលើ​នេះហើយ ដែល​កិច្ចព្រមព្រៀង​សហការ​អន្ដរជាតិ​មួយ​ត្រូវបាន​អនុវត្ដ​ឡើង​។​
​    ​

​ រដ្ឋ​កម្ពុជា​សម័យ​នោះ បាន​ចុះហត្ថលេខា​លើ​កិច្ចព្រមព្រៀង​មួយ ដើម្បី​ទទួល​ជំនួយ​សម្រាប់​ជួសជុល​បេតិកភណ្ឌ​ជាតិ​របស់ខ្លួន ដូចជា​ជំនួយ​ពី​ឥណ្ឌា ប៉ូឡូញ និង​សហព័ន្ធរុស្ស៊ី ជាដើម​។ ខាងលើនេះ គឺជា​ការចាប់ផ្ដើម​នៃ​ការទទួល​ជំនួយ​អន្ដរជាតិ ដើម្បី​អភិរក្ស និង​អភិវឌ្ឍន៍​តំបន់​អង្គរ ហើយក៏​ផ្ដល់​លទ្ធភាព​ឱ្យ​សម្ដេចព្រះ​ន​រោ​ត្ដម សីហនុ អតីតព្រះមហាក្សត្រ​ខ្មែរ ចាប់​ផ្ដើមឡើង ដោយ​ទ្រង់​ឈ្វែ​ង​យល់ថា ត្រូវតែ​ដាក់​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ​ឱ្យចូល​ជា​សម្បត្ដិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​ ឱ្យខាងតែបាន​។​
​    ​
​នៅ​ថ្ងៃទី​២១ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ​១៩៩១ សម្ដេចឪ​ព្រះ​ន​រោ​ត្ដម សីហនុ បាន​អំពាវនាវ​ទៅ​អង្គការ​យូណេស្កូ ឱ្យ​ដាក់​ប្រាសាទ​ទៅក្នុង​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ ដើម្បី​អភិរក្ស ថែរក្សា និង​ការពារ​។​
​    ​

​នៅ​ថ្ងៃទី​៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ​១៩៩១ អគ្គនាយក​អង្គការ​យូណេស្កូ បាន​ឆ្លើយតប​ដោយ​ធ្វើ​យុទ្ធនា​ការឱ្យ​សហគមន៍​អន្ដរជាតិ​ជួយ​អភិរក្ស និង​សង្គ្រោះ​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ​។
​នៅ​ខែធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩២ មាន​សម័យប្រជុំ​លើក​ទី​១៦ របស់​គណៈកម្មការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក​ប្រជុំ​នៅ​ទីក្រុង​សាន់​តា​ហ្វី ប្រទេស​អាមេរិក ដោយបាន​សម្រេច​ចុះបញ្ជី​ដាក់​ប្រាសាទ​អង្គរ និង​តំបន់​អង្គរ​ទៅក្នុង​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក ដែល​កំពុងស្ថិត​ក្នុងកា​រ​គំរាមកំហែង​។​

Angkor Wat in Cambodia

បើ​យោងតាម​ឯកសារ​ផ្លូវការ​ របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ ការចុះបញ្ជី​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩២ ហើយ​ដល់​ថ្ងៃទី​១២ និង​១៣ ខែតុលា ឆ្នាំ​១៩៩៣ ទើប​មាន​សន្និសីទ​អន្ដរជាតិ​លើក​ទី​១ ស្ដីអំពី​ការជួយ​សង្គ្រោះ​ប្រាសាទ​អង្គរ និង​តំបន់​អង្គរ ធ្វើ​នៅ​ទីក្រុង​តូ​ក្យូ ប្រទេស​ជប៉ុន​។​
​    ​
​នៅ​ថ្ងៃទី​២១ និង​ថ្ងៃទី​២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩៣ គេ​បាន​បង្កើត​គណៈកម្មការ​អន្ដរជាតិ ដើម្បី​ជួយសង្គ្រោះ និង​អភិវឌ្ឍន៍​មរ​ណី​យ​ដ្ឋា​ន​អង្គរ​។ ខណៈនោះ​ដោយមាន​សហប្រធាន​បារាំង និង​ជប៉ុន ហើយ​នៅ​ថ្ងៃទី​១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៩៩៥ រាជរដ្ឋាភិបាល​ខ្មែរ​នៃ​ព្រះរាជាណាចក្រ​កម្ពុ​ជាទី​២ បាន​បង្កើត​អាជ្ញាធរ​មួយទៀត​ឡើង គឺ “​អាជ្ញាធរ​អប្សរា​”​។​
​    ​
Vue de Banteay Srei Temple dans le Angkor. Siem Reap, Cambodge.  Banque d'images - 6394729 ដោយហេតុថា ប្រាសាទ​អង្គរវត្ដ ក៏ដូចជា​ប្រាសាទបាយ័ន គឺជា​សម្បត្ដិ​អច្ឆរិយៈ​ដ៏​ល្បីល្បាញ​បំផុត​របស់​ខ្មែរ ហើយ​ជា​សម្បត្ដិ​បេតិកភណ្ឌ​ដ៏​មានតម្លៃ​មហាសាល មិនអាច​កាត់ថ្លៃ​បាន​។ លោក​បណ្ឌិត​បាន​រម្លឹក​អំពី​ការចូលរួម​សង្គម​របស់ខ្លួន​ថា “​ខ្ញុំ​បាន​ទៅ​ចូលរួម​ប្រជុំ​នៅ​ប្រទេស​ជប៉ុន ជាមួយ​លោក​បណ្ឌិត ​វណ្ណ ម៉ូលីវណ្ណ ជា​ទេសរដ្ឋមន្ដ្រី​ខាង​វប្បធម៌ ដែល​ខណៈនោះ​លោក នុត ណា​រាង ជា​រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ឆ្នាំ​១៩៩៣​។ ខ្ញុំ​បានរៀបចំ​ឯកសារ​ដាក់​ប្រាសាទ​មួយចំនួនទៀត រួមមាន​ប្រាសាទព្រះវិហារ​ផងដែរ​។ ការចូលរួម​ប្រជុំ​កាលនោះ មាន​តំណាង​ក្រសួង​ពាក់ព័ន្ធ​ដូចជា ក្រសួងទេសចរណ៍ ការបរទេស និង​បរិស្ថាន ទៅ​ប្រជុំ​នៅ​ប្រទេស​ជប៉ុន​ចំនួន ២​ដង​”​។​
​    ​
​លោក​បាន​ បន្ដទៀតថា ទាំងអស់នេះ​ជាហេតុ​បណ្ដាលឱ្យមាន​ការចុះបញ្ជី​ក្រុម​ប្រាសាទ​នៅ​តំបន់​សៀមរាប ​អង្គរ ជា​សម្បត្ដិ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភពលោក និង​ជា​សម្បត្ដិ​វប្បធម៌​របស់​មនុស្សជាតិ​ដ៏​មានតម្លៃ មិនអាច​កាត់ថ្លៃ​បាន​៕

More infos: http://www.cen.com.kh/localnews/show_detail/132?token=ZGJkMzMxYTJlZmRiNDMxZTFjYTQ4YmMzOWQxM2Jm

ប្រធានក្រុមកេរដំណែលខ្មែរបញ្ចប់ថ្នាក់បណ្ឌិតបុរាណវិទ្យា

តាង​នាម​អោយក្រុមការងារ​របស់កេរដំណែលខ្មែរ សូមចូលរួមអបអរសាទរ និង​សម្តែងការរីករាយ​​ ចំពោះលោកបណ្ឌិត ចិន្ត ច៍ន្ទរតនា​ ប្រធានក្រុមស្ថាបនិកក្រុមការងារកេរដំណែលខ្មែរ ដែលទើបនឹងបញ្ចប់ការសិក្សាថ្នាក់បណ្ឌិត ផ្នែកបុរាណវិទ្យា ប្រវត្តិសិល្បះអាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងសិក្សាស្រាវជ្រាវសង្គម នៃសាកលវិទ្យាល័យ Sorbonne-Nouvelle Paris III ប្រទេសបារាំង កាលពីថ្ងៃទី ១៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១១ ដោយទទួលបាននិទ្ទេស “ល្អផុតលេខ”។​

សូមលោក និងក្រុមគ្រួសារទទួលបាននូវពុទ្ធពរទាំង៤ប្រការគឺ អាយុ វណ្ណ សុខ ពល កុំបីឃ្លៀងឃ្លាតឡើយ។

ដោយក្តីគោរពពីក្រុមការងារកេរដំណែលខ្មែរ

« Older entries

%d bloggers like this: