បច្ចុប្បន្នភាពនៃការងារអភិរក្សប្រាសាទនៅខេត្តស្ទឹងត្រែង

អត្ថបទដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រ Cambodian Express News (CEN) រូបភាព Internet

ប្រាសាទបុរាណ​ជាច្រើន​កន្លែង​នៅ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង​គ្មាន​ការអភិរក្ស​

ដោយ : សេសាន (ថ្ងៃទី 24 វិច្ឆិកា 2011)

ស្ទឹងត្រែង: រមណីយដ្ឋាន​ទេសចរណ៍វប្បធម៌​ជាច្រើន​កន្លែង​នៅក្នុង​ខេត្តស្ទឹងត្រែង ត្រូវបាន​គេបោះបង់​ចោល និង​គ្មាន​អ្នក​ស្គាល់ ដោយសារតែ​គ្មាន​ការអភិរក្ស​។ គេសង្កេតឃើញថា ប្រាសាទ​ទាំងនោះ​ស្ថិត​ក្នុងព្រៃ ខ្លះទៀត​នៅ​រាយប៉ាយ​ក្នុងព្រៃ​។​
​    ​
​តើ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង​មាន​ប្រាសាទបុរាណ​អ្វីខ្លះ​?
​- ​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ ស្ថិតក្នុង​ស្រុក​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ គឺជា​ប្រាសាទ​មួយ​ដែល​អ្នកស្រុក​នៅ​ទី​គោរព និង​មានជំនឿថា​ស័ក្តិ​សិទ្ធ ផ្តល់​សេចក្តីសុខ​ដល់​ប្រជាពលរដ្ឋ​។ គេ​អាចធ្វើដំណើរ​កម្សាន្ត​ទៅ​ទីនោះ​បាន​តាម​កាណូត ឬ ជិះ​សាឡាង​ឆ្លងកាត់​ទន្លេមេគង្គ ដែលមាន​ចម្ងាយ​ប្រមាណ ៣​គីឡូម៉ែត្រ ពី​ទី​រួម​ខេត្តស្ទឹងត្រែង ឆ្ពោះទៅ​ត្រើយ​ខាងលិច​។ ប្រាសាទ​នេះ កើតមាន​លើទឹក​ដី​ខេត្តស្ទឹងត្រែង​តាំងពី​ចន្លោះ​សតវត្សរ៍​ទី​៦-៧ ក្នុង​រជ្ជកាល​ស្តេច​ព្រះបាទ​ជ័យវរ្ម័ន​ទី​១ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​។ ដោយសារតែ​ទំនៀមទម្លាប់​ជំនឿ​តាំងពី​បុរាណកាល ទើប​មាន​ជាប់​ជា​រៀងរហូត​មកដល់​សព្វ​ថ្ងៃនេះ​។​
​    ​
​តាម​ ការសង្កេត​ពី​ស្ថានភាព​ទូទៅ ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​សង់​ឡើង​ពី​វត្ថុធាតុដើម​ពីរ​ទៅ​បី​មុខ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ភាគច្រើន​គេ​ឃើញ​មាន​ដីឥដ្ឋ​ក្រហម ថ្មបាយក្រៀម និង​ថ្មភក់​ជាដើម ហើយ​សំណង់​ទាំង​នោះបាន​បាក់បែក​ខ្លះៗ​ទៅហើយ​។
​តួ​ប្រាសាទ​នេះ មាន​ទទឹង​ប្រហែល ៧​ម៉ែត្រ បណ្តោយ ៨​ម៉ែត្រ និង​កម្ពស់ ៧​ម៉ែត្រ​។ រូបសំណាក​បាក់បែក​ទាំ​ង​នោះ បានក្លាយ​ទៅជា​វត្ថុ​ស័ក្តិសិទ្ធិ​សម្រាប់​អ្នកស្រុក​នៅ​ទីនោះ គោរព​តាម​ជំនឿ​ជា​រៀងរាល់ឆ្នាំ​។​
​    ​
​រូប​ព្រះ​គោ​ដែល​ធ្វើ​អំពី ​ថ្មភក់ ត្រូវបាន​គេ​តាំងនៅ​ខាងមុខ​ប្រាសាទ បែរមុខ​មក​កើត និង​មាន​ទីវាល​មួយ​សម្រាប់​លេងល្បែង​វាយ​ខែល តាម​ប្រពៃណី​ជនជាតិខ្មែរ​គួ​យ​។ រៀងរាល់ឆ្នាំ ពិធីបុណ្យ​នេះ​មាន​រយៈពេល​ពី ៣​យប់ ៤​ថ្ងៃ ប្រារព្ធ​ឡើង​នៅក្នុង​ខែមេសា មុន​បុណ្យចូលឆ្នាំ​។​
​    ​
– ​ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង ស្ថិតនៅ​ភូមិ​កាំ​ង​តេ​ជោ ឃុំ​ថា​ឡា​បរិ​វ៉ា​ត់ មាន​ចម្ងាយ​ប្រហែលជា ២​គីឡូម៉ែត្រ ខាងត្បូង​ប្រាសាទ​ព្រះ​គោ​។
​ប្រាសាទ ​មួយ​នេះ​បាន​លាក់​បំពួន​ខ្លួន​ក្នុងព្រៃ​ចម្ការ​របស់​អ្នកស្រុក​។ ប្រាសាទ​ប្រាំបី​ល្វែង​ត្រូវគេ​បំផ្លាញ​កាលពី​សម័យ​សង្គ្រាម ហើយ​ជនល្មើស​បាន​ជីក​គាស់​លួច​យក​វត្ថុ​បុរាណ​អស់​។ សព្វថ្ងៃនេះ​គេ​ឃើញ​នៅសល់តែ​ផ្តែរ និង​ថែវ​មួយចំនួន​ប៉ុណ្ណោះ​។​
​    ​
​ ផ្តែរ មាន​ឆ្លាក់​រូប​រា​ហ៊ូ​ដែលជា​អាទិទេព ឆ្លាក់​នៅលើ​គុ​បូ​រៈ (​ទ្វារ​ចូល​របស់​ប្រាសាទ​)​។ ប្រាសាទ​នេះ​សង់​ឡើង​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​៧ ដោយ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី​១ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​។​
​    ​
– ​ប្រាសាទ​បា​ដឺ​ម ស្ថិតនៅ​ស្រុក​សេ​សាន មាន​ចម្ងាយ ២០​គីឡូម៉ែត្រ ពី​ទី​រួមខេត្តស្ទឹងត្រែង ស្ថិតនៅតាម​បណ្តោយ​ដង​ទន្លេសេសាន​។ បា​ដឺ​ម គឺជា​ពា​ក្ស​ភាសា​ឡាវ មានន័យថា​ឪពុក​ដើម ដែល​ស្ថិត​ក្នុងភូមិ​សាម​ឃួ​យ ស្រុក​សេសា​ន​។ ប្រវត្តិ​ប្រសាទ​បា​ដឺ​ម ក៏​មិន​ខុសគ្នា​ពី​ប្រាសាទ​ដទៃទៀត​ខាងលើ​ដែរ ពោលគឺ​កសាង​ក្នុង​សតវត្សរ៍​ទី​៧ ដូចគ្នា​ដែរ​។​
​    ​
-​ប្រាសាទ​គូ និង​អណ្តូង​បុរាណ ស្ថិតនៅ​ឆ្ងាយ​ពី​ប្រាសាទ​បា​ដឺ​ម ៥​គីឡូម៉ែត្រ​។ អណ្តូង​បុរាណ គឺជា​អាថ៌កំបាំង​បង្ហាញ​ភស្តុតាង​មួយ នៅក្បែរ​ប្រាសាទ​ជាប់​នឹង​ដី មាន​លាយ​បាយអរ ថ្មកំបោរ​។ អណ្តូង​នេះ​មាន​អង្កត់ផ្ចិត ១​ម៉ែត្រ ជម្រៅ ១​ម៉ែត្រ ហើយ​មានទឹក​ដក់​មិនចេះ​រីងស្ងួត​។
​អ្នកស្រុក​នៅ​ទី​នោះបាន​អះអាងថា អណ្តូង​បុរាណ គឺជា​ទឹកមន្ត​ស័ក្តិសិទ្ធិ ដែល​អាច​នាំមក​នូវ​លាភ​សំណាងល្អ នៅពេល​យក​វា​មក​ផឹក ឬ​លាងមុខ​។
​បច្ចុប្បន្ន​អណ្តូង​បុរាណ​នេះ​គេ​មិនមាន​ការថែទាំ​ទេ ពោលគឺ​ស្លឹកឈើ​ជ្រុះ​ធ្លាក់ចូល​ស្ទើរ​ពេញ​ប្រើប្រាស់​មិនកើត​។​
​    ​
– ​ប្រាសាទព្រះធាតុ ស្ថិត​លើ​កំពូលភ្នំ​ដ៏​តូច​មួយ នៅ​ទិស​ខាងលិច​ក្រុង​ស្ទឹងត្រែង​តែម្តង​។ ភ្នំ​នេះ​ត្រូវបាន​គេ​ជីក​កាយ​យក​ដី​ទៅប្រើ​ប្រាស់ ដោយ​គ្រឿងចក្រ​រាល់ថ្ងៃ មិនមាន​ការហាម​ប្រាម​នោះឡើយ សូម្បីតែ​ផ្លូវ​ចូលទៅ​កាន់​ប្រា​សា​ព្រះ​ធាតុ ក៏​គ្មាន​ការយកចិត្តទុកដាក់ និង​ថែទាំ​ដែរ​។
​ប្រាសាទ​នេះ​សាងសង់ឡើង​នៅ ​សម័យ​ព្រះបាទ​ជ័យ​វរ្ម័នទី​១ ដើម្បី​ឧទ្ទិស​ដល់​លទ្ធិ​ព្រហ្មញ្ញសាសនា​។ ចំឡែក​ខុសគេ​ត្រង់​ប្រាសាទ​នេះ បន្សល់ទុក​ទម្រ​យោនី​និង​សិវលិង្គ​បាក់បែក​រហូត​សព្វថ្ងៃនេះ​។​
​    ​
​ លោក​ខេង ណា​ឡៃ ប្រធាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង ធ្លាប់មាន​ប្រសាសន៍ថា ប្រាសាទ​ជាច្រើន​នៅ​ស្ទឹងត្រែង គេ​មិន​ចាត់ទុកថា​ចំ​តួ​ជា​ប្រាសាទ​ឡើយ ហើយ​ខាង​ជំនាញ​ក៏​ខ្វះ​ថវិកា​សម្រាប់​កែលម្អ​វា​ដែរ​៕

http://www.cen.com.kh/localnews/show_detail/132?token=MjczZDlkMWVmMzE1ZDYyNDkyNGQzYmQ5NDQ4MzUx

Vat Phou, the ancient khmer temple in Laos

Texted from Seaarch website, Photos Internet

Vat Phou temple’s ancient history

Last updated 18/10/2011

Laos: In the fifth century, Champasak was thought to be the centre of the Laotian universe. Today it’s a drowsy one-car village clutching the western bank of the Mekong River in southern Laos and home to the tiny Hindu-built Vat Phou, which some archaeologists believe may have been the first Angkor temple ever built.

At a glance, Vat Phou doesn’t seem like the kind of structure that would initiate an empire. A tiny prayer hall at the top of a precarious stone stairway, with two reception halls on the plains below, Vat Phou lacks the jaw-dropping awesomeness of temples in Cambodia’s Angkor Archaeological Park. But as with the Angkor temples, its symbolism is extraordinary.

Tucked under the phallic-shaped mountain peak of Phu Kao – thought to represent Mount Meru, the sacred mountain at the centre of the Hindu cosmology – Vat Phou was worshipped as the embodiment of Shiva. The spring nearby was associated with Shiva’s wife, the goddess Parvati. Water runs underground from Phu Kao’s peak, rising through Parvati. From here, passing a series of barays (man-made dams) and linga (phallic statues), water flows into the Mekong, blessing everything on its journey south.

Vat Phou in southern Laos

I learn this while poring over a satellite map with Daniel Davenport, an articulate but debated Australian archaeologist working in Champasak and author of the Vat Phou Guide: Following in the Footsteps of Angkor’s Pilgrims, a tourist compendium on the area that Davenport is self publishing.

“Vat Phou could quite well have been the first, the pre-eminent, Angkor temple,” he says, explaining that early worshippers took a piece of Vat Phou stone and placed it under every subsequent temple they built.

On the map, Davenport points out a well-defined line leading from one of the reception halls at Vat Phou to the temple of Angkor Wat. “This used to be a pilgrims’ road during the Khmer Empire,” he says, referring to the kingdom that reigned over much of south-east Asia between the ninth and thirteenth centuries and used the Angkor Archaelogical Park as the capital. “They had roadhouses every six miles (nine kilometres) with accommodation, food, shelter for the animals and hospitals; six miles being the average distance a bullock cart could travel in a day.”

However, archaeologists at Vat Phou know a lot less than they would like to. “We have excavated about 5 per cent of the area,” says Laurent Delfour, a French architect who has been working with UNESCO to manage the site for the past three-and-a-half years. “That translates as 5 per cent knowledge on the area. We believe that Vat Phou marked the beginning of the Angkor Empire but nothing is certain.”

What is certain is the race against time Champasak’s hidden treasures face. A new highway linking the town with the regional capital of Pakse and the Thai border post of Chong Mek, has already disturbed six ancient temples beneath the ground. Champasak was designated a World Heritage zone in 2001; building without assessments, and approval, is not permitted.

“The Laos Ministry of Information and Culture did a little research into the area where the road was going,” says a long-term Champasak resident who requested anonymity. “But the findings were just pushed aside and work on the road accelerated.”

The local government is hoping the road, which will extend to the Cambodian border, will bring in busloads of tourists.

Parcels of land on the road to Vat Phou have been partitioned for infrastructure such as entertainment complexes and restaurants.

At a glance, Champasak doesn’t seem to have changed since my first visit in the late 1990s, when the trickle of visitors who made it this far south stayed in bamboo-built bungalows and getting to Pakse, 50 kilometres away, required crossing the Mekong by ferry, then negotiating a muddy trail into town.

Champasak’s streets are still lined with gently decaying colonial buildings and shop-houses selling refreshments such as pho and tam mak hung – spicy papaya salad. The preferred mode of transport has been upgraded from bicycle to motorbike. There is also a clutch of recently opened boutique hotels. The Hotel Inthira Champanakone has 14 rooms set around a white colonial mansion that used to be a Chinese trading house. A few kilometres outside Champasak, a new River Resort is under construction. The 24-room La Folie Lodge on Don Daeng Island, on the opposite side of the river, has manicured gardens and a lovely pool.

Vat Phou Temple at mount Phu KaoChampasak even has a spa. Run by a French couple, Champa Spa offers Laotian-style massages from $US6 ($NZ7.84), in an old wooden house using home-made herbal oils.

The town’s greatest find is more surreptitious. Frice & Lujanie, an unassuming two-table restaurant on the front porch of a 1950s bungalow, uses eighteenth and  nineteenth century recipes drawn from northeast Italy’s Friuli region. Everything from the pasta to the porchetta is home-made and, best of all, you can stuff yourself silly on a budget. My bill for two people, including several glasses French table wine, comes to less than $US25 (NZ$31).

From Champasak, you can take a long-tail wooden boat south to Si Phan Don, literally translated as “four thousand islands”. Here the Mekong stretches its girth across 14 kilometres and splits into countless tributaries, forming an archipelago of islands and sand bars peppered with palm trees and fishermen’s stilt-built villages. An hour or two east by car is the Bolaven Plateau, a cool, misty mountain range teeming with tracts of old-growth rainforest, waterfalls and coffee plantations.

Introduced by French colonists in the early twentieth century, coffee is southern Laos’s biggest export. It has instigated a small tourism industry, with plantations opening on-site restaurants and hotels. A roadside cafe serving Laotian-style coffee means strong robusta beans ground and strained through a cotton sock, then mixed with a generous dollop of sweet condensed milk.

The region’s greatest hit is still Vat Phou. Accessible via a set of 77 stone stairs that rise past old frangipani trees and deity statues, the tiny temple is as enchanting as its surrounds. Behind is a sheer cliff face; below stretches the moss-green plains that hold the riddles of ancient cities and civilisations.

At the heart of the temple, which barely measures five metres by three, is a towering stone Buddha (Buddhism replaced Hinduism here in the thirteenth century), crowded by three smaller statues and a spread of offerings: flowers, incense, garlands and a Sprite bottle, with straw. They have been left by the local caretakers and a trickle of visitors who still worship here. It’s quiet, peaceful and absolutely captivating; for now.

 

FAST FACTS

Staying there The Hotel Inthira Champanakone has double rooms from $US40 ($NZ53) a night, including breakfast. See inthirahotels.com.

La Folie Lodge has double rooms from $US95 ($NZ119), including breakfast. See lafolie-laos.com.

More information Plan your trip to coincide with a full moon during the months of October to May, when UNESCO lights Vat Phou with 4000 candles. See tourismlaos.org.

– Sydney Morning Herald

 

http://www.stuff.co.nz/travel/international/5800903/Vat-Phou-temples-ancient-history

L’architecture coloniale victime de la modernisation

Textes par La Presse et photo par AFP

Asie du Sud-Est: l’architecture coloniale victime de la modernisation

Publié le 10 décembre 2010 à 12h27| Mis à jour le 10 décembre 2010 à 12h27

 

Asie du Sud-Est: l'architecture coloniale victime de la modernisation

Agence France-Presse
Phnom-Penh

Quand le Cambodge a démoli une école vieille d’un siècle dans sa capitale il y a quelques mois, les défenseurs des belles pierres ont pleuré la perte d’une autre morceau de l’histoire architecturale de l’Indochine française. Comme ils le font au Vietnam ou au Laos voisins.

L’architecture coloniale française, avec ses grands balcons et ses toits en tuiles, a dessiné pendant des décennies le visage des villes du Cambodge, du Laos et du Vietnam. Même après le retrait des Français d’Indochine en 1954.

Mais aujourd’hui, des centaines de bâtiments de la région sont rasés, faisant place à des immeubles d’habitation ou de bureaux, dans des capitales où les prix de l’immobilier se sont envolés.

«Ce que je vois à Phnom Penh, c’est très peu, voire aucune protection de l’héritage que représentent ces bâtiments importants», déplore Daryl Collins, historien de l’architecture installé au Cambodge.

«C’est vraiment dommage parce que je pense qu’un jour ils regretteront qu’autant de ces bâtiments aient disparu», ajoute l’Australien.

Construite en 1908, l’Ecole professionnelle de Phnom Penh a été détruite en février, dernière victime de marque d’une quête de modernité de ce pays en développement.

La capitale cambodgienne, connue autrefois comme la «perle de l’Asie», était vue comme l’une des plus jolies villes de la région, grâce à ses larges avenues à la française, ses jardins soigneusement entretenus et ses demeures imposantes.

Mais une grande partie de son charme est en train de s’évanouir, à une vitesse alarmante, selon les défenseurs de son architecture.

Ils estiment que 30% des bâtiments coloniaux de Phnom Penh, qui avaient survécu au régime des Khmers rouges et à des décennies de guerre civile, ont été démolis ces 15 dernières années.

«Nous ne devrions pas détruire les bâtiments français. Nous devrions les rénover pour qu’ils soient beaux à nouveau», commente Chheng Moeun, 76 ans, qui vend des boissons à l’extérieur d’une maison coloniale délabrée près du palais royal de Phnom Penh.

Mais l’argent manque et les propriétaires ne sont pas vraiment intéressés, répond Samraing Kamsan, un haut responsable du ministère cambodgien de la Culture, assurant malgré tout que le gouvernement veut «préserver ces anciens bâtiments».

De l’autre côté de la frontière, le Laos et le Vietnam se démènent aussi pour sauver l’héritage architectural français, explique Collins.

Selon Hoang Dao Kinh, spécialiste de Hanoï, sur plus d’un millier de maisons françaises construites dans la capitale vietnamienne, seules quelques centaines existent encore dans le style colonial original.

Et une loi de 2001 destinée à préserver de tels trésors «a rencontré beaucoup de difficultés», ajoute-t-il, soulignant malgré tout quelques réussites, comme dans la ville de Dalat.

Au Laos, la pittoresque ville de Luang Prabang, avec ses demeures coloniales préservées, réussit à attirer les touristes. Alors le gouvernement aimerait reproduire ce succès dans la capitale.

Les bâtiments de Vientiane ont été rénovés et sont en «très bonne condition», assure le porte-parole du gouvernement Khenthong Nuanthasing.

Mais si le Laos semble miser sur ces rénovations pour attirer les visiteurs étrangers, de récentes déclarations du Premier ministre cambodgien Hun Sen sont elles moins encourageantes.

«Ils veulent garder ces vieux bâtiments (…). Mais quand ils s’écrouleront, qui sera responsable?», a-t-il dit en septembre en annonçant les plans d’une tour de 555 mètres à Phnom Penh.

«Ne soyez pas si conservateurs. Les gratte-ciel apparaissent. Construisons de hauts bâtiments».

 

http://www.cyberpresse.ca/voyage/destinations/asie/cambodge/201012/10/01-4351186-asie-du-sud-est-larchitecture-coloniale-victime-de-la-modernisation.php

The death of a Cambodian archaeologist…Keo Kinal’s biography,

Keo Kinal (by Daniel Robinson in Cambodia, Lonely Planet, p. 284)

Apsara danced and seven-headed nagas stood guard when the archaeologist Keo Kinal was born, inside the Angkor Conservation compound in Siem Reap. The year was 1973 and his father, the eminent archaeologist Pich Keo, was in charge of Angkor Conservation and its huge collection of Angkorian statuary, the last director before darkness descended.
Mr. Pich was one of only three Cambodian archaeologist to emerge alive from the Khmer Rouge terror. ‘He survived’, say his son, ‘because he didn’t wear glasses’, and he managed to keep secret his identity as an intellectual and a speaker of French – both tantamount to a death sentence under the Khmer Rouge – while he worked like a coolie…to transport fish from the lake to provide for the community. My mother, as other ladies, worked in the rice fields’. Kinal’s elder brother died of malnutrition and illness in 1976.
Angkor ConservationWhen I spoke with Kinal at Sambor Prei Kuk (Above), where he was overseeing an excavation 3m under the floor of a pre-angkorian brick temple, he was, as usual, accessorized with a dashing krama. His team had just uncovered a delicately carved stone block and he was helping two men in hard hats clean it off. As damp earth was brushed away, the outline of an elegant deity emerged.
Despite being born with a silver archaeologist’s trowel in his mouth, Kinal did not grown up dreaming of following in his father’s muddy footsteps. ‘In reality’, he says, ‘I was not interested in archaeology at all. I wanted to study in the faculty of Medicine but I failed the (admissions) exam. Then I took the exam for literature – but failed. The next exam was for the faculty of Economics. But still I fail! The fourth one was engineering. But again I fail – because of money: I cannot pay” – under the table – ‘to “pass” the exam. So my father suggested that I apply for archaeology. That exam I could pass!’
Keo Kinal at ACFrom 1991 to 1996 Kinal studied in the Faculty of Archaeology at the Royal University of Fine Arts and after graduation spent three months in Nara, Japan, at the National Research Institute for Cultural Properties. ‘That was my first winter because in Cambodia, no winter!’ he laughs. ‘It was my first time seeing snow! Before, I saw snow on the TV, finally I have a chance to play in snow. We rode snow saucers and excavated under the snow’ – just what you’d expect an archaeologist to do. In 2003, Kinal returned to Japan to do a master’s degree at the prestigious Tokyo National University of the Arts.
Back in Cambodia, Kinal found himself lecturing on Western art history  at the Faculty of Archaeology. ‘While I was a lecturer, I had the chance, with the sponsorship of Unesco, to visit Rome for one month. I visited many, many temples, including the Colosseum and, of course, the Pantheon. But the most interesting for me were the catacombs.’ He still can’t get over the sheer size of the Pantheon, nothing that its dome is 43m in diameter and ‘the hole in the top’ – the oculus – is ‘9m in diameter – that is fantastic!’
Surprisingly, perhaps, there seem to have been points of contact between Pantheon-era Rome and Funan-era Cambodia. ‘From the 2nd century AD we have the maritime trade from the Roman Empire, crossing the (Mekong Delta) port of Oc Eo, to China’, Kinal explains. As for the Roman coins unearthed at Oc Eo, which is in the Mekong Delta about 70km south of Angkor Borei (p238): ‘When merchants stopped there probably they used (Rome) coins to do exchanged’. In ancient Cambodia all the roads most certainly did not lead to Rome but, it seems, at least one did. Kinal hopes to follow it someday soon back to Italy: ‘I wish to visit other places, especially Pompeii and Venice’. (Keo Kinal lives with his wife, Mrs. Toun Sorphea, on the grounds of Angkor Conservation in Siem Reap and works for the Ministry of Culture and Fine Arts).

Formation: Keo Kinal has been formed by Prof. Danielle Guéret for the skill of Archaeology of Bassin Mediteranean, and he continued to teach this subject at the Faculty of Archaeology in Phnom Penh.

His last day: Keo Kinal has passed away on the ambulance along the National Road N° 6, direction from Siem Reap to Phnom Penh. He died at the point of the top of Stung district at the overnight of November 12th to 13th 2011 at  3h00 a.m (local time).

http://books.google.com/books?id=5UTelRMB4BAC&pg=PA284&lpg=PA284&dq=Keo+Kinal&source=bl&ots=VC9gsquqGq&sig=mft0N2g92mN4THs48YtR1woiDW4&hl=en&ei=8BTATrugMMSf-waZnP2PBQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CEIQ6AEwBg#v=onepage&q=Keo%20Kinal&f=false

ការបាត់បង់ទីប្រឹក្សាដ៍សំខាន់របស់ក្រុមកេរដំណែលខ្មែរ

ក្រុមការងារកេរដំណែលខ្មែរ សូមសម្តែងនូវការសោកស្តាយ និងចូលរួមមរណះទុក្ខចំពោះក្រុមគ្រួសារសពលោក កែវ គីណាល់ បុរាណវិទូ ដែលបានទទួលមរណះភាពដោយរោគាពាធ។

ការបាត់បង់លោក កែវ គីណាល់ (បុរាណវិទូ និងប្រវត្តិសិល្បះខ្មែរ) គឺជាការបាត់បង់នូវធនធានមនុស្សយ៉ាងសំខាន់ និងជាកុលបុត្រខ្មែរ មួយរូបដែលប្រទេសជាតិកំពុងតែត្រូវការ។ លោកគឺជារៀមច្បង ជាគ្រូ ជាអ្នកផ្តល់ប្រឹក្សាដ៏វ័យក្មេងដែលសំខាន់មួយរូប ដែលមានទាំងចំណេះ និងបទពិសោធន៍ជាច្រើនពាក់ព័ន្ធនឹងការស្រាវជ្រាវលើផ្នែកបុរាណវិទ្យា និងប្រវត្តិសិល្បះ។ សូមអោយវិញ្ញាណក្ខន្ធរបស់លោកបានទៅកាន់សុគតិភព។

ដោយក្តីគោរព និងសោកស្តាយជាទីបំផុត។

ពីក្រុមការងារកេរដំណែលខ្មែរ។

(លោក កែវ គីណាល់ គឺ​ជាទីប្រឹក្សា និង​ជា​ស្ថាបនិកមួយរូបនៃក្រុមការងារកេរដំណែលខ្មែរ)


រូបភាព:

-លោក កែវ គីណាល់ ពេលចូលគាល់ព្រះករុណាព្រះបាទនរោត្តម សីហមុនី កាលពីថ្ងៃទី ៣១ ខែ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៨ – រូបថតព្រះបរមរាជវាំង។

-លោកកែវ គីណាល់ ជាមួយលោកស្រី សាស្រ្តាចារ្យបណ្ឌិត Danielle Guéret នៅស្ទឹងសង្កែ ខេត្តបាត់ដំបង ខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០០៧ – រូបថត Danielle Guéret។

Prasat Sdok Kak Thom (The ancient khmer temple in Thailand)

Textes and photos from Archeotecte:

SDOK KOK THOM : A Reconstruction of Meaning and Spirit from the Heap of Stones (III)

Figure 5: The main sanctuary before anastylosis

Architectural Features : Information After Excavation The sanctuary complex can be divided into 2 layers. Firstly, the outer layer, which comprises laterite walls surrounding the whole group of buildings. The walls have only 2 entrances; the Eastern Gopura (gateway) to be called the Outer Eastern Gopura, which is the main entrance; and a small gateway on the western side. Secondly, the inner layer comprises a group of buildings surrounded by galleries on four sides. The middle of each gallery is located with a gopura, namely, Inner Eastern Gopura, Western Gopura, Northern Gopura and Southern Gopura. The Inner Eastern Gopura is the largest and the only entrance to the inside. Between the walls and galleries is a moat, which is now dried up instead of being filled with water as in olden days. The excavation revealed the width of the moat to be 20 metres approximately. The area inside the galleries is a terrace paved with laterite. The main sanctuary is situated in the middle, to the front of which are 2 buildings called bannalai (library). These Bannalais are located to the north and south of the main sanctuary, with their entrances facing east.
To the front of the Outer Eastern Gopura is a causeway paved with laterite and decorated with large stone pillars called “Sao Nang Riang”, standing in rows on both sides of the causeway which leads to the Barai (reservoir). The Outer Eastern Gopura is a large structure built of sandstone, with main entrance in the middle, which opens to the inner area. This gopura was restored before a systematic study was carried out; therefore, it is not mentioned in this paper. From the Outer Eastern Gopura, there is a laterite-paved causeway decorated with Sao Nang Riang leading to the Inner Eastern Gopura.
The galleries are built of sandstone and laterite with laterite base. The outer walls are mainly laterite except those parts with carvings i.e. window and door frames and other decorative elements, which are made of sandstone. The inner walls of the galleries comprise openings made of sandstone. It is noticeable that the Inner Eastern Gopura is more prominent than other 3 gopuras. Apart from its larger size, the Inner Eastern Gopura is built with sandstone on laterite base and has tiered roofs, however, the excavation did not revealed the original feature of the roof. Other gopuras of the galleries are mainly made of laterite and the roofs are simple, not tiered. The 3 other gopuras have porticos that face to the main sanctuary, with entrance of each gopuras in the middle of the portico.
The north and south bannalais have same planning and design. The entrance of each building is situated to the west, facing the main sanctuary. The front of the building is a portico and the inner room has windows with traces of stone balustrades on both sides. The bases of both buildings are made of laterite and the buildings are of sandstone.
The main sanctuary is a Prasat (building with high-tiered roof) style architecture built of white sandstone on a large laterite base. The interior has only one chamber for performing rituals. There are 4 stairs, one on each side. Above the stairs is a base which supports the body of the building, which has settled into the base because of its enormous load. Most of the upper part of the building had collapsed thus only 2 of the walls existed, namely, the western and the southern walls with blind doors. The roof part remained only the stone core, therefore, the architectural feature was difficult to comprehend. Surrounding the main sanctuary are 16 stone pillars, similar to Sao Nang Riang but smaller.
Figure 6: Experimental reassembling of fallen stones
The experimental reassembling of fallen stones and dismantled stones, and comparative study of the monument to other monuments with similar characteristics were carried out in order to get a better understanding of the monument. Dating of the monument helped in analyzing and hypothesizing of the missing parts with more accuracy. The comparative study as mentioned was defined to the dates directly related to those specified in the 2 inscriptions, that is, between Koh Ker period ( 921 – 944 AD.) and Baphuon period (1017 – 1087). The styles between these 2 periods comprises Pre Rup (947 – 972), Banteay Srei ( 967 – 1007) an Khleang (972 – 1017). Details of study of each element are described as follows :
The causeway decorated with Sao Nang Riang : The excavation rendered a large number of shards which were parts of Sao Nang Riang, however, the complete pillar was not discovered. It was known afterward that some complete ones were kept at Wat Ta Phraya, therefore, the working team contacted the temple to get the information and asked for cooperation in returning the pillars to be used in restoration. Although there were several cases of causeway decorated with Sao Nang Riang, the knowledge on criteria of using Sao Nag Riang is not sufficient to reach a conclusion. However, from comparative study, it was discovered that the first use of causeways decorated with Sao Nang Riang to accentuate the entrance was at Banteay Srei.
Inner Eastern Gopura : the experimental reassembling was successful in completing several sets of gable. The information obtained was analyzed and concluded that the top of roof decoration was in shape of a small gable, the same as the one found at the gopura of Banteay Srei. Nevertheless, the gopura at Sdok Kok Thom is larger and more developed in design. The features of carvings on lintels clearly indicate the Baphuon style. The gable decorated with Nagas and foliage indicate a Khleang style or the style at the turning point between the 2 periods, which is different from Banteay Srei. As for the Northern, Southern and Western Gopuras, the excavation rendered a large amount of brick and Brali (roof ridge decorative element), therefore, it is believed that the roofs of these gopuras were covered with brick and decorated with Bralis on the ridges. The information was confirmed by the marks on the gable which were made to be connected to the brick roof.
Galleries : The plan of the galleries roughly indicate the date of the building, that is, the first galleries in Khmer art appeared in Khleang period. The study of the designs on the gable rendered the same result as mentioned in the topic of gopuras, that the style is the turning point between Khleang and Baphuon.
Bannalais (library): The experimental reassembling revealed that the buildings were gabled, as seen from 3 sets of gable stones for each building. The stone roofs were made with ventilation grills at the clerestories on both sides, which is comparable to the Bannalais at Prasat Thom, Koh Ker, which are 2 buildings standing parallel to each other, with entrances facing the main sanctuary. Monuments of this style are seen in later periods i.e. Banteay Srei and Khleang, etc. the designs on the gables also indicate the connection of Khleang and Baphuon styles.
Figure 7 – 8: Inner Eastern Gopura
Figure 9: Somasutra pipe
Main Sanctuary : From experimental reassembling, the inner chamber was discovered with remains of a large image base, believably a Shiva Lingam as mentioned in the inscriptions. The wall on the northern side, in the middle of the blind door, has a Somasutra pipe for carrying holy water from the ceremony inside the building to worshippers outside. The gables of the main sanctuary were found to be of 5 different sizes, the largest of which fits the size of the gateway in form of 2-tiered gables. The 4 other gables, therefore, should match the 4-tiered roof of the building, whose stones and the topmost water jar-shaped stone, and a stone for laying sacred objects, have been found. All tiers of the roof, therefore, have been discovered and the complete architectural feature of the building was successfully concluded. A lintel was found during work whose size and location when discovered indicated its position to be above the main entrance on the eastern side. The designs on the lintel belong to Baphuon style. There were other lintels from Sdok Kok thom which had been kept and exhibited at Prachinburi National Museum, the size and style of which indicated their original positions to be at the main sanctuary. The gables, after experimental reassembling, are of the same style as those of the gopuras, depicting Nagas and decorative designs inside the gable frame , terminated on each side with a Naga head, suggesting the turning point between Khleang and Baphuon styles. The corner decorations of each tier of the roof called “Nak Pak” are in shape of Nagas, the same style as those found at gables. However, the building of a single Prasat on a large laterite base is different from the main sanctuaries found in other Baphuon sites, which have a rectangular hall called Mandapa connecting to the main hall in the front by an Antarala. The feature of the main sanctuary of Sdok Kok Thom is more referable to mountain style sanctuaries, for instance, Paksi Chamkrong and Prasat Thom in Koh Ker art.
The most interesting elements of Sdok Kok Thom are the laterite terrace and Sao Nang Riang pillars surrounding the main sanctuary, for these are the features not found at other sites in Thailand and Cambodia although the determination of sacred area by setting up stone pillars have been mentioned in several inscriptions. These special characteristics, which should be related to the determination of sacred boundary found at this site conforms to the information obtained from the inscription that was related to the Brahmin Gurus of the reign.
Figure 10: Naga, Khleang – Baphuon styles
Figure 11: Sao Nang Riang pillars from Wat Ta Phraya
Figure 12: Sao Nang Riang pillars surrounding the main sanctuary
Balance between Authenticity and Interpretation
Information obtained from experimental reassembling, especially the information on the main sanctuary, give us a perception on the complete architectural feature of the building although it was unable to discover all the original stones. Evidences of stones from every layer confirm the height and decorations of the original. The discovery and restoration of remains of Shiva Lingam base and Somasutra pipe that carried the perfumed water or milk that the Brahmins poured over the Shiva Lingam and became holy water to the worshippers who waited outside the sacred area, is significant in terms of interpretation on function, meaning, and spirit of the monument even though they are not in complete form and the Shiva lingam was lost.
Restorations of Khmer monuments in Thailand have followed the principles laid out in the Venice charter rather strictly that the restoration of several sites had a large number of original stones left unused, which are mostly those belonged to the upper parts of the building that required a large number of new stones for support in order to return them to their original positions. However, the laying of stones on the ground or exhibiting them in the museum do not satisfactorily help visitor on understanding of the monument.
In the case of Sdok Kok Thom that complete information has been obtained, the concept on interpretation has been applied in restoration design. The authenticity of materials can be achieved by returning original stones to their positions with original techniques, using no mortar, whereas authenticity of architectural form has also been taken into account. Additional materials was specified to have similar colour to the originals for harmony of overall appearance, yet distinguishable from the originals by texturing, that is, the new blocks of stone were finished with iron tools as those in the past, but with neater texture, different from ancient craftsmanship. In the case of carved stones, the additional blocks were roughly carved for connection of lines and form as well as perceptibility of architectural feature, for instance, the new stone for Naga head part was carved in form of Naga head, not merely a block of stone.
For the reasons as mentioned, this site uses more additional stones than other restoration projects in the past; however, the complete and comprehensible architectural form is the result.
For authenticity of setting, the broken Sao Nang Riang pillars have been repaired and returned in their original positions around the main sanctuary and along the causeways. These attempts have been made to restore the landscape features of the past, the same concept as the dredging of the surrounding ponds and revival of the Barai.
Later in the conservation process, a replica of Sdok Kok Thom Inscription no.2, important historical evidence, will be made and placed in its original position indicated in the record in order to complete the meaning and spirit of Sdok Kok Thom.
Figure 13 : The main sanctuary restored to a complete and comprehensible architectural formfrom the paper presented in Theme 7 – Conservation, restoration of stone and architectonic monuments
11th International Congress on Deterioration and Conservation of Stone (Stone 2008)
15th- 20th September 2008 Torun, Poland
เขียนโดย Vasu Poshyanandana ที่ 5:43
ป้ายกำกับ: , , , , , ,
http://vasuposh.blogspot.com/2009/01/sdok-kok-thom-reconstruction-of-meaning_2276.html

ប្រវត្តិ​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​ដំបូង​គេ​ក្នុង​លោក​

អត្ថបទ និងរូបភាពដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រ Cambodian Express News (CEN)

ដោយ : ខឿន សា​ឃាង​ (ថ្ងៃទី 16 តុលា 2011)

The-jazzភ្នំពេញ: ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង (talking pictures ឬ talkies)   ត្រូវបាន​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ​ដំបូង​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស នា​ឆ្នាំ​១៩០០ ប៉ុន្តែ​ត្រូវ​ចំណាយពេល​កែលំអ​រហូតដល់​ឆ្នាំ​១៩២៧ ទើប​ភាពយន្ត​ប្រភេទ​នេះ​បាន​ត្រូវ​អភិវឌ្ឍន៍​ឱ្យមាន​លក្ខណៈ​ពេញលេញ  ។

​      តួអង្គ​ក្នុង​រឿង The Jazz Singer ជា​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​មុន​ដំបូង​ក្នុង​លោក​
​ ពី​អតីត​រហូតដល់​ពាក់កណ្តាល​សតវត្សរ៍​ទី​១៩ ពាក្យ​ថា “ ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​” គឺជា​ពាក្យ​ថ្មីថ្មោង​ណាស់ ដែល​មនុស្ស​ក្នុង​លោក​មិនដឹងថា ពាក្យ​នេះ​មានន័យ​យ៉ាងណា​សោះឡើយ ។ ប៉ុន្តែ​សម្រាប់​ពួក​អ្នក​ច្នៃប្រឌិត​មួយចំនួន​នៅ​លោកខាងលិច ស្រមោល​នៃ​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេងបាន​ផុស​ឡើង​នៅក្នុង​មនោគតិ​របស់​ពួកគេ​ជា​ បន្តបន្ទាប់​តាំង​ពាក់កណ្តាល​សតវត្សរ៍​ទី​១៩​មក ។​
​ថ្ងៃទី​២៧ ខែ​កុម្ភៈ ឆ្នាំ​១៨៨៨ ពីរ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​ពី​បាឋកថា របស់លោក អេ​ដវ៉ា​ដ មូយ​ប្រ៊ី​ជ ស្តីអំពី “​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​” មក ពួក​អ្នក​ច្នៃប្រឌិត​២​នាក់​បាន​ជួបគ្នា​ជា​ឯកជន ។ ក្រោយមក​លោក មូយ​ប្រ៊ី​ជ បាន​អះអាង​ថា គាត់​បាន​លើក​គម្រោង​សម្រាប់ “​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​” ផ្សំ​ជាមួយគ្នា​នឹង​បច្ចេកវិជ្ជា​ថត​សំឡេង​របស់​លោក អេ​ឌី​សុន ។​
​ក្នុង ​រយៈពេល​១​ឆ្នាំ លោក អេ​ឌី​សុន បាន​ធ្វើ​ការពិសោធ​លើ​ប្រព័ន្ធ​ឈ្មោះថា Kinetoscope ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៨៩៩ ប្រព័ន្ធ​ភាពយន្ត​ដែល​មាន​សំឡេង​ដែល​គេ​បានគ្រោង ត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​ថា Cinemacrophonograph ឬក៏ Phonorama ដែល​ពឹង​លើ​អ្នក​ច្នៃប្រឌិត ហ្វ្រា​ន​ខូ​អ៊ី​ស ឌូ​ស្សា​អ៊ូដ ដើមកំណើត​ស្វីស ត្រូវបាន​បង្ហាញ​នៅ​ទីក្រុង​ប៉ារីស ។ ប្រព័ន្ធ​ដែល​បាន​ច្នៃ​ឱ្យ​ប្រសើរ​ឡើង​មួយ ត្រូវបាន​បង្ហាញ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩០០ ក្នុង​ពិធី​តាំង​ពិ​ព័ណ៌នា​ទីក្រុង​ប៉ារីស ។ ការបង្ហាញ​ទាំងនេះ​បាន​ក្លាយជា​ភាពយន្ត​ដែល​មាន​រូប និងមាន​សំឡេង​ថត​ភ្ជាប់​ជាមួយ​គ្នា​ដំបូង​ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ ។ ប្រព័ន្ធ​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង Phonorama និង Théâtroscope ក៏​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​ក្នុង​ពិធី​តាំង​ពិ​ព័ណ៌​នេះដែរ។ ទោះយ៉ាងណា នៅ​មាន​បញ្ហា​លំបាក​៣​យ៉ាងសំខាន់ៗ​គឺ​៖ សំឡេង​បើក​មិន​បាន​ឮ​ខ្លាំង , សំឡេង និង រូបភាព​ត្រូវ​ចាក់ចេញ​ពី​ម៉ាស៊ីន​ផ្សេងគ្នា និង​មិន​អាច​បង្ហាញ​រូបភាព​ខ្នាត​ធំ ។ ពួក​អ្នក​ច្នៃប្រឌិត​បាន​បន្ត​ធ្វើការ​នេះ​តទៅទៀត ។​
​ឆ្នាំ​១៩០២  លោក  Léon Gaumont បាន​ធ្វើ​បទ​បង្ហាញ​នូវ​ប្រព័ន្ធ​សំឡេង​តាម​ឌី​ស របស់​គាត់​ឈ្មោះ​ថា  Chronophone​។ ៤​ឆ្នាំ​ក្រោយមក លោក  Gaumont បាន​ណែនាំ​ប្រព័ន្ធ​១​ទៀត​ឈ្មោះ Elgéphone ជា​ប្រព័ន្ធ​អាស្រ័យ​លើ Auxetophone ដែល​ត្រូវបាន​កែ​ច្នៃ​ដោយ​អ្នក​ច្នៃប្រឌិត​អង់គ្លេស គឺ​លោក Horace Short និង Charles Parsons ។    ទោះយ៉ាង ណា ប្រព័ន្ធ​បញ្ចូល​សំឡេង​ថ្មី​របស់​លោក  Gaumont ទទួលបាន​ជោគជ័យ​ក្នុង​កម្រិត​មួយ​នៅឡើយ ដោយសារ​វា​មិន​អាច​ដោះស្រាយបាន​នូវ​បញ្ហា​សំខាន់ៗ​៣​ខាងដើម ។ ម្យ៉ាង​ទៀត​របស់​នោះ មាន​តម្លៃ​ថ្លៃ​ផង ។
​     ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ក្រោយមក ប្រព័ន្ធ Cameraphone របស់​អ្នក​ច្នៃប្រឌិត​អាមេរិកាំង​ម្នាក់​ឈ្មោះ E. E. Norton បាន​ចូលខ្លួន​មក​ប្រជែង​នឹង​ប្រព័ន្ធ​របស់លោក Gaumont ។ ប៉ុន្តែ​ប្រព័ន្ធ​ក៏​មិន​បាន​ជោគជ័យ​ដែរ ។​
​    ឆ្នាំ​១៩១៣ លោក អេ​ឌី​សុន បាន​បង្ហាញ​ផលិតផល​ថ្មី​មួយ​ស្រដៀង​គ្នា​នឹង​អ្វី​ដែល​គាត់​បាន​បង្ហាញ​នៅ​ ១៨៩៥​ដែរ ហើយក៏​មិន​បាន​ជោគជ័យ​ទៀត ។​
​ឆ្នាំ​១៩០៧ លោក Eugene Lauste  រស់នៅ​ទីក្រុង​ឡុង​ដ៍ ដើមកំណើត​បារាំង ដែល​បាន​ធ្វើការ​នៅក្នុង​មន្ទីរ​ពិសោធ​របស់លោក អេ​ឌី​សុន នៅ​រវាង​ឆ្នាំ​១៨៨៦ និង ១៨៩២ បាន​ទទួលពាន​រង្វាន់​ក្នុង​ការ​បាន​រកឃើញ​បច្ចេកវិជ្ជា​សម្រាប់​សំឡេង​ក្នុង ​ភាពយន្ត ដែល​ត្រូវបាន​ហៅថា sound-on-film technology ។ sound-on-film technology បាន​ក្លាយទៅជា​គំរូ​សម្រាប់​ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​ទូទាំង​ពិភពលោក  ។
​    នៅ​ផ្នែក​ផ្សេង​ទៀត​នៃ​ផែនដី គឺ​នៅ​អឺរ៉ុប ក៏​មាន​មនុស្ស​ធ្វើការ​ស្រាវជ្រាវ​ដើម្បី​អភិវឌ្ឍន៍​វិស័យ​សំឡេង​នៅក្នុង​ ភាពយន្ត​ដែរ ។ នៅ​ឆ្នាំ​១៩១៩  អ្នក​ច្នៃប្រឌិត​ជនជាតិ​អាល្លឺម៉ង់​៣​រូប បានប្រកាស​នូវ​ប្រព័ន្ធ​សំឡេង​របស់​គាត់​មានឈ្មោះ​ថា Tri-Ergon ។
​នៅ​ ឆ្នាំ​១៩២៣ វិស្វករ ដា​ណឺ​ម៉ាក ២​នាក់ ឈ្មោះ Axel Petersen និង  Arnold Poulsen បានប្រកាស​នូវ​ប្រព័ន្ធ​សំឡេង​មួយ ដែល​សំឡេង​ត្រូវ​បាន​ថត ហើយ​ដំណើរការ​ស្របពេល​ជាមួយ​គ្នា​នឹង​រូបភាព ។​
​    ឆ្នាំ​១៩២៥ បច្ចេកវិជ្ជា​របស់ Warner Bros មានឈ្មោះ​ថា Vitaphone, ត្រូវបាន​បង្ហាញ​ជា​សាធារណៈ​នៅ​ថ្ងៃទី​៦ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​១៩២៦ តាមរយៈ​រឿង Don Juan ។​
​        ភាពយន្ត​ដែល​ភ្ជាប់​ជាមួយ​នឹង​សំឡេង​មុនដំបូង​ត្រូវបាន​គេ​ស្គាល់​ថា “ ភាពយន្ត​និយាយ​” (talking pictures ឬ talkies) ។ ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង​មុនដំបូង​បំផុត​ឈ្មោះ  The Jazz Singer ត្រូវ​បាន​បញ្ចាំង​នៅ​ខែតុលា ឆ្នាំ​១៩២៧ ។  ចាប់ពី​ដើម​ទសវត្ស៍​១៩៣០ ភាពយន្ត​មាន​សំឡេង ក៏​បាន​ក្លាយជា​វត្ថុ​ដ៏​អស្ចារ្យ​ទូទាំង​ពិភពលោក ៕

http://www.cen.com.kh/localnews/show_detail/35?token=NGU2NTMyOGRlM2MxM2YzNzMzY2EwMDlkNjFkNWJi

ប្រឡង​សិល្បៈ​ចម្រៀង​ខ្មែរ​ជា​សកល​លើក​ទី​២ ចាប់ពី​ថ្ងៃទី​២ ដល់​ថ្ងៃទី​២៣​ធ្នូ​

ភ្នំពេញ: គណៈកម្មការ​អន្តរក្រសួង​រៀបចំ​មហោស្រព​សិល្បៈ​ចម្រៀង​ខ្មែរ​ជាស​កល បានចេញ​សេចក្ដីជូនដំណឹង​ដល់​សាធារណជន សិល្បករ សិល្បការិនី​ទាំង​ក្នុង និង​ក្រៅប្រទេស ដែល​ស្រឡាញ់​ចូលចិត្ត​វិស័យ​សិល្បៈ​ចម្រៀង​ខ្មែរ​ទាំងអស់ ឲ្យ​បាន​ជ្រាបថា ដើម្បី​លើកស្ទួយ និង​ថែរក្សា “​សិល្បៈ​ចម្រៀង​ខ្មែរ​” ឲ្យ​ថ្កុំថ្កើង និង​ឋិតថេរ​ជា​អមតៈ​ក្នុង​បេះដូង​កូន​ខ្មែរ​នោះ ចាប់ពី​ថ្ងៃទី​២ ដល់​ថ្ងៃទី​២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ នឹង​រៀបចំ​បង្កើន​នូវ​ព្រឹត្តិការណ៍​ដ៏​អស្ចារ្យ នៅ​សាល​មហោស្រព​កោះ​ពេជ្រ រាជធានី​ភ្នំពេញ ដែលមាន​ឈ្មោះថា “​មហោស្រប​ប្រលង​ចម្រៀង​សម័យ និង​បុរាណ​”​។​

​តាម​សេចក្ដីប្រកាស សន្និសីទ​សារព័ត៌មាន នឹងត្រូវ​រៀបចំឡើង នៅ​ទីស្ដីការក្រសួង​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ ស្ដីពី ការផ្សព្វផ្សាយ​ពី​កម្មវិធី​មហោស្រព និង​លទ្ធផល​ជ្រើស​តាម​បណ្ដា​ខេត្ត​-​រាជធានី​។

​ការប្រលង​ជ្រើសរើស​ ដំណាក់កាល​ទី​២ នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​កោះ​ពេជ្រ នឹងធ្វើ​ពីថ្ងៃ​ទី​២ ដល់​ថ្ងៃទី​៤ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ ហើយនឹង​បិទ​ប្រកាស​លទ្ធផល​ប្រលង​ជ្រើសរើស​ដំណាក់កាល​ទី​២ នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​កោះ​ពេជ្រ នា​ថ្ងៃទី​៥ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ ។

​ សេចក្ដីប្រកាស​ព័ត៌មាន​បន្តថា នៅ​ថ្ងៃទី​១២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ ក៏​នឹងមាន​សន្និសីទ​មួយ​ផ្សេងទៀត នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​កោះ​ពេជ្រ ដោយមាន​បង្ហាញ​បេក្ខជន ដែលមាន​ឈ្មោះ​ត្រូវ​ប្រលង​ពាក់កណ្ដាល​ផ្ដាច់ព្រ័ត្រ ហើយ​កម្មវិធី​ប្រលង​ពាក់កណ្ដាល​ផ្ដាច់ព្រ័ត្រ​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​កោះ នៅ​ថ្ងៃទី​១៦ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ វេលា​ម៉ោង ៦​ល្ងាច​។ ថ្ងៃទី​២២ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ គឺជា​ការប្រលង​ផ្ដាច់ព្រ័ត្រ​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​កោះ​ពេជ្រ ហើយ​ពិធី​បិទ​សម័យ​ប្រលង និង​ប្រកាស​ជ័យលាភី នៅ​ថ្ងៃទី​២៣ ខែធ្នូ ឆ្នាំ​២០១១ វេលា​ម៉ោង ៦​ល្ងាច​។​

​គួរ​បញ្ជាក់ថា បេក្ខជន​ទាំងពីរ​ភេទ បានធ្វើ​ការប្រលង​ជ្រើសរើស​ដំណាក់កាល​ទី​១ រួចហើយ តាម​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ រា​ធានី​-​ខេត្ត ដែល​សាមី​បេក្ខជន​បានដាក់​ពាក្យ​តាម​កាលបរិច្ឆេទ​មួយ ដែល​កំណត់ឡើង​ដោយ​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​រាជធានី​-​ខេត្ត ក្នុង​ចន្លោះ​ពីថ្ងៃ​ទី​៣ ដល់​ថ្ងៃទី​២៨ ខែតុលា ឆ្នាំ​២០១១៕

ប្រវត្តិរបាំគែន ខេត្តស្ទឹងត្រែង

អត្ថបទ និង​រូបភាពដកស្រង់ចេញពីគេហទំព័រ Cambodian Express News (CEN)

របាំ​កែន ជនជាតិដើម​ភាគតិច​ឡាវ នៅ​ស្រុក​សៀម​ប៉ាង ប្រឈម​នឹង​ការបាត់បង់​ទាំងស្រុង​

ដោយ : សេសាន (ថ្ងៃទី 30 កញ្ញា 2011)

Dsc059061ស្ទឹងត្រែង:  របាំ​កែន ឬ ឡាំ​កែន ដែលមាន​កំណើត​ពី​ជនជាតិដើម​ភាគតិច​ឡាវ នៅក្នុង ស្រុក​សៀម​ប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង បាន​បាត់បង់​ប្រពៃណី​ទំនៀមទម្លាប់​របស់ខ្លួន​ទាំងស្រុង​ហើយ មកទល់នឹង​បច្ចុប្បន្ន ព្រោះ​អ្នកស្រុក​នៅ​ទីនោះ មិន​និយម​យក​របាំ​ប្រភេទ​នេះ មកលេង​ដូច​កាលពី​សម័យ​ដើម​ទៀត​ទេ​។​
​    ​
​ លោក ស៊ី សួន អភិបាលស្រុក​សៀម​ប៉ាង​និយាយថា ប្រពៃណី​ឡាំ​កែន មាន​សំដែង​ម្តងម្កាល​តែប៉ុណ្ណោះ នៅក្នុង​ស្រុក​របស់លោក​។ រីឯ​អ្នកចេះ​ផ្លុំ​កែន​វិញ មានតែ​ជនជាតិ​ឡាវ ១ ទៅ ២ នាក់​ទេ ក្រៅពីនោះ គឺ​គ្មាន​អ្នកចេះ​ផ្លុំ​ឡើយ​។ លោក​តែងតែ​អញ្ជើញ​គាត់​ឱ្យមក​ច្រៀង​រាំ​ឡាំ​កែន​នៅពេល​មាន​ពិធី​ខួប​គណៈបក្ស ​ប្រជាជន​កម្ពុជា ដើម្បីឱ្យ​អ្នកធំ​មើល​។ លោក​ស៊ី​សួន បាន​អះអាងថា ពេល​ច្រៀង គេ​ប្រើ​ជា​ភាសា​ឡាវ តែ​លោក​បកប្រែ​មកជា​ខ្មែរ  មាន​អត្ថន័យ​ថា ថ្ងៃ​៧ មករា គឺជា​កំណើត​ទី​២ របស់ខ្ញុំ​។ ប្រពៃណី​នេះ មាន​តាំងពី​យូរលង់​ណាស់​មកហើយ នឹង​ជា​របស់​ក្រុម​កុលសម្ព័ន្ធ​ជនជាតិភាគតិច​ឡាវ​ដែល​រត់​ភៀសខ្លួន​មក​ រស់នៅក្នុង​ទឹកដី​កម្ពុជា ពី​ក្នុង​សតវត្ស​ទី​៦ និង​ទី​៧​។​
​    ​
​ លោក សម សា​អែម អតីត​ជា​ប្រធាន​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង និយាយ​ឱ្យដឹងថា របាំ​កែន​មាន​ដើមកំណើត​នៅក្នុង​ស្រុក​សៀម​ប៉ាង និង​ជា​ប្រពៃណី​បងប្អូន​ជនជាតិភាគតិច​ឡាវ​។ របាំ​នេះ កើតមាន​តាំងពី​មុន​ឆ្នាំ​១៩៦០​។
​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៦០ សម័យ​សង្គមរាស្ត្រនិយម លោក​ហង្ស ធុន​ហាក់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងរ​ប្ប​ធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ បាន​ចុះមក​សិក្សា​ស្រាវជ្រាវ​ប្រពៃណី​ជនជាតិ​ភាគ​តិ​ត​ចំនួន ២ នៅ​ភាគ​ឦសាន​។ ទី​១ នៅ​ស្រុក​សៀម​ប៉ាង ខេត្តស្ទឹងត្រែង មាន​របាំ​កែន ឬ ឡាំ​កែន​។ ទី​២ និយាយ​ពី​ជនជាតិភាគតិច​ប្រពៃណី​កាប់​ក្របី​ផឹកស្រា​នៅក្នុង​ខេត្តរតនៈគិរី​។ ប្រពៃណី​ទាំងពីរ​នេះ ត្រូវបាន​ចងក្រង​ជា​ឯកសារ​រក្សាទុក​នៅ​វិចិត្រសិល្បៈ​ក្នុង​ទីក្រុង​ភ្នំពេញ ​រហូត​បច្ចុប្បន្ន​។​
​    ​
​លោក​សម សា​អែម បាន​បញ្ជាក់ថា កាលពី​សម័យ​ដើម របាំ​កែន​គេ​លេង​នៅក្នុង​ស្រុក​សៀម​ប៉ាង ក្នុង​ពិធីបុណ្យ​ចូលឆ្នាំ​។ អ្នក​ច្រៀង​កែន​មានតែ​ម្នាក់ឯង​ប៉ុណ្ណោះ​។ ឯ​អ្នក​រាំលេង​វិញ មាន​ច្រើនណាស់​ឱ្យតែ​អ្នក​ចង់​ចូល​រាំ​ក៏​អាច​រាំ​បានដែរ គេ​មិន​ប្រកាន់​នោះទេ​។ របាំ​កែន ឬ ឡាំ​កែន មិនមាន​អត្ថន័យ​ច្រើន​នោះទេ គឺ​គ្រាន់តែ​សម្រាប់​បង្ហាញ​អំពី​ប្រពៃណី​របស់​ជនជាតិដើម​ភាគតិច ដែល​មក​រស់នៅ​តំបន់​ក្នុងស្រុក​សៀម​ប៉ាង នៅ​សម័យ​សតវត្សរ៍​ទី​៦​។ នេះ​ជា​របាំ​កំសាន្ត​ភូមិ និង​ទំនៀមទម្លាប់​មួយ​របស់​ក្រុម​កុលសម្ព័ន្ធ​តែប៉ុណ្ណោះ​។​

​ បច្ចុប្បន្ន​របាំ​កែន ឬ ឡាំ​កែន​ត្រូវបាន​គេ​ច្នៃ​ឱ្យ​ក្លាយជា​ទាន់សម័យ គឺ​អ្នក​រាំច្រៀង​មាន​រហូត ១២ នាក់​។ ក្នុងនោះ​ស្រី​ចំនួន ៦ នាក់​រាំ​អម​ហើយ​បុរស​ជា​អ្នក​ផ្លុំ​កែន​។ កែន​នេះ គេ​ធ្វើ​ពី​ដើម​ឬ​ស្សី​ពក ដែល​ភាសា​ឡាវ គេ​និយាយថា ម៉ៃ​ហៀ ឬ ម៉ៃ​ខុយ​សាន​។ កែន មាន​ប្រវែង​ចាប់ពី ៩ ទៅ ១ ម៉ែត្រ ២ តឹក​។ ឬ​ស្សី​កែន គេ​រៀប​ជា​ពីរ​ជួរ​អណ្តាត​ផ្លុំ​របស់​វា គេ​ធ្វើ​អំពី​ប្រាក់​លាយ​ជាមួយ​ទង់ដែង ទើប​សំលេង​ឮ​ពិ​រោះ​ល្អ​។ ហើយ​តម្លៃ​ក៏​មិនជា​ថ្លៃ​ដែរ​។

​លោក​សម សា​អែម បញ្ជាក់ថា របាំ​មួយ​នេះ​គេ​រៀបចំ​ប្រើ​ជា​សម្ភារៈ​លេង​ក្លាយជា​របស់ទំនើប​ទៅហើយ វា​មិន​ដូច​សម័យមុន​នោះទេ​។ គ្រាន់តែ​ពេល​សំដែង​លេង​របាំ​កែន​នេះ គឺ​គេ​នឹក​ឃើញថា មាន​ដើមកំណើត​នៅលើ​ទឹកដី​ខេត្តស្ទឹងត្រែង​។​    ​

​ បុរស​ម្នាក់​ឈ្មោះ​នឿ​ង វិជ្ជា ជា​អតីត​ជា​សិស្ស​វិទ្យាល័យ​ព្រះរាជ​បូជនីយកិច្ច ដែល​ធ្លាប់បាន​ទៅ​ហាត់រៀន​របាំ​កែន​នៅ​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ខេត្តស្ទឹងត្រែង បានឱ្យដឹងថា ការហាត់​រៀន​របាំ​កែន​ងាយស្រួល និង​ឆាប់​ចេះ​មិន​ពិបាក​ទេ​។ កន្លងមក​ក្រោយពី​ហាត់រៀន​ចេះ​នឿ​ង វិជ្ជា ធ្លាប់បាន​សំដែង​នៅក្នុង​ខេត្តស្ទឹងត្រែង ជាមួយនឹង​មិត្តភក្តិ​។ បាន​ទៅ​សំដែង​នៅ​ខេត្តសៀមរាប និង​ប្រទេស​ឡាវ​ផងដែរ​។​
​    ​
​លោក ឡុង លី​ប៉ូ ប្រធាន​សហគមន៍​ជីវិត​ស្រស់ត្រកាល​គ្រប់​រដូវ​មាន​ទីតាំង​នៅក្នុង​ ខេត្តស្ទឹងត្រែង បានឱ្យដឹងថា លោក​បាន​ជួល​សិស្ស​ចំនួន ១ នាក់​មកពី​មន្ទីរ​វប្បធម៌ និង​វិចិត្រសិល្បៈ​ខេត្ត ដែល​ចេះ​របាំ​កែន​តម្លៃ ១០ ដុល្លារ ក្នុង​មួយថ្ងៃ ដើម្បី​ជួយ​បង្ហាត់បង្រៀន​ក្មេងៗ​កុមារកំព្រា​នៅក្នុង​មណ្ឌល​របស់លោក​ឱ្យ​ ចេះ​ច្រៀង​រាំ​ឡាំ​កែន​នឹង​។ ក្មេងៗ​ទាំងនោះ ក្រោយពេល​ចេះ​ហើយ​ពួកគេ​អាច​សំដែង​ឱ្យ​ជនបរទេស ដែលជា​ភ្ញៀវទេសចរ មើល​បានល្អ និង​ជក់ចិត្ត​ដិតអារម្មណ៍ ពី​វប្បធម៌​ជាមួយនឹង​ដងខ្លួន​ដ៏​សែន​ល្វត​ល្វា​ន់​។​    ​

​លោក​លី ប៉ូ ក៏បាន​បញ្ជាក់​ផងដែរ​ថា របាំ​មួយ​នេះ ជារ​ប្ប​ធម៌​ចម្រុះ​រវាង​ខ្មែរ​-​ឡាវ​កាលពី​សម័យ​ដើម​។ អ្នកជំនាន់ក្រោយ​បាន​បង្ហាត់បង្រៀន​ក្មេងៗ​ឱ្យដឹងពី​ឡាំ​កែន ថ្នាក់​លេខ​១ ក្នុងចំណោម​របាំ​ផ្សេងទៀត​របស់​ខេត្តស្ទឹងត្រែង​៕

http://www.cen.com.kh/localnews/show_detail/132?token=MTk0NDg5ZWE2NjkyY2RkOWE0MjVmZTI5NjVkZGVl

Dsc059072

EurASEAA Dublin 2012 14th International Conference

Welcome!

We are pleased to announce that the 14th International Conference of the European Association of Southeast Asian Archaeologists (EurASEAA) will be held in Dublin in 2012, organised and hosted by University College Dublin School of Archaeology.

The conference brings together archaeologists, art historians and philologists who share a common interest in Southeast Asia’s past from prehistoric to historic periods. Its aim is to facilitate communication between different disciplines, to present current work in the field, and to stimulate future research.

Papers and sessions are invited on any topic or theme related to Southeast Asian archaeology. Papers on South Asia and Southern East Asia which are important for issues of long-distant contact and regional modelling will be considered if they relate closely to Southeast Asian themes. As 2012 is also the year that Dublin is European City of Science, the organisers have proposed one special theme on ‘Science, Archaeology and Heritage in Southeast Asia’, for which we also welcome proposals.

In 2012 the conference will run for four days from 18th-21st of September, and will be held at Dublin Castle and the Chester Beatty Library.

http://www.ucd.ie/archaeology/euraseaa14/

%d bloggers like this: